Uluslararası Göç Teorileri Üzerine Sosyoekonomik Bir Değerlendirme

Öz

Göç, zamansal ve mekânsal boyutu bulunan dinamik bir olgudur. Göç, ilkel zamanda açlık, barınma, kuraklık, deprem ve sel gibi doğal afetlerin etkisiyle yaşadıkları coğrafyayı değiştirmek zorunda kalan insan topluluklarının sosyal, siyasi, kültürel, ekonomik ve demografik değişimlerini ortaya koymaktadır. Sürekli ve değişen bir yapıya sahip göç olgusu, çok boyutlu sosyal değişim ve dönüşüm sürecini yansıtmaktadır. Göç hareketlerini ön plana çıkaran unsur, göçün insanların umut, sevinç, acı ve beklentilerini yansıtmasından kaynaklanmadır. İçerisinde insan yaşamında dair unsurlar barındıran göçler, göç alanlar, göç edenler ve göçe tanıklık edenler gibi çok taraflı aktörler meydana getirebilmektedir. Toplumsal değişmenin temelini oluşturan bu göç hareketliliği süreci, bölgeler arasında kültürel ve sosyal değişim ve gelişimleri de beraberinde getirebilmektedir. Göç sadece belli bir zaman için bir ya da birden çok insan topluluğunun sadece coğrafi olarak yer değiştirmesi değil, beraberinde sosyal, kültürel, ekonomik bir çeşitliliği ve toplumsal değişimi de içerisinde barındıran bir dönüşüm sürecini yansıtmaktadır. Göç hareketliliğini bu denli önemli kılan, toplumsal yapıları, toplumsal yaşamı ve kurumların yapısında köklü değişikliklere yol açabilme potansiyeli olmuştur. Bu sebeple göçlerin hacimleri, mesafeleri, özellikleri değiştiğinde farklı göç tanımları ortaya çıkabilmektedir. Araştırma nitel özelliklere sahip olmakla beraber araştırmada literatür taramasına dayalı betimsel analiz modeli kullanılmıştır. Bu bakımdan göç ve göç teorileriyle ilgili yapılmış çalışmalar sistematik biçimde incelenerek bulgular, yorum ve değerlendirmeleri sentezlenerek sosyolojik çerçevede yorumlanmıştır. Araştırmada göç teorileri üzerine bir literatür taraması yapılarak göç hareketlerinin arkasındaki dinamiklerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılmış, göç hareketlerine bütüncül ve makro düzeyde bir bakış açısı sunulmuştur. Araştırmada göç hareketleri tarihsel bir perspektifte makro, mezo ve mikro düzeyde incelenmiş, göç konusuna sosyal, ekonomik, tarihsel ve kültürel açıdan farklı bir pencereden yorum getirilmiştir. Mevcut çalışmanın literatüre düşünsel ve teorik olarak zenginlik katacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Göç
• Göç Teorileri
• Uluslararası göç
• Toplumsal değişme
• Mülteci.

A Socioeconomic Assessment on International Migration Theories

Öz

Migration is a dynamic phenomenon with a temporal and spatial dimension. Migration reveals the social, political, cultural, economic and demographic changes of human communities that were forced to change the geography they lived in due to the effects of natural disasters such as hunger, housing, drought, earthquake and flood in primitive times. The phenomenon of migration, which has a continuous and changing structure, reflects the multidimensional process of social change and transformation. The element that brings migration movements to the forefront is that migration reflects people's hope, joy, pain and expectations. Migrations, which contain elements related to human life, can create multilateral actors such as those who receive migration, those who migrate and those who witness migration. This process of migration mobility, which forms the basis of social change, can also bring about cultural and social changes and Decelerations between regions. Migration reflects not only the geographical displacement of one or more human communities for a certain period of time, but also a transformation process that includes social, cultural, economic diversity and social change. What makes migration mobility so important is its potential to lead to fundamental changes in the structure of social structures, social life and institutions. For this reason, when the volumes, distances and characteristics of migrations change, different definitions of migration may arise. Although the research has qualitative characteristics, a descriptive analysis model based on literature review was used in the research. In this regard, the studies conducted on migration and migration theories have been systematically examined and the findings, comments and evaluations have been synthesized and interpreted within a sociological framework. In the research, a literature review on migration theories was conducted to determine what the dynamics behind migration movements are, and a holistic and macro-level perspective on migration movements was presented. In this research, migration movements have been examined at macro, meso and micro levels from a historical perspective, and an interpretation of migration from a different window from a social, economic, historical and cultural point of view has been introduced. It is thought that the current study will add intellectual and theoretical richness to the literature.

