Değer Aktarımındaki Rolü Açısından İki Kuşak Karşılaştırması Bağlamında Sokak Oyunları

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 127 - 156, 24.03.2026

Mehmet Yıldırım

https://doi.org/10.30622/tarr.1826272

https://izlik.org/JA37YK55HT

Öz

Geleneksel sokak oyunları, çocukların fiziksel, sosyal, psikolojik yönden ve hayal güçlerinin gelişimi açısından önemli bir araçtır. Ancak günümüzde güvenlik endişeleri, dijital oyunlar ve teknolojiyle birlikte bu oyunların popülerliği azalmıştır. Araştırmada sokak oyunlarının sosyal etkileşim, fiziksel aktivite ve eğlence açısından sunduğu faydalar değerlendirilirken aynı zamanda bu oyunların günümüz toplumunda nasıl varlık gösterdiğini ve hangi faktörlerin bu varlığı etkilediği ortaya konulmuştur. Dijitalleşmenin sokak oyunu üzerindeki etkileri incelenerek, sokak oyunlarının çocuklara kazandırdığı değer anlayışı ele alınmış olup değer aktarımı üzerindeki rolü de vurgulanmıştır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği araştırmada, ortaokul öğrencileri ve yetişkinler bağlamında geçmişten günümüze sokak oyunları hakkında düşünce ve deneyimler iki kuşak açısından ele alınarak karşılaştırılmıştır. Tümevarımsal bir yöntemle elde edilen veriler temalaştırılarak kodlanmış, kodlanan veriler belirli temalar altında Maxqda 24.11.0 programıyla analiz edilmiştir. Analiz sonucunda 939 Kod ve dört ana temaya ulaşılmıştır. Bu temalar ‘Yetişkin Tutumları ve Aktarım, Değer Aktarımı ve Katkı, Dijitalleşme ve Oyun Tercihleri ile Oyun Belleği ve Değişim’ ekseninde verilmiştir. Araştırma ile Isparta özelinde oynanan sokak oyunlarının çocuk ve yetişkinler tarafından değer aktarımında sosyalleşme, yardımlaşma, empati gibi değerlerin kazandırılmasındaki önemli rolü olduğu tespit edilerek sahaya katkı sunulmak istenmiştir. Günümüzde teknolojik gelişmeler bağlamında dijital oyunlardan uzak kalmak mümkün görünmemektedir. Bu nedenle, ebeveynlerin dengeli bir yaklaşımda bulunmaları ve çocuklarını kontrollü bir şekilde dijital oyunlara izin vermenin yanında sokak oyunlarına yönlendirmeleri önemlidir. Çocuklara değerlerin kazandırılmasında etkili olduğu düşünülen sokak oyunlarının yapılandırılarak din eğitiminde de kullanımının öğrencilerin aktif rol aldıkları ve eğlendikleri bir ortamda daha işlevsel olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi , Oyun , Değer , Çocuk , Yetişkin.

Etik Beyan

Bu makale, yazar Mehmet Yıldırım danışmanlığında 14.01.2025 tarihinde 2204 A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında başvurusu yapılan, ancak bölge sergisine davet edilmeyen ve herhangi bir yerde yayınlanmayan “Geçmişten Günümüze Sokak Oyunları, Değişimi ve Çocuk Üzerindeki Etkileri” adlı projenin içeriği geliştirilerek ve kısmen değiştirilerek üretilmiş hâlidir.

Street Games in the Context of a Two-Generation Comparison in Terms of Their Role in Value Transfer

