İbn Arabî Metafiziğinin Java Geleneksel Gölge Oyunundaki İzdüşümleri

Öz

Bu makale, Endonezya ve ötesinde pedagojik bir eğitim metodu olarak görülen geleneksel gölge oyununu, İbn Arabî’nin öğretileriyle ilişkilendirerek ele almayı amaçlamaktadır. İbn Arabî, 13. yüzyılın en önemli İslâm düşünürlerinden biri olarak bilinir ve öğretileri tüm İslâm dünyasına yayılmıştır. Bununla birlikte, iki baş yapıtı olan Fütûhât ve Fusûs, son 800 yıl boyunca büyük ölçüde erişilemez kalmıştır. İbn Arabî metinlerinin çağdaş bir öğreticisi olan Mursyid’in İslâmî eğitimi, 2019’dan bu yana artık yaygın bir şekilde halka açık hale geldi. Bu anlamda ben de, insanların hayatlarına anlam ve değer katmak için çalışmalar yürüten topluluklarda, pedagojik bir metot olarak gölge oyunu öğretileri, açıklamaları ve kullanımı ile ilgili araştırmalar yürütüyorum. Araştırmalarımı sürdürdüğüm topluluğun rehberi olan Mursyid, mânevî bir eğitim aracı olarak gölge oyununa dair farklı perspektifler sunuyor. Dolayısıyla bu makale, yüzyıllar boyunca İslâmî öğretinin merkezinde yer alan gölge oyununun çoğu zaman kaybolan anlamına değinmektedir. Mursyid tarafından bana anlatıldığı şekliyle, gölge oyununun, tâlibin mânevî yolculuğundaki rolüne dair etnografik bir çalışma sunacağım. Böylelikle, gölge oyunundaki Allah ve İnsan arasındaki etkileşimi, nefs yolculuğunu ve onun metafiziksel perde, ışık ve gölgeler düzenini anlayacağız.

Ibn ‘Arabī and the Metaphysical Meanings of the Shadow Play in Java

Öz

This article is about shadow play as a pedagogy in Indonesia and beyond, connecting it Ibn ‘Arabī’s teachings. Ibn ‘Arabī is known as one of the most important Islamic thinkers from the 13th century, and his teachings have expanded across the entire Islamic world. However, his two main works, al-Futūḥāt and al-Fuṣūṣ, have remained largely inaccessible over the last 800 years, transmitted not through translations or writings but through teachers to select students. A Mursyid from Bandung has been teaching ‘Ibn ‘Arabī since 2019 publically. I am interested in the teachings, elucidations and use of the pedagogy of the shadow play in communities which strive to make meaning and value in people’s lives. Theteacher of this community offers insights into the shadow play as a mystical tool for pedagogy. This article touches upon the often lost meaning of the shadow play central in Islamic teaching over the centuries. I will offer an ethnographic study of the role of shadow play in the seeker’s search for their self as it was told to me by the Mursyid. By doing so, we understand the interplay between the Divine and the Human within the shadow play, the search for the soul, and its metaphysical order of veil, light, and shadows.

Anahtar Kelimeler

• Ibn ‘Arabī
• sufism
• shadow play
• wayang kulit
• Java
• Indonesia
• veil
• light
• shadow

Kaynakça

1. Keeler, Ward. Javanese Shadow Plays, Javanese Selves. Princeton: Princeton University Press, 1987.
2. Rassers, Willem Huibert. “On the Origin of the Javanese Theatre.” In Pañji, The Culture Hero: A Structural Study of Religion in Java. 93-215. Dordrecht: Springer Netherlands, 1931.
3. Schechner, Richard. “Wayang Kulit in the Colonial Margin.” TDR 34, 2 (1990): 25-61.
4. Winkel, Eric. An Illustrated Guide to Ibn Arabi. New York: Pir Press Inc. 2021.