Sırbistan’da İslam Din Eğitimi: Süreç ve İşleyiş

This study discusses the situation, stages from past to present, position in official state schools, functioning, and conditions of religious education within Serbia’s education and training system; the curriculum and proficiency status of the Islamic religious education class in schools; and Islamic education and training institutions. At the same time the study attempts to examine the religious education activities carried out in mosques as common religious education. The main aim of the study is to contribute to the activities performed related to religious education by examining the situation of religious education in Serbia and its function in schools. While starting the research, a literature review and a resource scan were first made. At the same time, all types of articles, books, and other written documents related to this topic have been taken into consideration. The research has also attempted to benefit from similar studies performed in relation to other counties in terms of assisting this research. This research mainly uses the literature review method. Official institutions were applied to in order to be able to obtain certain information. In studies on the topic of resources, documents written in Serbia on the topic were based as the main resource. Studies on the topic written in Turkish in both Turkey and in Syria, as well as article and books, have been utilized. The following path was pursued in arriving at the resources used in the research: We received information related to religious education courses by consulting with authorities working in Serbian schools, taking suggestions and recommendations from religious education teachers on the topic of how the curriculum for religious education will be arrived at. We also visited Islamic education institutions in Serbia and got information about them. In this process we visited the madrassas in the New Bazaar [Novi Pazar]. We visited the Faculty of Islamic Sciences in the New Bazaar and got information about the Faculty. Additionally, we worked to get information about the religious situation, religious education, and similar topics in Serbia by interviewing Adem Zilkiç, Chairman Scholar of the Serbian Islamic Union and member of the Government Commission on Religious Education. Information is summarized at the end of the research and some suggestions are provided.

Bu çalışmada Sırbistan’daki eğitim öğretim sistemi içerisinde din eğitiminin durumu, geçmişten bugüne geçirdiği aşamalar, resmî devlet okullarındaki konumu, işleyişi, şartları, okullardaki İslam din eğitimi dersinin müfredatı, yeterlilik durumu ve İslam eğitim öğretim kurumları ele alınmıştır. Çalışmada aynı zamanda yaygın din eğitimi olarak camilerde yürütülen din eğitimi faaliyetleri de incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın temel amacı; Sırbistan’daki din eğitimin durumunu, okullardaki din eğitiminin işleyişini inceleyerek, din eğitimi ile ilgili yapılan faaliyetlere katkıda bulunmaktır. Araştırmaya başlarken, ilk önce literatür incelemesi ve kaynak taraması yapılmıştır. Aynı zamanda bu konu ile ilgili olan her türlü makale, kitap ve diğer yazılı dokümanlar incelenmeye alınmıştır. Bu araştırmaya yardımcı olması bakımından diğer ülkelerle ilgili yapılan benzer çalışmalardan da istifade edilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada esas olarak literatür incelemesi metodu kullanılmıştır. Bazı bilgileri elde edebilmek için resmî kurumlara başvurulmuştur. Kaynak konusundaki çalışmalarda ana kaynak olarak Sırbistan’da konuyla ilgili yazılı dokümanlar esas alınmıştır. Konuyla ilgili olarak gerek Türkiye’de ve gerekse Sırbistan’da Türkçe olarak yazılmış çalışmalardan, makale ve kitaplardan da istifade edilmiştir. Araştırma ile ilgili kullandığımız kaynaklara ulaşmada şu yol izlenmiştir: Sırbistan’daki okullarda çalışan yetkililerle görüşerek din eğitimi dersi ile ilgili bilgi alınmış ve din eğitimi dersinin müfredatına nasıl ulaşılacağı konusunda din eğitimi öğretmenlerinin öneri ve tavsiyeleri alınmıştır. Sırbistan’daki İslami eğitim kurumları da ziyaret edilmiş, onlar hakkında bilgi alınmıştır. Bu süreçte, Yeni Pazar’daki Novi Pazar medreseler ziyaret edilmiştir. Yine Yeni Pazar’daki İslam Bilimleri Fakültesi ziyaret edilmiş, Fakülte hakkında bilgi alınmıştır. Ayrıca Sırbistan İslam Birliği Reisü’l-Uleması ve Din Eğitimi Hükümet Komisyonu Üyesi Adem Zilkiç ile mülakat yapılarak Sırbistan’daki dini durum, din eğitimi ve benzer konular hakkında bilgi alınmaya çalışılmıştır. Araştırmanın sonunda ise, elde edilen bilgiler özetlenmiş ve bazı önerilere yer verilmiştir.