https://izlik.org/JA37YK55HT

Öz

Traditional street games are an important tool for children's physical, social, psychological development and the development of their imagination. However, security concerns, digital games and technology have led to a decline in the popularity of these games today. The study evaluates the benefits of street games in terms of social interaction, physical activity and entertainment, while also revealing how these games exist in today's society and what factors influence their existence. The effects of digitalisation on street games are examined, and the values that street games impart to children are discussed, emphasising their role in value transfer. Adopting a qualitative research method, the study compares the thoughts and ideas of secondary school students and adults about street games from the past to the present, considering two generations. Data obtained through an inductive method were coded by theme and analysed under specific themes using the Maxqda 24.11.0 programme. The analysis resulted in 939 codes and four main themes. These themes were presented under the axes of “Adult Attitudes and Transmission, Value Transmission and Contribution, Digitalisation and Game Preferences, and Game Memory and Change”. The research aimed to contribute to the field by identifying the important role of street games played in Isparta in imparting values such as socialisation, cooperation, and empathy through value transfer by children and adults. In today's context of technological developments, it seems impossible to stay away from digital games. Therefore, it is important for parents to adopt a balanced approach and, while allowing their children to play digital games in a controlled manner, also encourage them to play street games. It is thought that street games, which are considered effective in imparting values to children, can be structured and used in religious education in a more functional way in an environment where students take an active role and enjoy themselves.

Anahtar Kelimeler

Religion Education , Play , Values , Children , Adults.

Etik Beyan

This article is a modified version of the project titled "Street Games from Past to Present, Its Development, and Their Effects on Children," which was submitted on 14 January 2025 under the guidance of author Mehmet Yıldırım as part of the 2204 A High School Student Research Projects Competition, but was not invited to the regional exhibition and has not been published anywhere.

