Araştırma Makalesi

OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri

Cilt: 10 Sayı: 4 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri

Öz

İlaç harcamaları, 1970’ten bu yana GSYİH’nin payı olarak istikrarlı bir şekilde artmaktadır. Bununla birlikte, toplam sağlık harcamaları da artmıştır. Sonuç olarak, ilaç harcamaları OECD ülkelerinde toplam sağlık harcamaları içindeki ortalama payını korumuş ve %15’e yakın bir orana ulaşmıştır. Ülkeler genelinde, kişi başına ilaç harcamaları göreceli gelirlere bağlı olmakla birlikte kurumsal özelliklerden de etkilenmektedir. Bu nedenle, ilaç harcamalarındaki eğilimler, genel sağlık harcama modellerinin belirlenmesinde büyük rol oynamaktadır. İlaç harcamalarındaki eğilimler; mevcut ilaçların fiyatlarındaki değişiklikler, tüketilen hacimdeki dalgalanmalar ve kullanılan ilaçların terapötik bileşimindeki farklılaşmaların birleşiminden kaynaklanabilir. Bu bileşenler ise demografik ve epidemiyolojik eğilimler, ilaç pazarlarının dinamikleri ile tıp uygulamaları ve ilaç politikalarındaki değişiklikler gibi çeşitli faktörlerden etkilenebilir. Bu çalışma, ilaç harcamalarını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Çalışmada, OECD veri tabanına kayıtlı 26 ülkeye ait veriler analize dâhil edilmiştir. Araştırma kapsamında, 2015-2022 yıllarını kapsayan dönem incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda, bağımlı değişken olarak kişi başına yapılan toplam ilaç harcamaları kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler ise sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payı, bireylerin sağlık algısı, kişi başına gelir, işsizlik oranı, alkol tüketimi, 65 yaş üstü nüfus oranı ve Covid-19 pandemisi olarak belirlenmiştir. Araştırmada panel veri analizi yöntemi uygulanmıştır. Analizler sonucunda, sağlık harcamalarının GSYİH içindeki payının, kişi başına gelirin ve Covid-19 pandemisinin kişi başına yapılan ilaç harcamaları üzerinde pozitif etkisi olduğu bulunmuştur. Ayrıca, işsizlik oranının ve 65 yaş üstü nüfus oranının ilaç harcamaları üzerinde negatif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, sağlık algısı ve alkol tüketiminin kişi başına yapılan ilaç harcamaları üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, politika yapıcıların sağlık bütçelerini planlarken yalnızca demografik eğilimlere değil, aynı zamanda ekonomik büyüme dinamiklerine ve istihdam politikalarına da odaklanmaları gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aaltonen, K. (2023). Austerity, economic hardship and access to medications: a repeated cross-sectional population survey study, 2013–2020. J Epidemiol Community Health, 77(3), 160-167. https://doi.org/10.1136/jech-2022-219706
  2. Alexander, G. C., & Qato, D. M. (2020). Ensuring access to medications in the US during the COVID-19 pandemic. JAMA, 324(1), 31–32. https://doi.org/10.1001/jama.2020.6016
  3. Al-Hanawi, M. K., & Keetile, M. (2024). Determinants of out-of-pocket expenditure on medicines among adults in Saudi Arabia: a cross-sectional study. Frontiers in medicine, 11, 1478412. https://doi.org/10.3389/fmed.2024.1478412
  4. Baltagi, B. H. (2008). Econometric analysis of panel data (Vol. 4, pp. 135-145). Chichester: John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1007/978-3-030-53953-5
  5. Belloni, A., Morgan, D., & Paris, V. (2016). Pharmaceutical expenditure and policies: Past trends and future challenges. OECD Publishing.
  6. Bölükbaşı, N., Işık, H., & Söyler, S. (2020). Relationships between pharmaceutical expenditures and life expectancy: Assessment for Turkey and OECD countries. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(3), 183–187.
  7. Bölükbaşı, N., Işık, H., ve Söyler, S. (2021). Sağlık harcamaları ve ilaç harcamaları ilişkisi: Türkiye ve OECD ülkeleri açısından bir karşılaştırma. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 7(1), 47–56.
  8. Clemente, J., Marcuello, C., & Montanes, A. (2007). Editorial identification of treatment effects. Health Economics, 17, 1187–1206.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Politikası, Hastane İşletmeciliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

9 Ekim 2025

Kabul Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Biçer, İ. (2025). OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri. Turkish Academic Research Review, 10(4), 920-935. https://doi.org/10.30622/tarr.1800377
AMA
1.Biçer İ. OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri. tarr. 2025;10(4):920-935. doi:10.30622/tarr.1800377
Chicago
Biçer, İsmail. 2025. “OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri”. Turkish Academic Research Review 10 (4): 920-35. https://doi.org/10.30622/tarr.1800377.
EndNote
Biçer İ (01 Aralık 2025) OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri. Turkish Academic Research Review 10 4 920–935.
IEEE
[1]İ. Biçer, “OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri”, tarr, c. 10, sy 4, ss. 920–935, Ara. 2025, doi: 10.30622/tarr.1800377.
ISNAD
Biçer, İsmail. “OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri”. Turkish Academic Research Review 10/4 (01 Aralık 2025): 920-935. https://doi.org/10.30622/tarr.1800377.
JAMA
1.Biçer İ. OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri. tarr. 2025;10:920–935.
MLA
Biçer, İsmail. “OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri”. Turkish Academic Research Review, c. 10, sy 4, Aralık 2025, ss. 920-35, doi:10.30622/tarr.1800377.
Vancouver
1.İsmail Biçer. OECD Ülkelerinde İlaç Harcamalarının Belirleyicileri. tarr. 01 Aralık 2025;10(4):920-35. doi:10.30622/tarr.1800377

Turkish Academic Research Review 
Creative Commons Lisansı Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.