Millî Mücadele Döneminde Güney Cephesi’nin Basındaki Yansımaları: Albayrak Gazetesi Örneği

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 157 - 176, 24.03.2026

Serhat Sezek , Ayşe Gökşin Tambağ

https://doi.org/10.30622/tarr.1856567

https://izlik.org/JA59SY59FW

Öz

Millî Mücadele’de düşmana karşı ilk direnişin oluşturulduğu güney cephesindeki direniş yurdun işgale uğrayan diğer bölgelerinde de milli direnişin oluşumu içinde örnek teşkil etmiş ve bu cephede meydana gelen gelişmeler vatanseverler tarafından ilgiyle takip edilmiştir. Bulunduğu konumu ve üstlendiği misyon itibarıyla Milli Mücadele’de önemli bir yere sahip olan ve Erzurum’da yayımlanan Albayrak Gazetesi, her ne kadar mahalli olarak yayınlanmış olsa da yapmış olduğu haberler ile tüm yurtta gerçekleştirilen işgal ve direniş haberlerini okuyucu ile buluşturarak ulusal bir nitelik taşımış ve milli direnişi ateşli bir şekilde destekleyen başlıca basın organları arasında yer almıştır. Bu bağlamda “Yüce Yurttan Yükselen Ses” düsturuyla yayın hayatını sürdüren Albayrak Gazetesi, bir haber kaynağı olmanın ötesine geçerek millî direnişin fikrî ve moral cephesinde de aktif bir rol üstlenmiştir. Albayrak Gazetesi, özellikle şark vilayetlerinin Türk milletinin ayrılmaz bir parçası ve ana vatan toprağı olduğu vurgusunu ön plana çıkartmıştır. Söz konusu gazete zikredilen yaklaşımını yayın politikasının temel unsurlarından biri hâline dönüştürerek okuyucuları ile paylaşmaya özen göstermiştir. Bununla birlikte; Albayrak Gazetesi, yayınlarında yalnızca Doğu Anadolu Bölgesine yönelik askeri, siyasi, kültürel ve ekonomik gelişmeleri haber konusu yapmamış, Anadolu’nun başta İstanbul ve İzmir şehirleri başta olmak üzere farklı bölgelerinde yaşanan işgaller, direniş hareketleri ve ulusal cephelerde meydana gelen gelişmelerine de haber sütunlarında geniş yer ayırmıştır. Bu yönüyle Albayrak Gazetesi, her ne kadar Erzurum merkezli bir yayın organı olarak değerlendirilse de gazetenin ele aldığı konular ve yapmış olduğu haberlerin kapsamı itibarıyla yerel sınırları da aşarak ulusal bir kimlik özelliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Buradan hareketle Millî Mücadele’nin Türk ve Dünya kamuoyunda meşruiyet kazanmasına, güçlü bir şekilde sesinin duyurulmasında ve halkın bilinçlendirilmesinde Albayrak gazetesinin çok büyük katkı sağladığı ifade edilebilir. Bu çalışmada, Albayrak Gazetesi’nde Millî Mücadele açısından büyük önem taşıyan ve Güney Cephesi olarak nitelendirilen “Adana, Antep, Maraş ve Urfa” şehirlerini kapsayan direnişleri ve bu şehirlerde oluşturulan cepheler ile ilgili haberler ele alınacak; söz konusu haberlerin içerikleri irdelenecek ve kronolojik bir çerçevede haber içerikleri incelenerek gazetenin Güney Cephesi’nde yaşanan gelişmelere bakışı ve kamuoyunu yönlendirme biçimi ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

inkılap tarihi , millî mücadele , haber , gazete , fransız.

Southern Front in the War of Intependence in Albayrak Newspaper News

https://izlik.org/JA59SY59FW

Öz

The resistance on the southern front, where the first resistance against the enemy was formed during the National Struggle, served as an example for the formation of national resistance in other occupied regions of the country, and the developments on this front were followed with great interest by patriots. The Albayrak Newspaper, published in Erzurum, held a significant position due to its location and mission. Although published locally, it conveyed news of the occupation and resistance across the country, thus acquiring a national character and becoming one of the leading press organs that ardently supported the national resistance. Continuing its publication with the motto "The Voice Rising from the Noble Homeland," the Albayrak Newspaper went beyond being a news source and played an active role in the intellectual and moral aspects of the national resistance.The Albayrak Newspaper particularly emphasized that the eastern provinces were an inseparable part of the Turkish nation and the homeland. The newspaper made this approach a fundamental element of its publishing policy and took care to share it with its readers. Furthermore; Albayrak Newspaper not only covered military, political, cultural, and economic developments in the Eastern Anatolia Region, but also devoted extensive coverage in its news columns to occupations, resistance movements, and developments on national fronts in various parts of Anatolia, particularly in the cities of Istanbul and Izmir. In this respect, although Albayrak Newspaper is considered a publication based in Erzurum, it is understood that it possesses a national identity, transcending local boundaries in terms of the topics it covers and the scope of its news. Based on this, it should be stated that the newspaper made a significant contribution to the legitimacy of the National Struggle in Turkish and world public opinion, to making its voice heard strongly, and to raising public awareness. This study will examine the news in Albayrak Newspaper concerning the resistance in the cities of "Adana, Antep, Maraş, and Urfa," which are of great importance to the National Struggle and are referred to as the Southern Front, and the fronts established in these cities; the content of these news items will be analyzed, and by examining the news content within a chronological framework, an attempt will be made to reveal the newspaper's perspective on the developments in the Southern Front and its method of guiding public opinion.

