Rusya-Ukrayna Savaşının Diplomasi Özelinde İncelenmesi

Öz

Uluslararası ilişkilerde devletler arasındaki mücadele çoğu zaman ekonomik, siyasi rekabet ve güvenlik kaygıları ekseninde biçimlenmektedir. Ancak özellikle ortak sınırlara sahip devletler arasındaki rekabetin boyutu savaşa da evrilebilmektedir. Bunun bir örneği olarak Rusya ve Ukrayna arasındaki anlaşmazlıklar zamanla derinleşerek savaşa dönüşmüş ve başta bölgesel ardından da küresel bir problem halini almıştır. Günümüz uluslararası sisteminde hiçbir sorunun yerel ölçekte kalmadığı, zaman içinde küresel bir niteliğe büründüğü gerçeği gözetildiğinde Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın barışçıl bir biçimde sona ermesi adına küresel çabaların elzem bir yer tuttuğu temel bir gerçeklik olarak durmaktadır. Çalışmada her iki taraf için de ağır sonuçları olan bu savaşa zemin hazırlayan faktörler, Rusya’nın Kırım’ı ilhakı ve sonrasında yaşanan süreç kronolojik olarak ele alınmıştır. Çalışmanın üzerinde durduğu önemli bir husus ise gerek bölgesel barışın tekrar temin edilmesi gerekse de küresel aktörlerin de sürece dahil olmasıyla içinden çıkılmaz bir hal alan bu savaş ortamının çözüme kavuşturulabilmesi adına diplomasinin elzem olduğu varsayımıdır. Bu bağlamda çatışan taraflar arasındaki problemler ve anlaşmazlıkların ivedi bir biçimde çözülebilmesi adına diplomasinin ne derece önemli olduğunun yansıtılması amaçlanmıştır. Nitekim savaşların çözümünde arabuluculuk ve diplomasi faaliyetleri oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bu bağlamda çatışmanın çözümüne yönelik diplomasi çalışmaları ele alınmış ve her ne kadar istenilen başarıya ulaşılamamış olsa da diplomasinin barış ortamının sağlanabilmesi adına gerekli olduğu çıkarımı çalışmada kendine yer edinmiştir. Nihayetinde barış ortamının inşa edilebilmesi için diplomasinin elzem olduğu fikrinin aktarılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• uluslararası ilişkiler
• diplomasi
• Rusya
• savaş
• Ukrayna

Analysis Of Russia-Ukraine War In The Context Of Diplomacy

Öz

In international relations, the rivalry between states is often shaped by economic and political competition, as well as security concerns. However, the intensity of competition—particularly between states that share borders—can escalate into war. As an example, the disputes between Russia and Ukraine deepened over time, turning into a war that evolved from a regional to a global issue. Given the reality that in today’s international system no issue remains confined to the local level but eventually takes on a global character, it stands as a fundamental truth that global efforts are essential for bringing the war between Russia and Ukraine to a peaceful conclusion. This study chronologically examines the factors that paved the way for this war—which has had severe consequences for both sides—as well as Russia’s annexation of Crimea and the subsequent developments. A key point emphasized in this study is the premise that diplomacy is essential—both for restoring regional peace and for resolving this intractable conflict, which has become increasingly complex due to the involvement of global actors. In this context, the study aims to highlight the critical importance of diplomacy in urgently resolving the problems and disputes between the conflicting parties. Indeed, mediation and diplomatic efforts play a crucial role in resolving conflicts. In this context, diplomatic efforts aimed at resolving the conflict were examined, and although the desired success was not achieved, the study concluded that diplomacy is necessary for establishing a peaceful environment. Ultimately, the aim was to convey the idea that diplomacy is essential for building a peaceful environment.

