İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin İmam Hatiplik Algısı ve Deneyimlerinin İncelenmesi

تهدف هذه الدراسة إلى تحقيق خبرات و تصور اإلمامة الخطبية لدى طالب ثانوية األئمة و الخطباء األناضول. تم إجراء البحث في نطاق العمل التطوعي مع 02 طالبا, تم أختيارهم من الصفوف العاشر و الحادي عشر و الثاني عشر من خمسة ثانوية األئمة و الخطباء األناضول التابعة لمديرية التعليم الديني بوزارة التربية و التعليم في منطقة مالتيبة في اسطنبول في العام الدراسي 8102-9102 .تم أستخدام أسلوب البحث النوعي و علم الظواهر في الدراسة. ضمن نطاق البحث, تم إجراء مراجعة لألدبيات, و تم طرح سبعة أسئلة مفتوحة لعشرون طالبا و تم إجراؤها باستخدام طريقة مقابلة شبه منظمة. في تحليل البيانات التي تم الحصول عليها نتيجة الدراسة, تم تحديد رموز بما يتماشى مع االراء المرجعية للطالب, و تم إنشاء المواضيع العامة و الفرعية. و كانت نتيجة البحث كالتالي : عندما تم تقييم وجهات نظر و أفكار طالب ثانوية األئمة و الخطباء تجاه مدارسهم, لوحظ أن جودة البرامج التعليمية و جودة البيئات التعليمية و البيئات االجتماعية و الثقافية و الخريجين تلبي توقعات الطالب على مستوى أعلى من المدارس األخرى. عندما تم تحقيق تصورات الطالب لمدارسهم و مكاسبهم التي تؤثر على هويتهم اإلمامية, لوحظ أن أدوارهم و مسؤولياتهم االجتماعية, و خصائصهم الشخصية و االجتماعية و تصورهم للدين جاءت في المقدمة و ساهمت في بناء هويتهم مع الخبرات التي اكتسبوها في هذه المجاالت. في الحاالت األخرى تبين أن الطالب يواجهون في الغالب سلوكيات التحيز و االستخفاف.

The purpose of this research is to investigate the imam hatip high school student’s perception and experience of being an imam hatip student. The research has been carried out among 10th, 11th, and 12th grade students from 5 different anatolian imam hatip high schools in Maltepe, İstanbul, affiliated to General Directorate of Religious Education (Ministry of Education), based on voluntariness. In the study, qualitative research design and phenomenology method have been used. Within the context of the study, literature review has been done, 20 students have been asked 7 open-ended questions and interviewed face to face through semi-structured interview method. In the analysis of the outcome, codes have been designated in accordance with the students’ reference opinions and themes/subthemes have been created. The outcome of the study is as follows: When imam hatip high school students’ perception and thoughts about their school have been evaluated, it has been seen that, not only the quality of education and training programs applied but also the socio-cultural environment at school have met the expectations of the students on a higher level compared to those graduated from other schools. In addition to this, when the students’ perception of school and the achievements affecting the formation of their imam hatip identities are analysed it has primarily been found out that social roles and responsibilities, followed by personal and social characteristics together with piety are the most outstanding features that contributed the formation of this identity. In some cases, students have reported that they are facing prejudice and insultation in the relationship with others.

Bu çalışmada Anadolu imam hatip liselerinde öğrenim gören öğrencilerin imam hatiplilik algısı ve deneyimlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğüne bağlı İstanbul ili Maltepe ilçesinde bulunan 5 Anadolu imam hatip lisesinde öğrenim gören 10, 11 ve 12. sınıf seviyesinden seçilen toplamda 20 öğrenci ile gönüllülük kapsamında yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma deseni ve fenomenoloji (olgubilim) yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında literatür taraması yapılmış, 20 öğrenciye 7 açık uçlu soru yöneltilmiş ve yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin analizinde öğrenci referans görüşleri doğrultusunda kodlar belirlenmiş, temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda: İmam hatip lisesi öğrencilerinin okullarına yönelik bakış ve düşünceleri değerlendirildiğinde, eğitim öğretim programlarının niteliği ile eğitim ortamlarının niteliği, sosyokültürel ortamlar ve mezunlarının diğer okullara nazaran öğrencilerin beklentilerini daha üst düzeylerde karşıladığı görülmüştür. Öğrencilerin okullarını algılama durumları ile imam hatiplilik kimliklerine etki eden kazanımlarına bakıldığında ise, öncelikli olarak toplumsal rol ve sorumlulukları, kişisel ve sosyal özellikler ile dindarlık algılarının öne çıktığı ve bu konularda edindikleri deneyimlerle kimliklerine katkı sağladıkları görülmüştür. Bunun dışındaki durumlarda öğrencilerin daha çok ön yargı ve devamında küçümsenme davranışlarıyla karşılaştıkları ortaya çıkmıştır.