Anahtar Kelimeler

• Migration
• Migration theories
• International migration
• Social change
• Refugee.

Kaynakça

1. Abadan-Unat, N. (1977). Implications of migration on emancipation and pseudo-emancipation of Turkish women. International Migration Review, 11(1), 31-58.
2. Abadan-Unat, N. (2006). Bitmeyen göç, konuk işçilikten ulus-ötesi yurttaşlığa. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
3. Akyıldız, İ. E. (2016). Göç teorilerinin karşılaştırmalı analizi. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 35(2), 127-176.
4. Borjas, G. J. (2003). The labor demand curve is downward sloping: Reexamining the impact of immigration on the labor market. The quarterly journal of economics, 118(4), 1335-1374.
5. Brown, G. S. (2004). Coping with long-distance nationalism: inter-ethnic conflict in a diaspora context. The University of Texas at Austin.
6. Bulgur, D. (2004). Ticaretten sömürgeciliğe XIX. yüzyılda Hindistan ve İngiliz hâkimiyeti. Divan İlmi Araştırmalar Dergisi, 17, 63‐102.
7. Caldwell, C. (2011). Avrupa’da devrimin yansımaları, göç İslam ve Batı (Çev. Hasan Kaya). İstanbul: Profil Yayınları.
8. Castles, S ve Miller, M. (2008). Göçler çağı: Modern Dünyada uluslararası göç hareketleri (3. Basım) (Çev. İbrahim Akbulut, Bülent Bal). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

