Siyez Buğdayı (Triticum monococcum ssp. monococcum) Çimlenme Döneminde Soğuğa Ekmeklik Buğdaydan (Triticum aestivum L.) Daha İyi Dayanmaktadır
Öz
On iki ekmeklik buğday çeşidi ve 10 siyez buğday
populasyonunun yedi soğuk düzeyindeki çimlenme hızı (ÇH), çimlenme gücü (ÇG),
koleoptil uzunluğu (KU), çim boyu (ÇB), kök boyu (KB) çim kök uzunluğu oranı
(ÇKUO), kök yaş ağırlığı (KYA), kök kuru ağırlığı (KKA) ve kök yaş kuru ağırlık
oranı (KYKAO) üç tekerrürlü faktöriyel düzenlenmiş tesadüf blokları deneme deseninde
araştırılmıştır. Bu araştırmadaki çalışma materyali; yedi soğuk düzeyinde
önemli farklılıklar göstermiştir. Yirmi ekmeklik buğday genotipi ÇH, KU ve KKA bakımından
çok önemli; KB ve ÇB bakımından önemli; ÇG, ÇKBO ve KKA bakımından da önemsiz
farklılıklar sergilemişlerdir. Hesaplanan Pearson doğrusal korelasyon
katsayıları KU-ÇU, KU-KYA ve KKA-KYA arasında çok önemli iken ÇH-KYKAO,
ÇG-KYKAO, KU-KYKAO, ÇU-KYKAO, KU-KYKAO, ÇKUO-KYKAO, KYA-KYKAO ve KKA-KYKAO
arasında önemsiz bulunmuşlardır. Benzer şekilde, Spearman korelasyon katsayıları,
soğuk stresi altında ÇH-ÇG, ÇH-KU, ÇH-ÇU, ÇH-KU, ÇH-KYA, ÇH-KKA, ÇG-KU, ÇG-ÇU, ÇG-KU,
ÇG-KYA, ÇG-KKA, KU-ÇU, KU-KB, KU-ÇKUO, KU-KYA, KU-KKA, ÇU-KB, ÇU-ÇKUO, ÇU-KYA, ÇU-KYKAO,
KU-SKUR, KU-KYA, KB-KKA, ÇKUO-KYA, ÇKUO-KKA ve
ÇKUO-KYKAO arasında yüksek olumlu ilişki göstermişlerdir. Öte yandan, AB1’deki ÇB (0.156), KB (0.156), KKA
((0.156)’lar önemsiz iken AB2’deki KYKAO (0.99) ile AB3’deki ÇH (-0.342)’lar önemli
bulunmuştur. İlk üçte yeralan AB’lerin birikimli varyansı %87.58 olmuş ve ortalama
temelli öbekağacı siyez ve ekmeklik buğdaylarını iki ana gruba ayırmıştır. Sonuç
olarak; yüksek bölgelerden toplanan kavuzlu siyez buğday populasyonlarının çimlenme
dönemi soğuklarına karşı uygun gen kaynakları olabilecekleri ve soğuk dayanımı
için çalışan buğday ıslah programları tarafından kullanılabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abbasal-Ani, M. K. and R. K. M. Hay., 1983. The Influence of Growing Temperature on the Growth and Morphology of Cereal Seedling Root Systems. Journal of Experimental Botany, 34: 1720-1730
- Ali M. B. and El-Sadek A. N., 2016. Evaluation of Drought Tolerance Indices for Wheat (Triticum aestivum L.) under Irrigated and Rainfed Conditions. Communiations in Biometry and Crop Science 11: 77-89
- Bohnert, H.J., D.E. Nelson, and R.G. Jensen., 1995. Adaptations to environmental stresses.P Plant Cell, 7: 1099-1111.
- Braun, H.-J., Ekiz, H., Eser, V., Keser, M., Ketata, H., Marcucci, G., Morgounov, A.I. and Zencirci, N., 1998. Breeding priorities of winter wheat programs. In H.-J. Braun, F. Altay, W.E. Kronstad, S.P.S. Beniwal & A. McNab, eds. Wheat: Prospects for Global Improvement. Proc. 5th Int. Wheat Conf., Ankara, Developments in Plant Breeding, Vol. 6, p. 553-560. Dordrecht, Netherlands, Kluwer Academic Publishers.
- Braun, H.J., Zencirci, N., Altay, F., Atli, A., Avci, M., Eser, V., Kambertay, M. and Payne, T.S., 2001. Turkish wheat pool. World Wheat Book–A History of Wheat Breeding, pp.851-879.
- Briggle, L.W. and B.C. Curtis, 1987. Wheat worldwide. In Wheat and Wheat Improvement. Agronomy Monograph, No: 13 (Second Edition). 1-32
- Cook, R.E. , 1997. Patterns of juvenile morbidity and recruitment in plants. In: O. T. Solbrig, S. Jain, G. B. Johnson, and P. H. Raven (eds). Topics in Plant Population Biology, 207-301. Columbia Univ. Press, Los Angeles.
- Dhanda, S. S., R. K. Behl, and N. Elbassam., 1995. Breeding wheat genotypes for water deficit environments. Landbanforschung Volkenrode 45, 159-167
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Didem Aslan
Bu kişi benim
ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, BİYOLOJİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Bülent Ordu
Bu kişi benim
ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, İŞLETME BÖLÜMÜ
Türkiye
Nusret Zencirci
ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, BİYOLOJİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
26 Aralık 2016
Gönderilme Tarihi
11 Ağustos 2016
Kabul Tarihi
27 Eylül 2016
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 25 Sayı: 2