ÇEVREYİ KİRLETENİN SORUMLULUĞUNUN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÇEVRE SORUMLULUK HUKUKUNDA SORUMLULUK SEBEPLERİNİN YARIŞMASI
Öz
Sorumluluk hukukumuzda ilke, kusur sorumluluğudur. Bu kapsamda, kusur unsuru bulunmadan haksız fiil failinin sorumlu tutulması mümkün değildir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve özel kanunlarda kusur sorumluluğunun istisnaları düzenlenmiştir. Çevreyi kirletenin hukuki sorumluluğu da bu istisnai hallerin bir örneğidir. Çevreyi kirletenin sorumluluğuna ilişkin olarak özel düzenleme, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 28. maddesinde yer almakla birlikte, TBK m.69’da kusursuz sorumluluk halleri olarak düzenlenen yapı malikinin sorumluluğu, TMK m.737’de düzenlenen taşınmaz malikinin sorumluluğuna ilişkin hükümler de somut olayın niteliğine uygun düştüğü hallerde uygulama alanı bulmaktadır. Bununla birlikte, tehlike sorumluluğunu genel olarak düzenleyen TBK m.71 hükmü ve tehlike sorumluluğuna ilişkin 6326 sayılı Petrol Kanunu, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu gibi özel kanunlar da çevreyi kirletenin sorumluluğunda uygulanabilecektir. Kirletenin sorumluluğunun hukuki niteliğine ilişkin doktrinde görüş birliği bulunmasa da sorumluluğun hukuki niteliğinin, ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu, fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesine dayanan sorumluluk, tehlike sorumluluğu ve karma sorumluluk olabileceğine ilişkin farklı görüşler bulunmaktadır. Çevreyi kirletenin sorumluluğunu doğuran somut olay, kirletenin kusurlu davranışına da dayanabileceği gibi farklı kusursuz sorumluluk hallerini gerektiren olgular bir arada bulunabilir. Bu durumda kirletenin sorumluluğunun hangi sorumluluk sebebine dayanabileceği önem arz eder. TBK m.60 hükmü gereğince; Hakim, zarar gören aksini istemiş olmadıkça veya kanunda aksi öngörülmedikçe, zarar görene en iyi giderim imkanı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar verecektir. Meydana gelen zarar (kirlilik) hem tehlike arz eden bir işletme faaliyetinden kaynaklanıyor hem de ÇK m.28/II kapsamında sorumluluk doğmuş ve zarar kirletenin kusuruna dayanıyorsa zarar görenin kusur esasına dayanan haksız fiil genel hükümlerine dayanması TBK m.71 ve ÇKm.28 e göre daha az elverişlidir. Her iki sorumluluk da kusursuz sorumluluk türü olduğundan zarar görenin lehinedir. Bu iki sorumluluk hükümlerinden hangisinin zarar görenin lehine olduğu somut olay kapsamında değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Legal Quality of the Environmental Pollution and Competition of Responsibility Reasons in Environmental Liability Law
Öz
In our responsibility law, the principle is the responsibility of defect. In this context, it is not possible to blame the perpetrator of the tort without any flaws. Exceptions to the liability of defects are regulated in both the Turkish Law of Obligations No. 6098, the Turkish Law of Civil No. 4721, and special laws. The legal responsibility of polluting the environment is an example of these exceptional circumstances. The special regulation regarding the responsibility of polluting the environment is included in the article 28 of the Environmental Law No. 2872, although the provisions regarding the responsibility of the building owner, which is regulated as flawless responsibilities in the TBK article 69, and the responsibilities of the owner of the property regulated in TMK article 73, are also tangible, it finds application in cases where it conforms to the nature of the event. However, regarding the provisions of the TCC article 71, which regulates the hazard responsibility in general, special laws such as Petroleum Law No. 6326 and Turkish Civil Aviation Law No. 2920 can also be applied under the responsibility of the polluter. Although there is no consensus in the doctrine regarding the legal nature of the responsibility of the polluter, there are different opinions regarding the legal nature of the responsibility, the responsibility based on the principle of aggravated cause, responsibility based on the principle of sacrifice, danger responsibility and mixed responsibility.
The tangible event, which creates the responsibility of the polluter, can be based on the defective behavior of the polluter, as well as cases requiring different flawless responsibilities. In this case, it is important to which cause of responsibility the pollutant can bear. In accordance with the provisions of the TBK Article 60; Unless the judge has asked for the contrary to be damaged or otherwise provided for in the law, the judge will decide according to the reason for the responsibility that provides the best remedy to the injured person. The resulting damage (pollution) is caused by both a hazardous operating activity, and if the liability arises within the scope of ÇK m.28 / II and the damage is based on the defect of the polluter, the damage is based on the general provisions of the unfair act based on the flaw according to TBK m.71 and ÇKm.28. less favorable. Since both responsibilities are perfect, they are in favor of the injured. Which of these two responsibilities will be evaluated in the context of a tangible event in favor of the injured.
Anahtar Kelimeler