9. Chatelard, G. (2003). Iraqi forced migrants in Jordan: Conditions, religious networks and the smuggling process (No. 2003/34). WIDER Discussion Paper.
10. Çağlayan, S. (2006). Göç kuramları, göç ve göçmen ilişkisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 67-91. De Haas, H. (2008). Migration and Development: A Theoretical Perspective, Working Paper presented for International Migration Institute. James Martin 21st Century School, University of Oxford, Paper 9, Oxford.
11. Demir, E. (2021). Göç Sosyolojisi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3(2), 131-138.
12. Demir, E. (2022a). Antalya’nın Nüfusu ve Sosyal Özellikleri Üzerine Bir Değerlendirme. Turkish Academic Research Review , 7(1) , 75-96 . DOI: 10.30622/tarr.1054170.
13. Demir, E. (2022b). Orhan Pamuk’un romanlarında göç, kültür ve kimlik ilişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (73), 100-113.
14. Demir, E. (2022c). Akdenizlilik Kimliği ve Bir Akdeniz Okuması Bağlamında Aganta Burina Burinata’da İnsan ve Mekân. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , (30), 222-238 . DOI: 10.54600/igdirsosbilder.1071881.
15. Dietz, B. & Kaczmarczyk, P. (2008). On the demand side of international labour mobility: The structure of the German labour market as a causal factor of seasonal Polish migration. International Migration in Europe. New Trendsand New Methods of Analysis, 37-64.
16. Doğan, İ. (2018). Göç ve kültür. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
17. Fassmann, H. & İçduygu, A. (2013). Turks in Europe: Migration flows, migrant stocks and demographic structure. European Review, 21(3), 349.
18. Futo, P., Jandl, M. & Karsakova, L. (2005). Illegal migration and human smuggling in Central and Eastern Europe. Migracijske i etničke teme, 21(1-2), 35-54.
19. Grigg, D. B. (1977). E. G. Ravenstein and the Laws of Migration. Journal of Historical Geography, 3(1), 41-42.
20. Guilomoto, C. Z. and Sandron, F. (2001). The Internal Dynamics of Migration Networks in Developing Countries.
21. Population: An English Selection, 13(2): 135-164.
22. Gunbayi, I. (2020). Action research as a mixed methods research: Definition, philosophy, types, process, political and ethical issues and pros and cons. Journal of Mixed Methods Studies, (2). 16-25.
23. Güllüpınar, F. (2012). Göç olgusunun ekonomi-politiği ve uluslararası göç kuramları üzerine bir değerlendirme. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 2(4).53-85.
24. Günarslan, H. (2019). Hindistan´ da İngilizlere Karşı Ortaya Çıkan İlk İsyan Hareketlerinin sebepleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 417-439.
25. Heckmann, F. (2007). Towards a better understanding of human smuggling. (IMISCOE Policy Brief, 5). Bamberg: europäisches forum für migrationsstudien (efms) Institut an der Universität Bamberg. https://nbn-resolving.org/ urn:nbn:de:0168-ssoar-352881.
26. Herman, E. (2006). Migration as a Family Business: The Role of Personal Networks in the Mobility Phase of Migration. International Migration. 44, 191–230. doi:10.1111/j.1468-2435.2006.00384.x.
27. İçduygu, A. (2015). Turkey's evolving migration policies: A Mediterranean transit stop at the doors of the EU. Istituto affari internazionali.
28. İçduygu, A., Erder, S., & Gençkaya, Ö. F. (2014). Türkiye’nin uluslararası göç politikaları: 1923-2023. İstanbul: Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Merkezi.
29. Keleş, R. (1998). Kentleşme Politikası. Ankara: İmge Yayınları.
30. Koser, K. (2008). Why Migrant Smuggling Pay, İnternational Migration. Blackwell Publishing, 46(2), 1-24.
31. Lee, E. S. (1969). A Theory of Migration. J.A. Jackson (der.) Migration içinde. Great Britain: Cambridge University Press, 283-297.
32. Mabogunje, A.L. (1970). Systems Approach to the Theory of Rural-Urban Migration. Geographical Analysis, 2, 1-18.
33. Martinez-Vela, C.A. (2001). World Systems Theory. Engineering System Division, 83, 1-5.
34. Massey, D. S. Arango, J. Hugo, G. Kouaci, A. Pellegrino, A. and Taylor, J.E. (1993). Theories of International Migration: A Review and Appraisal. Population and Development Review, 19(3), 431-466.
35. Özcan, Y. Z. (1998). Türkiye’de İç Göç. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayını.
36. Özyakışır, D. (2013). Göç, Kuram ve Bölgesel Bir Uygulama. Ankara: Nobel Yayınları.
37. Petersen, W. (1958). A general typology of migration. American Sociological Review, 23, 256–266. https://doi.org/10.2307/2089239.
38. Piore, M. J. (1979). Qualitative research techniques in economics. Administrative Science Quarterly, 24(4), 560-569.
39. Portes, A. (2010). Migration and social change: Some conceptual reflections. Journal of ethnic and migration studies, 36(10), 1537-1563.
40. Ravenstein, E. G. (1885). The Laws of Migration. Journal of the Statistical Society of London, 48(2), 167-235.
41. Sassen, S. (1990). The Mobility of Labor and Capital: A Study in International Investment and Labor Flow. Cambridge: Cambridge University Press.
42. Sjaastad, L. A. (1962). The Costs and Returns of Human Migration. Journal of Political Economy, 70, 80-93.
43. Stark, O. (1991). The Migration of Labor. Cambridge: Basil Blackwell.
44. Stouffer, S. A. (1940). Intervening Opportunities: A Theory Relating Mobility and Distance. American Sociological Review, 5(6), 845-867.
45. Tekeli, İ. (1975). Göç teorileri ve politikası arasındaki ilişkiler. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 1(1), 153-176.
46. Tekeli, İ. (2008). Göç ve ötesi. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
47. Toksöz, G. (2006). Uluslar Arası Emek Göçü. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
48. Tolbert, S. P. & Zucker, L. G. (1999). The İnstitutionalization of institutional Theory. S. R. Clegg and C. Hardy (Ed.), Studying Organization Theory &Method İçinde (169-184). SAGE Publications.
49. Uslu, F., Yayla, O., Guven, Y., Ergun, G. S., Demir, E., Erol, S., ... & Gozen, E. (2023). The Perception of Cultural Authenticity, Destination Attachment, and Support for Cultural Heritage Tourism Development by Local People: The Moderator Role of Cultural Sustainability. Sustainability, 15(22), 15794.
50. Wallerstein, I. (1979). The Capitalist World-Economy. Cambridge Universty Press.
51. Wallerstein, I. (1995). Kapitalist Dünya Ekonomisinde Hane Yapıları ve Emek Göçü Oluşumu, Irk Ulus Sınıf (Der. Balibar, E. ve Wallerstein, I) İstanbul: Metis Yayınları.
52. Yalçın, C. (2004). Göç sosyolojisi. İstanbul: Anı Yayıncılık.