Araştırma Makalesi

Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış

Cilt: 8 Sayı: 3 30 Eylül 2023
PDF İndir
EN TR

Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış

Öz

Müzik, Orta Doğu toplumlarını kuşatmıştır. Afrika ve Asya arasında, üç tek tanrılı dinin beşiği olan Yakın ve Orta Doğu, sözlü gelenekten beslenerek geniş bir yelpazede müzik türleri sunar. Bu makalede Sosyomüzikoloji bağlamında Orta Doğu musikisi incelenecektir. “Sociomusicology” ya da genel tabirle bilindiği şekliyle “sociology of music” (müzik sosyolojisi); müzikal davranışın sosyal yönlerine ve müziğin toplumdaki rolüne odaklanan bir müzikoloji alt alanını ifade etmektedir. Müzikoloji alanındaki araştırmalar sosyolojik yaklaşımlardan ziyade tarih yazımsal ve analitik, eleştirel yaklaşımları vurgulama eğilimindedir. Orta Doğu müziğinin icra edildiği toplumlarda etnik-psikolojik, sosyolojik ve dahi kültürel yansımalar da mevcuttur. Ayrıca musiki icra etme eylemi içtimai-sosyal bir faaliyettir. Müzisyen-şarkıcı solo icracı olsa dahi musikinin kurgulanması, başlı başına içtimai, kültürel bir çabayı gerektirir. Musiki, toplumları anlamaya çalışmakta ilgili sosyologlara son derece yararlı olmaktadır. Orta Doğu müziğinin hoş nağmeleri burada yaşayan toplumların güzelliğini de imlemektedir. Orta Doğu müziği; Arapça, Türkçe ve Farsça konuşan dünyanın müziğidir. Üç ana dile ve ilgili kültürel farklılıklara rağmen müziğin birleştirici unsuru nedeniyle/ sayesinde müzik tek bir büyük gelenek olarak görülebilir. İslam, müziğe tarihsel olarak bir miktar mesafeli durmaktadır. Bu ise nispeten dini tören musikisinin (tasavvufi) ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ancak bu durum seküler müziği engellememiştir, hatta onu güçlü bir dini gerilimle zenginleştirmiştir. Ortadoğu’daki kültür merkezlerinde ve aynı zamanda farklı bağlamlarda gelişen aynı müzik ailesinin çok çeşitli kolları oluşmuştur. Müzikteki bu çeşitlilik toplumsal renklilikten de kaynaklanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun yükselişi ve Memlük Sultanlığı’nın fethi ile zaten Bizans, Ermeni ve Fars müziğinden etkilenen Osmanlı müziği Arap etkisiyle daha da zenginleşmiştir. Türk-Arap-Fars memleketlerinde, genellikle halkların/ toplulukların temas kurduğu müzik uygulamalarının izlerini taşıyan yüzlerce yerel ve halk müziği geleneği bir arada var olmuştur. İslam öncesi döneme dayalı sözlü bir gelenekten gelen bu formlar, çoklu görünümlerine rağmen kendi içinde farklı bölgesel özellikleri de yansıtırlar. Bu müziğin geleneksel formları, genellikle dönüşümlü olarak vokal ve enstrümantal performansları birleştirir. Orta Doğu müziğini anlamak için bu müziği yapan, icra eden insanların kültürel ve sosyal yönlerinin de incelenmesi gerekmektedir. Bu metinde Orta Doğu müziği kültürel bağlamları içinde bütüncül bir araştırılmayla açıklanmaya çalışılacaktır. Çalışmamızda Orta Doğu müziği; insani, sosyal ve kültürel bir fenomen olarak incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adib, A. (20 December 2021). “Baghdad Lives On In Tel Aviv”. Rasif 22. 11 July 2017.
  2. https://raseef22.net/english/article/1066800-baghdad-lives-tel-aviv Erşim tarihi: (16.05.2023).
  3. Al Saadi, M. (2016). Beyond the Sand Storm: A Woman’s Journey from Baghdad to Philadelphia. Bloomington: Author House.
  4. Avcı, Ö. (2004). “Arabesk filmlerde toplumsal sınıfların temsilleri”. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü).
  5. Baykal, G. (2023). “Çağdaş Türk sanatında Arabesk kültür: Gülsün Karamustafa’nın işlerinde göç, kimlik ve estetik”. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü).
  6. Beton, M. (2021). “Türk erkeklerinde görülen patolojik kıskançlığa Arabesk Türk sinemasının etkisi - İstanbul örneği”. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi/ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
  7. Bithell C. & Juniper, H. (2014). The Oxford Handbook of Music Revival. Oxford University Press.
  8. Bohlman, P. V. (1987). “The European Discovery of Music in the Islamic World and the ‘Non-Western’ in 19th-Century Music History”. The Journal of Musicology. 5 (2): doi:10.2307/763849, JSTOR763849.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar, Sosyoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

17 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

1 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Akbaş, A. (2023). Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış. Turkish Academic Research Review, 8(3), 1092-1113. https://doi.org/10.30622/tarr.1298509
AMA
1.Akbaş A. Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış. tarr. 2023;8(3):1092-1113. doi:10.30622/tarr.1298509
Chicago
Akbaş, Arif. 2023. “Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış”. Turkish Academic Research Review 8 (3): 1092-1113. https://doi.org/10.30622/tarr.1298509.
EndNote
Akbaş A (01 Eylül 2023) Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış. Turkish Academic Research Review 8 3 1092–1113.
IEEE
[1]A. Akbaş, “Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış”, tarr, c. 8, sy 3, ss. 1092–1113, Eyl. 2023, doi: 10.30622/tarr.1298509.
ISNAD
Akbaş, Arif. “Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış”. Turkish Academic Research Review 8/3 (01 Eylül 2023): 1092-1113. https://doi.org/10.30622/tarr.1298509.
JAMA
1.Akbaş A. Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış. tarr. 2023;8:1092–1113.
MLA
Akbaş, Arif. “Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış”. Turkish Academic Research Review, c. 8, sy 3, Eylül 2023, ss. 1092-13, doi:10.30622/tarr.1298509.
Vancouver
1.Arif Akbaş. Orta Doğu Müziğine Sosyolojik Bir Bakış. tarr. 01 Eylül 2023;8(3):1092-113. doi:10.30622/tarr.1298509

Turkish Academic Research Review 
Creative Commons Lisansı Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.