Kaynakça

• Akıncı, A. (2005). Hayata anlam vermede dinî değerlerin ve din öğretiminin rolü. Değerler Eğitimi Dergisi, 3(9), 7-24. https://dergipark.org.tr/en/pub/ded/issue//312551
• Aksoy, A. B., ve Çiftçi, H. D. (2008). Erken Çocukluk Döneminde Gelişimi Destekleyen Oyunlar. Pegem Akademi.
• Aksoy, A. B., ve Çiftçi, H. D. (2020). Erken Çocukluk Döneminde Oyun (5. bs). Pegem Akademi.
• Aybey, S. (2023a). Sosyo-kültürel açıdan din ve değerler. İçinde S. Kaya, S. Aybey, ve H. Ertaş (Ed.), Sosyo-Kültürel Açıdan Ai̇le Değerleri̇ ve Din (s. 139-162). İlahiyat Yayınları.
• Aybey, S. (2023b). Şi̇ddet ve Din Eğitimi: Şiddetin Önlenmesinde Ailede Dini ve Ahlaki Değerler. Journal of History School, 16(67), 3963-3988. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.70171
• Balcı Arvas, F. (2019). Aile, Değerler ve Din: Teorik Bir Yaklaşım. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 4(1), 199-233. https://doi.org/10.32711/tiad.674658
• Bergen, D., ve Davis, A. F. (2011). Influences of Technology-Related Playful Activity and Thought on Moral Development. American Journal of Play, 4(1), 80-99.
• Çankaya, G., ve Ergin, H. (2015). Çocukların Oyunlara Göre Empati ve Saldırganlık Düzeylerinin İncelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal. https://dergipark.org.tr/tr/pub/husbfd/issue//103892
• Demir, O. Ö. (2011). Nitel Araştırma Yöntemleri. İçinde Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (3. bs, ss. 275-304). Alfa Yayınları.
• Gıynaş, A. Y., ve Özdemir, S. (2022). Metaverse ve Din Eğitimi. Turkish Academic Research Review, 7(4), 1080-1112. https://doi.org/10.30622/tarr.1197733
• Gıynaş, A. Y., ve Özdemir, S. (2024). Popüler Medya Araçlarının Din Eğitimi Materyalleri Arasındaki Yeri. Düzce İlahiyat Dergisi, 8(2), 173-198. https://doi.org/10.61272/duid.1543800
• Göküş, Ş. (2019). Gençlerde Ahlakî Değerlerin İnşasında Akran Rol Modelliğinin Önemi. [Bildiri Sunumu] Türk Akademik Araştırmalar Dergisi Uluslararası Multidisipliner Kongresi, Saraybosna.
• Kahya Canlı, S., ve Demirarslan, D. (2020). Çocuk Oyun Alanlarının Tarihi Gelişimi. Çocuk ve Gelişim Dergisi, 3(6), 60-75. https://dergipark.org.tr/en/pub/cg/issue//723546
• Kocaman, K. (2023). İslam Geleneğinde Müslümanların Çocuklarına Kur’an’ı Öğretme Motivasyonları. Turkish Academic Research Review, 8(4), 1440-1454. https://doi.org/10.30622/tarr.1387912
• Kocaman, K., ve Uslu, R. (2021). Ramazan Tayfa Çizgi Filminin Din ve Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi. Talim, 5(2), 128-142. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talim/article/1027296
• Küçük Turgut, B. (2023). Gelişim Alanlarına Göre Oyunun Çocuk Üzerindeki Etkisi. İçinde Kuramdan Uygulamaya Geleneksel Çocuk Oyunları ile Sosyal Bilgiler Öğretimi (1. bs, ss. 37-54). Pegem Akademi.
• Meral, E. (2023). Temel Kavramlar. İçinde Z. Akkuş (Ed.), Kuramdan Uygulamaya Geleneksel Çocuk Oyunları ile Sosyal Bilgiler Öğretimi (1. bs, ss. 1-15). Pegem Akademi.
• Merriam, S. B. (2015). Nitel Araştırma Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber (S. Turan, Çev.; 3. bs). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Meydan, H. (2014). Okulda Değerler Eğitiminin Yeri ve Değerler Eğitimi Yaklaşımları Üzerine Bir Değerlendirme. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 93-108. https://dergipark.org.tr/tr/pub/beuifd/issue//47056
• Özdemir, S. (2020). Üniversitede Değerler Eğitimi (Ö. Sevim, Ed.; 1. bs). Eğitim Yayınevi.
• Özdemir, S., ve Kaya, M. (2017). Din, Ahlâk ve Değerler Alanı Seçmeli Derslerinin Veliler Tarafından Seçilme Nedenleri (Antalya, Burdur ve Isparta Örneği). Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(41), 43-75.
• Özdemir, Y. (2024). Anadolu ve Britanya Kültür Ekolojisinde Ritüelistik Köy Seyirlik Oyunları Karşılaştırmalı Bir İnceleme (1. bs). Gazi Kitabevi.
• Özyürek, A., Çetin, A., Yıldırım, N., Keser, H., ve Aydın, Ü. (2023). Uluslararası Öğrencilerin Kaynaşmasında Geleneksel Oyunların Rolü. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 15(28), 104-125.
• Sümbüllü, Y. Z., ve Altınışık, M. E. (2016). Geleneksel Çocuk Oyunlarının Değerler Eğitimi Açısından Önemi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 73-85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/etusbed/issue//393987
• Şahin, M., ve Göküş, Ş. (2022). Rasim Özdenören’in Gül Yetiştiren Adam’ında Kültür ve Kimlik Krizi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(3), 853-869. https://doi.org/10.17859/pauifd.1202585
• Talu, E., ve Yüzbaşıoğlu, F. (2020). Geleneksel Sokak Oyunlarının Çocuk Gelişimine Katkılarının “Rafadan Tayfa” Çizgi Filmi Üzerinden İncelenmesi. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 4(2), 148-162. https://doi.org/10.32960/uead.769012
• Tetik, İ., ve Acuner, H. Y. (2021). Arapça Öğretiminde Ters Yüz Sınıf Modelinin Gerçekleştirilebilirliği Üzerine Bir Araştırma. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 20, 355-381. https://doi.org/10.32950/rteuifd.917004
• Yavuz, K. (2012). Çocukta Dini Duygu ve Düşüncenin Gelişmesi (3. bs). Boğaziçi Yayınları.
• Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (8. bs). Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, E. (2022). Sokak Oyunlarından Sanal Oyunlara Dijital Oyunların Gelişimsel Süreçlerinin Çocuk Kullanıcıların Ahlaki Gelişimleri Açısından Değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 545-557. https://doi.org/10.17556/erziefd.1052883
• Yürük, T., ve Düzenli, A. (2021). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programlarının Kazanımlarının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 21(2), 715-740. https://doi.org/10.30627/cuilah.987645