Anahtar Kelimeler

revolutionary history , national struggle , news , newspaper , french.

Kaynakça

• Akbulut, D. A. (2015). Albayrak olayı: Millî mücadele başlarında halk hükümeti kurma girişimi. İstanbul: Pankuş Yayınları.
• Alyanak, K. (1999). Erzurum’da basın. Erzurum: Erzurum Tarihi Araştırma Derneği Yayınları.
• Akbulut, D. A, vd. (2009). Yüce yurttan yükselen ses Albayrak 1919–1921. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
• Başak, T. (2010). Millî mücadele günlerinde Cevat Dursunoğlu. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
• Durak M. (2011). Millî mücadelenin önemli simalarından Müştak Sıtkı (Dursunoğlu) Bey [Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
• Eroğlu, H. (1990). Türk inkılap tarihi. İstanbul: Savaş Yayınları.
• Ertan, T. F. (2012). Başlangıcından günümüze Türkiye Cumhuriyeti tarihi. Ankara: Siyasal Yayınları.
• Özçelik, İ. (2005). Millî Mücadele’de Anadolu basınında Güney cephesi (Adana, Antep, Maraş, Urfa) 1919-1921. Ankara: ATAM Yayınları.
• Şavkılı, C, Akyıldız, A. (2023). Albayrak Gazetesinin kapatılması üzerine görüşler. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 700-708.
• Türk İstiklal Harbi. Cilt 4. Güney Cephesi. (2009).
• Yıldırım, B. (2022). Millî mücadelenin gür sesi Albayrak gazetesinin köşe yazıları, İLEF Dergisi, 9 (2), 372-407.
• Albayrak. (1919, 4 Eylül). S.25, s.2.
• Albayrak. (1919, 21 Eylül). S.29, s.1.
• Albayrak. (1919, 16 Ekim). S.36, s.2.
• Albayrak. (1919, 30 Ekim). S.40, s.1.
• Albayrak. (1919, 16 Kasım). S.45, s.1.
• Albayrak. (1919, 27 Kasım). S.47, s.1.
• Albayrak. (1919, 30 Kasım). S.48, s.1.
• Albayrak. (1920, 22 Ocak). S.62, s.1.
• Albayrak. (1920, 29 Ocak). S.63, s.1.
• Albayrak. (1920, 1 Şubat). S.64, s.1.
• Albayrak. (1920, 5 Şubat). S.65, s.1.
• Albayrak. (1920, 8 Şubat). S.66, s.2.
• Albayrak. (1920 12 Şubat). S.67, s.1.
• Albayrak. (1920,15 Şubat). S.68, s.1.
• Albayrak. (1920,19 Şubat). S.69, s.2.
• Albayrak. (1920, 26 Şubat). S.71, s.2.
• Albayrak. (1920, 4 Mart). S.73, s.1.
• Albayrak. (1920, 18 Mart). S.77. s.2.
• Albayrak. (1920, 22 Mart). S.78, s.2.
• Albayrak. (1920, 25 Mart). S.79, s.2.
• Albayrak. (1920, 12 Nisan). S.83, s.2.
• Albayrak. (1920, 15 Nisan). S.84, s.2.
• Albayrak. (1920, 19 Nisan). S.85, s.2.
• Albayrak. (1920, 29 Nisan). S.88, s.2.
• Albayrak. (1920, 6 Mayıs). S.89, s.1-2.
• Albayrak. (1920, 13 Mayıs). S.91. s.2.
• Albayrak. (1920, 17 Mayıs). S.92, s.2.
• Albayrak. (1920, 24 Mayıs). S.93, s.2.
• Albayrak. (1920, 21 Haziran). S.97, s.2.
• Albayrak. (1920, 28 Haziran). S.98, s.2.
• Albayrak. (1920, 5 Temmuz). S.99, s.2.
• Albayrak. (1920, 12 Temmuz). S.100, s.2.
• Albayrak. (1920, 19 Temmuz). S.101, s.2.
• Albayrak. (1920, 26 Temmuz). S.102, s.2.
• Albayrak. (1920, 16 Ağustos). S.105, s.2.
• Albayrak. (1920, 23 Ağustos). S.106, s.2.
• Albayrak. (1920, 12 Eylül). S.109, s.2.
• Albayrak. (1920, 20 Eylül). S.110, s.2.
• Albayrak. (1920, 5 Ekim). S.112, s.2.
• Albayrak. (1920, 11 Ekim). S.113, s.2.
• Albayrak. (1920, 25 Ekim). S.115, s.2.
• Albayrak. (1920, 1 Kasım). S.116, s.2.
• Albayrak. (1920, 8 Kasım). S.117, s.2.
• Albayrak. (1920, 22 Kasım). S.119, s.2.
• Albayrak. (1920, 29 Kasım). S.120, s.2.
• Albayrak. (1920, 6 Aralık). S.121, s.2.
• Albayrak. (1920, 13 Aralık). S.122, s.2.
• Albayrak. (1920, 20 Aralık). S.123, s.2.
• Albayrak. (1920, 27 Aralık). S.124, s.2.
• Albayrak. (1921, 17 Ocak). S.127, s.2.
• Albayrak. (1921, 31 Ocak). S.129, s.2.
• Albayrak. (1921, 7 Şubat) S.130, s.2.