EFFECT OF APPLIED N ON SUNFLOWER SEED AND OIL YIELDS UNDER IRRIGATED CONDITION OF CENTRAL ANATOLIA

Öz

The increase in the consumption of vegetable oil expanded the irrigated sunflower acreage in the Central Anatolia. The effect of N fertilizer which is one of the most important input, on the irrigated sunflower yield and the quality was investigated.

The rates of 0, 40, 80, 120, 160, and 200 kg/ha nitrogen were applied to Winiimk-8931 sunflower variety in order to find out the effect of N on seed and oil yields and some yield parameters. Sunflower was irrigated 3 times including post seeding irrigation. Each plot had 8 rows with 35 x 70 cm spacing.

Results revealed that N affected head diameter, seed weight, seed number per head, oil percentage of seed and seed yield. Path analysis indicated that the most effective parameter was seed weight on the increase in seed yield. The impact of N on the oil percentage changed with years.

The amounts of the physical optimum nitrogen be applied to irrigated sunflower for seed and oil production were 187.5 kg/ha and 231.5 kg/ha, respectively. The economic rates were estimated as 170 kg/ha for seed, 175 kg/ha for oil productions.

The research emphasized that with the help of economic N fertilization it was possible to obtain 1.5 to 2 times higher yield than that of without N application.

Anahtar Kelimeler

• Sunflower; fertilization; oil yield; yield

ORTA ANADOLU'DA AZOTLU GÜBRELEMENİN SULU AYÇİÇEĞİNİN YAĞ ORANI VE VERİM ÖĞELERİNE ETKİLERİ

Öz

Ülkemizde yağ ihtiyacının artması Trakya dışında Orta Anadolu'da da ayçiçeğinin sulu tarımının yaygınlaşmasına neden olmuştur. Üretimde en etkili unsur olan azotlu gübrelemenin verim ve kalite üzerindeki etkisinin araştırılmasını gerektirmiştir.

Araştırmada 0, 4, 8, 12, 16, 20 kg N/ da'lık uygulanan azot miktarlarının Winiimk- 8931 yağlık çeşidinin tane ve yağ verimi ve verim öğeleri üzerine etkileri araştırılmıştır. 1983, 1984, ve 1985 yıllarında ekini ve izleyen gelişme aşamalarında toplanı üç kez sulamak suretiyle 3 yinelemeli, her parselde 8 sıra ve 35 x 70 cm ekim şekli ile ekilen ayçiçeğinde araştırmalar sürdürülmüştür.

Sonuçlara göre, azotlu gübreleme tabla çapı, tane ağırlığı, tane sayısı/tabla ve yağ yüzdesi ve verimi üzerinde etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Verim artışında tane ağırlığının en etkili, ikinci olarak tabladaki tane sayısı olduğu saptanmıştır. Azotun yağ yüzdesine etkisi yıllara göre değişmiştir.

Tane ve yağ verimi açısından uygulanması gereken fiziksel optimum azot miktarları sırayla 18.75 ve 23.15 kg / da olarak saptanmıştır.

Ekonomik olarak uygulanması gereken azot miktarları ise, tane için 17.0, yağ için 17.5 kg/da olarak hesaplanmıştır. Araştırma, azotlu gübreleme ile gübresize göre 1.5-2 kat daha fazla verim alınabileceğini göstermekledir.

