Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi

Sezen Doğramacı; Neşet Arslan

doi:10.21566/tarbitderg.501708

Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi

Öz

Bu çalışmada bazı haşhaş (Papaver somniferum L.) çeşitlerinin ve resiprok melezlerinin verim ve verim öğeleri üzerine genel ve özel uyum yeteneğinin etkisi araştırılmıştır. Deneme 2008-2010 tarım yılında, Afyon Alkaloidleri Fabrikası deneme arazisinde kısmen dengede latis deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede materyal olarak 7 tescilli çeşit ve bunların resiprok melezleri kullanılmıştır. Araştırma mevcut haşhaş genotiplerini kullanarak üstün genel uyum yeteneğine sahip anaçlar ile üstün özel uyum yeteneği etkisi gösteren melez kombinasyonları saptamak ve hibridlerin melez gücünü belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre genel ve özel uyum yeteneği değerleri bakımından önemli bazı karakterlere ait veriler bildirilmiştir. Haşhaş anaçlarının genel uyum yeteneği bakımından; bitki boyuna etkisi -1.08 / 1.45, kapsül verimine etkisi -19.12 / 17.39, tohum verimine etkisi -21.04 / 13.67, morfin oranına etkisi -0.07 / 0.07 arasında tespit edilmiştir. TMO 1 çeşidinin kapsül ve tohum veriminde genel uyum yeteneği yüksektir. En yüksek değerde özel uyum yeteneği etkisi gösteren Camcı 95 x TMO 1 melez kombinasyonu yüksek kapsül ve tohum verimine sahip olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Genel kombinasyon yeteneği,Haşhaş,Papaver somniferum L.,özel kombinasyon yeteneği

Kaynakça

Anonim, (2012). Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı İhracat Mevzuatı.
Anonim ,(2013). Milli Çeşit Listesi, Tohum Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü.
Aydemir, M. ( 1982). Pamuk Islahı, Yetiştirme Tekniği ve Lif Özellikleri. Nazilli Bölge Pamuk Araştırma Enstitüsü Yayınları No:33. Nazilli.
Baytop, T. (1963). Türkiye’nin Tıbbi ve Zehirli Bitkileri, İstanbul Üniversitesi Yayın No:1039.
Baytop, T. (1999). Türkiye’de Bitkilerle Tedavi (II. Baskı). Nobel Tıp Kitabevleri. İstanbul.
Ceylan, A. (1995). Tıbbi Bitkiler I. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Yayın No:312. Ders kitabı:29.
Davis, P.H., Mil,l R.R. & Tan, K. (1988). Papaver L. Flora of Turkey and East Aegean Islands. Univ. Pres.,Edinburg.
Dodiya, N.S., Jain, S.K., & Dubey, R.B. (2005). Heterosis and combiningability in opium poppy (Papaver somniferum). Journal of Medicinal and Aromatic Plant Sciences 27 (3): 431-434.

