DKAB Öğretmenlerine Göre İmam Hatip Ortaokullarında Din Eğitimi: İstanbul İli Örneği

وتمثل مدارس الإمام خطيب الثانوية التي أعيد افتتاحها في عام 2012 نسبة 18% من إجمالي عدد المدارس الثانوية في تركيا. فيما يتعلق بالتعليم الديني، في هذه المدارس، على عكس المدارس الثانوية الأخرى، يتم تدريس المقررات الاختيارية في مجال الدين والأخلاق والقيم كمقررات إجبارية. وتتمثل المشكلة الرئيسية للبحث في معرفة آراء معلمي الثقافة الدينية والمعرفة الأخلاقية العاملين في هذه المدارس الثانوية حول التعليم الديني المقدم في هذه المدارس. من أجل تفسير الوضع الحالي للتعليم الديني في مدارس إمام خطيب الثانوية استنادًا إلى آراء المعلمين، تم تفضيل المقابلة، وهي إحدى طرق البحث النوعي. في الفترة ما بين 27 فبراير و22 مارس 2023، أجريت مقابلات مع 20 معلمًا من معلمي التربية الدينية. تشير نتائج هذه المقابلات إلى أن المناهج والكتب المدرسية لمقررات الدين والأخلاق والقيم تحتاج إلى تحديث. بالإضافة إلى ذلك، ذُكر أنه ينبغي أيضًا مراعاة التغييرات في ملف الشخصي للطالب من أجل زيادة فعالية دروس الدين. في سياق العوامل البيئية، أكد المعلمون على تأثير منصات التواصل الاجتماعي على الطلاب وذكروا أن هذا التغيير يؤثر بشكل مباشر على التربية الدينية. ونتيجة لدراستنا هذه، يتبين لنا أنه على الرغم من وجود جوانب في مدارس التربية الإسلامية قابلة للتحسين، إلا أنها تحافظ على خصائصها كمؤسسة تعليمية لها أهدافها مثل تعليم طبيعة دين الإسلام، وتهيئة الفرصة للطلاب لمعرفة وحب الإسلام ونبيه، وتمهيد الطريق للممارسات الدينية وتعليمها، وإحداث تغييرات سلوكية إيجابية لدى الطلاب.

2012 yılında yeniden açılan İmam Hatip Ortaokulları (İHO) sayısal olarak ülkemizde bulunan toplam ortaokul sayısının yüzde 18’ine tekabül etmektedir. 2012 öncesinde yaklaşık 15 yıl kapalı kalan İHO’ların aradan geçen süre zarfında yaşanan değişme ve gelişmelerden etkilendiği, dolayısıyla geçmişteki İHO’lardan farklı olduğuna dair görüş ve gözlemler bu araştırmanın yapılmasında etkili olmuştur. Araştırmamızın amacı İHO’larda görev yapan DKAB öğretmenlerinin bu okullardaki din eğitimi hakkında ne düşündüklerinin incelenmesi yoluyla geçmişe nazaran din eğitimi bağlamında herhangi bir değişiklik olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Din eğitimi açısından İHO’larda diğer ortaokullardan farklı olarak Din ve Değerler Alanı seçmeli dersleri zorunlu olarak okutulmaktadır. Bu okullardaki din eğitiminin mevcut durumunu incelemek amacıyla çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tercih edilmiştir. Bu kapsamda 27 Şubat- 22 Mart 2023 tarihleri arasında yedi farklı İHO’da görev yapan 20 DKAB öğretmeniyle görüşülmüştür. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen bulgular, öğretmenlerin Din ve Değerler Alanı derslerinin öğretim programlarının ve ders kitaplarının güncellenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Ayrıca, din derslerinin etkinliğini artırmak için öğrenci profilindeki değişimlerin de göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilmiştir. Çevresel faktörler bağlamında, öğretmenler sosyal medya platformlarının öğrenciler üzerindeki etkisinin altını çizmiş ve bu değişimin din eğitimini doğrudan etkilediğini ifade etmişlerdir. Çalışmamız sonucunda İHO’ların geliştirilmeye açık yönleri bulunmakla birlikte İslam dininin mahiyetini öğretmek, öğrencilere İslam’ı ve Peygamberini tanıma ve sevme imkânı oluşturmak, dinî pratiklerin öğretilmesinin yanı sıra yapılmasının önünü açmak ve öğrencilerde olumlu anlamda davranış değişikliği oluşturmaya çalışmak gibi hususiyetlerinin olduğu anlaşılmaktadır.

Reopened in 2012, Imam Hatip Secondary Schools (İHO) account for 18 percent of the total number of secondary schools in Turkey. In terms of religious education, in these schools, unlike other secondary schools, elective courses in the field of religion, ethics and values are taught as compulsory courses. The main problem of the research is to learn the opinions of Religious Culture and Moral Knowledge (DKAB) teachers working in İHOs about the religious education given in these schools. In order to interpret the current situation of religious education in İHOs based on the opinions of teachers, interview, one of the qualitative research methods, was preferred. Between February 27 and March 22, 20 DKAB teachers working in seven different İHOs were interviewed between February 27 and March 22, 2023 using a semi-structured interview form. The findings of these interviews indicate that the curricula and textbooks of religion, ethics and values courses need to be updated. In addition, it was stated that changes in the student profile should also be taken into consideration in order to increase the effectiveness of religion courses. In the context of environmental factors, teachers emphasized the impact of social media platforms on students and stated that this change directly affects religious education. As a result of our study, it is understood that although there are aspects of İHOs that are open to improvement, they maintain their characteristics as an educational institution that has goals such as teaching the nature of the religion of Islam, creating the opportunity for students to know and love Islam and its Prophet, paving the way for religious practices as well as teaching them, and creating positive behavioral changes in students.