Mantıkçı Hoca ve İki Talebesi: Necati Öner, M. Naci Bolay ve Abdulkuddüs Bingöl

Öz

Prof. Dr. Necati Öner (1927-2019), bütün hayatını felsefe ve mantık araştırmalarına ve bu disiplinlerin öğrenimine adamıştır. Necati Öner danışmanlığında doktora tezi hazırlayan Prof. Dr. Mehmet Naci Bolay (1942-2001) ile Prof. Dr. Abdulkuddüs Bingöl (1952-2020), mantık alanın gelişim sürecine katkıda bulunmuşlardır. Öner, esasını Aristo mantığının teşkil ettiği, Fârâbî ve İbn Sînâ geleneğine uygun olarak yazılmış mantık kitaplarının konuları ele alış ve işleyiş tarzlarını esas almış, öte yandan Klasik Batı mantıkçılarının düşüncelerini de karşılaştırmalı bir şekilde anlatmaya çalışmıştır. Bolay ve Bingöl’ün çalışmaları, Türk İslâm Mantık Tarihi odağında üretilmiş eserler olarak ele alınabilir. Bu çalışmalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, her ikisinin de Aristotelesçi Mantık geleneği içerisinde yer aldığı görülür. Bolay ve Bingöl geçmişte Arapça olarak yazılmış eserleri yararlanacak hale getirmek amacıyla araştırma yapmışlar ve eserler vermişlerdir. Her iki mantıkçı da eserlerinde yalın, anlaşılır ve açıklayıcı bir dil kullanmaya önem göstermiştir. Eserleri hem günümüze hem de geleceğe ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Felsefe,
• Mantık,
• Kavram,.
• önerme,
• Necati Öner,
• Naci Bolay,
• Abdulkuddüs Bingöl

Kaynakça

1. Akkanat, Hasan. “Dördüncü Şeklin Âidiyatı, Meşruiyeti ve İslam Mantık Düşüncesindeki Yeri”. Felsefe Dünyası 49 (2009/1), 250-274.
2. Aristoteles. Organon II, Birinci Analitikler, çev. H. Ragıp Atademir, İstanbul: MEB. Yayınları, 1996.
3. Başçı, Vahdettin. “Prof. Dr. Mehmet Naci Bolay'ın Hayatı, Kişiliği ve Eserleri”. Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 17 (2002), 17-19.
4. Bingöl, Abdulkuddüs. Gelenbevî İsmail. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1988.
5. Bingöl, Abdulkuddüs. Gelenbevî’nin Mantık Anlayışı. Ankara: MEB Yayınları, 1993.
6. Bingöl, Abdulkuddüs. Porphyrios ve İsagojisi Üzerine. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1988.
7. Bolay, M. Naci. Farabi ve İbn Sina'da Kavram Anlayışı. İstanbul: MEB Yayınları, l990.
8. Bolay, M. Naci. İbn Sina Mantığında Önermeler. İstanbul: MEB Yayınları, l994.

9. Bolay, M. Naci. İbn-i Sina. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, l988.
10. Bolay, S. Hayri. “Necati Öner’in Başlıca Fikirleri”, Görüşler. Ankara: Beyaz Kule Yayınları, 2009. 12-74.
11. Gelenbevî İsmail. Risâletu’l-Kıyas, çev. Abdulkuddüs Bingöl. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1988.
12. Gündoğan, Ali Osman. “Prof. Dr. Abdulkuddûs Bingöl”. Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları 42 (Eylül 2020), 171-177.
13. Hasırcı, Nazım. “Yüklemli Kesin Kıyasta Birinci Şekle İndirgeme”. Felsefe Dünyası 57 (2013/1), 16-35.
14. İmamoğlugil, Halil. Klasik Mantıkta Akıl Yürütme. Ankara: Araştırma Yayınları, 2018.
15. Keklik, Nihat. İslâm Mantık Târihi İslâm Mantığının Kaynakları Süryânîlerde Mantık ve İslâm Mantıkçıları. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, C. 1, 1969.
16. Keskioğlu, Osman. “İsmail Gelenbevî (1143-1205 H./1730-1791 M.) ve Subût-i Hilâl Meselesi”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi XIII (1965), 21-30.
17. Köz, İsmail. Mantık Felsefesi. Ankara: Elis Yayınları, 2003.
18. Öner, Necati. “Biçimsel Doğruluk”. Felsefe Yolunda Düşünceler Ankara: Akçağ Yayınevi, 1999, 103-110.
19. Öner, Necati. “İnsanda Öz ve Varoluş”, Felsefe Yolunda Düşünceler. Ankara: Akçağ Yayınevi, 1999, 50-65.
20. Öner, Necati. “Kavram”, Felsefe Yolunda Düşünceler. Ankara: Akçağ Yayınevi, 1999, 91-96.
21. Öner, Necati. “Klasik Mantıkta Modalite”, Felsefe Yolunda Düşünceler, Ankara: Akçağ Yayınevi, 1999, 161-182.
22. Öner, Necati. “Mantık Ders Kitabının Eleştirilerine Cevap”, Görüşler, Ankara: Beyaz Kule Yayınları, 2009, 187-194.
23. Öner, Necati. “Mantıkçı Baba-Oğul Ahmet Cevdet, Ali Sedat”, Felsefe Yolunda Düşünceler. Ankara: Akçağ Yayınevi, 1999, 130-160.
24. Öner, Necati. “Türkiye’de Mantık Çalışmaları”, Felsefe Yolunda Düşünceler. Ankara: Akçağ Yayınevi, 1999, 118-129.
25. Öner, Necati. Bilginin Serüveni. Ankara: Vadi Yayınları, 2005.
26. Öner, Necati. Klasik Mantık. Ankara: AÜİF Yayınları, 6. Baskı, 1991.
27. Öner, Necati. Tanzimat’tan Sonra Türkiye’de İlim ve Mantık. Ankara: AÜİF Yayınları, 1967.
28. Türker-Küyel, Mübahat, Fârâbî’nin “Şerâ’it ul-Yakîn”i. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını, 1990.
29. Ural, Şafak. Temel Mantık. İstanbul: Çantay Kitabevi, 2. Baskı, 1995.
30. Utku, Ali, “Prof. Dr. Abdulkuddüs Bingöl Hayatı ve Felsefesi”. Temaşa Felsefe Dergisi 14 (2020), 5-15.
31. Vural, Mehmet. Tanzimat’tan Günümüze Türkiye’de Felsefe. Ankara: Elis Yayınları, 2019.