Araştırma Makalesi

1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri

Cilt: 8 Sayı: 1 25 Mart 2023
PDF İndir
EN TR

1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri

Öz

Kadı ve asker kelimelerinin birleşiminden oluşan kazasker terimi Osmanlı Devleti’nde hukuki ve idari fonksiyon icra etmiş önemli bir kurumu karşılamak için kullanılmıştır. Orduda asker arasında çıkan ihtilafları düzenleme ihtiyacından ortaya çıkan kazaskerlik makamının yetkisi sosyal hayatı kapsayacak şekilde genişlemiş, sivil yargı ve tedris faaliyetlerini de kapsamıştır. Kazaskerlik, devlet içerisinde icra ettikleri fonksiyon ve makama ulaşanların elde ettikleri itibarla orantılı olarak her ilmiye mensubunun yükselmek isteyeceği bir makam olmuştur. Kazasker olabilmek ilk dönemlerde kesin kurallara tabi değildir. Sultanların bu doğrultudaki kararları yeterlidir. Ancak klasik dönemden itibaren ilmiye sınıfının teşkilatlanması tamamlanmış ve belirli kurallara tabi olmuştur. Kazaskerlik, Anadolu ve Rumeli kazaskerliği olmak üzere ikiye ayrılmış ve Rumeli kazaskerliği, Anadolu kazaskerliğinden üst bir konuma yerleşmiştir. Kazaskerlik, devlet içerisinde icra ettikleri fonksiyon ve makama ulaşanların elde ettikleri itibarla orantılı olarak her ilmiye mensubunun yükselmek isteyeceği bir makam olmuştur. Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin son iki yüzyılında (1690-1892) bilfiil görev yapmış Rumeli kazaskerlerinin listesini içeren bir defter incelemeye tabi tutulmuştur. Söz konusu liste, bu kadar geniş tarih aralığı içinde Rumeli kazaskerlerini toplu bir şekilde içermesi bakımından önem arz etmektedir. Defterdeki atama kayıtlarının verdiği bilgiler ve tarihler, arşiv kaynakları ile ulema hakkında bilgi veren eserlerle karşılaştırılmıştır. Bu tarih aralığında 136’sı farklı kazasker olmak üzere 219 atama kaydı bulunmaktadır. Rumeli kazaskerlerin 66’sı bir defadan fazla bu göreve gelmiş, 49’u ise şeyhülislam olmuştur. 104 kazasker mevali sınıfı için geçerli olan 12 ay süreyle görev yapmıştır. Ancak bu süre çeşitli vesilelerle kısalmış veya uzatılmıştır. 53 kazasker 12 aylık süreden daha az görev yaparken, 61 kazasker ise bir ile iki yıl arasında değişen sürelerde görev yapmıştır. Tüm kazaskerlerin ortalama görev süresi ise 11,58 ay olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. Cevdet Adliye (C.ADL): 20/1221, 33/1968, 87/5216, 59/3589, 84/5049, 85/5090, 86/5170, 87/5225, 97/5218.
  3. Hatt-ı Hümâyûn (HAT): 1582/49.
  4. İrade Dahiliye (İ.DH): 899/71504, 1291/101560, 1291/101582.
  5. İrade Taltifat (İ.TAL): 129/75 .
  6. İstanbul Müftülüğü Meşihat Defteri (İSTM.MŞH.DFT1.d): 13/3, 14/5, 15/4, 16/4, 17/5, 18/6, 19/4, 20, 21/3, 22/5, 23/4, 24/53, 25/3, 28/26, 29/4, 31/3, 34/313.
  7. Mabeyn-i Hümayun İradeleri (MB.İ): 146/56.
  8. Sadaret Amedi Kalemi Evrakı (A.AMD): 1/14, 1/50, 1/91, 5/28, 114/90,

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2023

Kabul Tarihi

18 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kılıç, C. (2023). 1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri. Turkish Academic Research Review, 8(1), 71-109. https://doi.org/10.30622/tarr.1245672
AMA
1.Kılıç C. 1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri. tarr. 2023;8(1):71-109. doi:10.30622/tarr.1245672
Chicago
Kılıç, Cihan. 2023. “1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri”. Turkish Academic Research Review 8 (1): 71-109. https://doi.org/10.30622/tarr.1245672.
EndNote
Kılıç C (01 Mart 2023) 1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri. Turkish Academic Research Review 8 1 71–109.
IEEE
[1]C. Kılıç, “1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri”, tarr, c. 8, sy 1, ss. 71–109, Mar. 2023, doi: 10.30622/tarr.1245672.
ISNAD
Kılıç, Cihan. “1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri”. Turkish Academic Research Review 8/1 (01 Mart 2023): 71-109. https://doi.org/10.30622/tarr.1245672.
JAMA
1.Kılıç C. 1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri. tarr. 2023;8:71–109.
MLA
Kılıç, Cihan. “1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri”. Turkish Academic Research Review, c. 8, sy 1, Mart 2023, ss. 71-109, doi:10.30622/tarr.1245672.
Vancouver
1.Cihan Kılıç. 1101-1310 / 1690-1892 Tarihleri Arasında Görev Yapan Rumeli Kazaskerleri. tarr. 01 Mart 2023;8(1):71-109. doi:10.30622/tarr.1245672

Turkish Academic Research Review 
Creative Commons Lisansı Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.