Er, C. (1997). Tütün İlaç ve Baharat Bitkileri. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Yayın No:1479:442. Falconer , D.S. (1989). Introduction to quantitative genetics. Longman, London, p. 433.
Griffing, B. (1956). Concept of general and spesific combining ability in relation to diallel crossing systems. Aust. J. Biol. Sci. 9:463-493.
Gümüşçü, A. (2002). Seçilmiş P. somniferum hatlarının melezlerinde verim ve bazı özelliklerinde heterosis üzerine araştırmalar. Ankara Üniversitesi Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Doktora Tezi.
Gümüşçü, A. & Arslan, N. (2009). Researches on general and specific combining ability of yield and some traits of the hybrids of selected poppy (Papaver somniferum L.) lines. Acta Horticulturae (826) Leuven: International Society for Horticultural Science (ISHS), pp. 105-110.
Kaicker, U. S., Choudhury, B., Singh, B., Singh, H. P., Antoszewski, R (ed.)., Harrison, L (ed.)., & Zych, C. C. (1974). Breeding of opiumpoppy (Papaver somniferum L.). Proceedings of the XIX International Horticultural Congress. I. Section VII. Vegetables. pp. 621-674.
Kaymak, F. (1980). Diallel melezleme sisteminde genel ve özel uyuşma yeteneğinin hesaplanması. Tarım ve Orman Bakanlığı Pamuk İşleri Genel Müdürlüğü Nazilli Bölge Pamuk Araştırma Enstitüsü. Nazilli.
Kumar, B., Singh, H.P., Verma, A. K., Misra, H. O., & Patra, N. K. (2008). Combining ability analysis in relation to heterosis in opium poppy (Papaver somniferum L.). Journal of Medicinal and Aromatic Plant Sciences 30 (1): 83-87.
Küçük. Y.Ş. (1996). Türkiye’nin çeşitli yörelerinde yetiştirilen haşhaş bitkilerinden alkaloidlerin ekstraksiyonu ve ekstraktların susuz ortamlarda özelliklerinin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi.S 141.
Nevado, M. E. & Cross, H. Z. (1990). Diallel analysis of relative growth rates in maize synthetics. Crop Sci. 30:549-552.
Poehlman, J. M. (1979). Breeding Field Crops. Avi Publishing Company, Inc.Westport,Connecticut. p. 277-320.
Shukla, S. & Singh, S.P. (2004). Line × tester analysis for combining ability in opium poppy (Papaver somniferum L.). Journal of Medicinal and Aromatic Plant Sciences 26 (2), pp. 271-276. Yadav, H.K., Shukla, S., & Singh, S.P. (2007). Genetic divergence in parental genotypes and its relation with heterosis, F1 performance and general combining ability (GCA) in opium poppy (Papaver somniferum L.). Euphytica 157 (1/2) Dordrecht: Springer Science + Business Media, 123-130.
Yadav, H.K., Maurya, K.N., Shukla, S., & Singh, S.P. (2009a). Combining ability of opium poppy genotypes over F1 and F2 generations of diallel cross. Crop Breeding and Applied Biotechnology 9 (4) Londrina: Brazilian Society of Plant Breeding, pp. 353-360.
Yadav, H.K., Shukla, S., & Singh, S.P. (2009b). Genetic combining ability estimates in the F1 and F2 generations for yield, its component traits and alkaloid content in opium poppy (Papaver somniferum L.). Euphytica 168 (1) Dordrecht: Springer,pp.23-32.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sezen Doğramacı ^*

Neşet Arslan Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

27 Temmuz 2018

Kabul Tarihi

28 Aralık 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 27 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.21566/tarbitderg.501708

IZ

https://izlik.org/JA59DZ77FZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Doğramacı, S., & Arslan, N. (2018). Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, 27(2), 102-108. https://doi.org/10.21566/tarbitderg.501708

AMA

1.Doğramacı S, Arslan N. Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2018;27(2):102-108. doi:10.21566/tarbitderg.501708

Chicago

Doğramacı, Sezen, ve Neşet Arslan. 2018. “Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi”. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 27 (2): 102-8. https://doi.org/10.21566/tarbitderg.501708.

EndNote

Doğramacı S, Arslan N (01 Aralık 2018) Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 27 2 102–108.

IEEE

[1]S. Doğramacı ve N. Arslan, “Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi”, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 2, ss. 102–108, Ara. 2018, doi: 10.21566/tarbitderg.501708.

ISNAD

Doğramacı, Sezen - Arslan, Neşet. “Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi”. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 27/2 (01 Aralık 2018): 102-108. https://doi.org/10.21566/tarbitderg.501708.

JAMA

1.Doğramacı S, Arslan N. Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2018;27:102–108.

MLA

Doğramacı, Sezen, ve Neşet Arslan. “Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi”. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi, c. 27, sy 2, Aralık 2018, ss. 102-8, doi:10.21566/tarbitderg.501708.

Vancouver

1.Sezen Doğramacı, Neşet Arslan. Haşhaş (Papaver somniferum L.) Çeşit ve Melezlerinin Bazı Özellikleri Üzerine Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneğinin Etkisi. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2018;27(2):102-8. doi:10.21566/tarbitderg.501708