Anahtar Kelimeler

• Ayçiçeği; gübreleme; yağ verimi; verim

Kaynakça

1. ANDRASCIK. M.. AND J.SMUTNY. 1979. Study of the effect of some agrotechnical factors on yield and quality of sunflower (Helianthus annus L.) The sunflower Newsletter (Abstract).3(4): 49
2. CHENG. S.F. AND J.S. ZUBRISKI. 1978. Effects of nitrogen fertilizer on production of irrigated sunflower, plant uptake of nitrogen and on water use. Proceedings of the VIII. International Sunflower Conference. p.400-409
3. EDİRNE Zirai Araştırma Enstitüsü Ülkesel Ayçiçeği Araştırmaları Projeleri ile Kolza ve Soya Projeleri 1984 yılı Gelişme Raporu (Doktora Tezi) S.81.113
4. G1RASE. P. D.. AB. DEOKAR. G.D. PATIL. 1977 Studies on the effects of various levels of nitrogen and phosphorus on growth, yield and oil content of sunflower. The sunflower Newsletter (Abstract). 1 (2): 23.
5. KAMAL, M. A. M. VE A. H. ELDAMATY 1957. Effect of fertilizer treatments an water levels on yield an composition of sunflower seed varieties. Ann. Agric. Sci. Fac. Ain Shams Univ. Cairo 2. No:l 137-49 Bıbl. 16
6. LONGO, G. AND G. RESTUCCIA. 1977. On plant density of sunflower in relation to application of phosphorus, nitrogen fertilizer and irrigation. The Sunflower Newsletter (Abstract) I .(2); 24
7. MONOTTI, M. 1978. Experimental research on cultural techniques for sunflower. Effects of application of increasing rates of nitrogen, phosphorus, and potassium. The sunflower Newsletter. 4. (4): 9
8. MUSNICKI, C, H. DEMBINSKA. 1976 Responses of sunflower grown in Polish climatic conditions to increasing nitrogen doses in fertilization.

9. NUR, I. M. 1975 Sunflower response to nitrogenous fertilization at G.R.S. Soil-Fertilizers Abstracts 1976 Vol. 39 No: 6
10. PAL, M. YADAV, S. C. 1974. Response of sunflower varieties to soil moisture regimes and nitrogen levels Soils and Fertilizers 1975 Vol. 38 No: 12
11. RAMASWAMY. R.; Y .B. MORACHAN, P. SENNAIYAN 1974. Effect of graded doses of nitrogen and different spacing on sunflower varieties. Soils and Fertilizers 1976 Vol. 39, No:6
12. SEFA, S. 1973 . Ayçiçeğinde ticaret gübresi ihtiyacının tespiti denemesinin sonuç raporu. Eskişehir Topraksu Araştırma Enstitüsü Rapor Seri No:69. Güven Matbaası Eskişehir.
13. SINGH, P. P., SHARMA, Y.K., KUSHAL, P. K. 1973 effect of varying levels of nitrogen and phosphorus an the yield and quality of sunflower. Soils and Fertilizers 1975 vol. 38 No : 2
14. SINGH, P.P., KAUSHAL P.K. 1975. Effect of nitrogen and phosphorus rates and phosphorus rates and spacing on the seed yield and yield attributing characters of sunflower (Helianthus annus L.)Soils and Fertilizers 1976 vol. 39 No: 8
15. SMITH, G.A., N. SMITH., M.J. BENDER AND J. W. SNYMAN 1980. Effect of cultivar, environment and fertilizer on some chemical characteristics on sunflower seed (Abstract).The sunflower Newsletter 4 (2): 47
16. TOMOV, T. 1976 Effect of fertilizers on oil contents in sunflower seeds Soil and Fertilizers 1977 Vol. 40No:10
17. TSURKAN, M.A., VAINBERG. N.L., GODOROZHA, N.U., SPRYNCHANE, V.F. 1972. Effects of fertilizers on seed yield and seed oil content of Sunflower Field Crop Abstracts 1973 Vol. 26 No: 1
18. ÜLGEN, N. VE N. ALEMDAR. 1979 . Azotlu gübrelerin çeşitli kültür bitkilerinin verimlerine olan etkilerinin
19. karşılaştırılması I. Orta Anadolu Bölgesi, Topraksu Genel Müdürlüğü, Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları. Genel Yayın No:82, Rapor Yayın No: 15 Ankara. 95-11.
20. ÜLGEN, N. VE YURTSEVER N. 1984. Türkiye Gübre ve Gübreleme Rehberi, Toprak Gübre ve Gübreleme Rehberi, Toprak Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları No:2 Ankara
21. VARGHESE, P.T., N. Sadanandan., R.V. Nair 1979. A Study on the yield an yield attributes of sunflower variety "Peredovik" as affected by graded doses of nitrogen and phosphorus. The sunflower Newsletter (Abstract). 3(1): 46
22. ZUBRISKI, J.C.; Zimmerman, D.,C. 1974 Effect of nitrogen, phosphorus, and plant density sunflower Agronomy Journal (1974) (6): 798-801