Anahtar Kelimeler

• international relations
• diplomacy
• Russia
• war
• Ukraine

Kaynakça

1. Abdik, Ş, A. (2022). Çatışma çözümü ve neoklasik realizm: Kırım’ın ilhakı ve Rusya-Ukrayna çatışmasının bir analizi. Novus Orbis Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 4(1), 72-92.
2. Abdurahmanlı, E. ve Bağış, E. (2021). Diplomasi tanımı ve uluslararası konjonktürde mevcut olan diplomasi türleri. Anadolu Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 140-160.
3. Acer, Y. (2022). Rusya-Ukrayna savaşının gıda arzına etkileri ve tahıl koridoru anlaşması. SETA Perspektif, 343, 1-3.
4. Ağır, O. (2016). Rusya-Ukrayna krizinin Avrasya ekonomik birliği bağlamında değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 23-42.
5. Akçalı, P. (2012). Kırgızistan’da parlamenter sisteme geçiş: genel bir değerlendirme. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 12(1), 193-209.
6. Akıncı, A. ve Jafarlı, J. (2020). Rusya kıskacındaki Türk devletlerinin kimlik mücadelesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(4), 505-524.
7. Akman, H. (2014). Kırım-Sivastopol üssü ve Karadeniz Rus filosunun paylaşım sorunu. Turkish Studies, 9(1), 1-20. https://doi:10.17782/ka.61778
8. Aktaş, A. (2022). Rusya-Ukrayna savaşında insani diplomasi aracı olarak Türkiye’nin yumuşak güç kullanımı. Journal of History School, 61, 4081-4101. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.62631

9. Alım, E. (2019). Saldırgan realizm ve büyük güçler: Ukrayna krizinde Rusya [Yayınlanmamış doktora tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
10. Bachleitner, K. (2024). International memories in global politics: Making the case for or against UN intervention in Libya and Syria. Review of International Studies, 50(2), 271-288.
11. Balacan, S. (2021). 2014 Rusya-Ukrayna krizi: Kırım’ın bölgesel önemi, Kırım halkının ve bölgedeki Kırım Türklerinin mevcut durumu [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi.
12. Baltacı, A. (2022, Haziran). Rusya Ukrayna savaşı kapsamında Türkiye'nin siyasi ve ekonomik rolü [Bildiri sunumu]. International Congress on Social Sciences, China to Adriatic-XIV, Kayseri, Türkiye.
13. Barlas, B. (2023). Çatışma çözümünde üçüncü tarafların zafiyeti: Rusya-Ukrayna savaşı örneği. Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi, 11(2), 186-224.
14. Battır, O. ve Yiğittepe, L. (2023). Rusya-Ukrayna savaşında yaptırımlar ve enerji güvenliği; karşılıklı ekonomik bağımlılıklar perspektifinden bir değerlendirme, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 30(3), 549-573. https://doi.org/10.18657/yonveek.1222200
15. Bayar, M. (2018). (2018, 10, 12). NATO’nun genişlemesi ve enerji hatları perspektiflerinden Rusya-Ukrayna krizi. Stratejik Düşünce Enstitüsü. https://www.sde.org.tr/degerlendirme/natonun-genislemesi-ve-enerji-hatlari-perspektiflerinden-rusya-ukrayna-krizi-analizi-11642
16. British Broadcasting Corporation (BBC). (2022). Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde 8. gün: Rus güçleri Herson'u ele geçirdi, Kiev'de ilerleme yavaşladı. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-60585192
17. Bostancı, M. (2012). Kamu Diplomasisinde Medyanın Rolü ve Önemi, Anahtar Yayınları.
18. Büyükakıncı, E. (2004). Bağımsızlık sürecinde Ukrayna-Rusya ilişkileri. E. Büyükakıncı (Ed.), Değişen Dünyada Rusya ve Ukrayna, içinde (ss. 401-437). Phoenix Yayınevi.
19. Cerrah, U. (2015). Enerji güvenliği ve Avrupa Birliği. H. Çomak, (150-171) içinde..C. Sancaktar ve Z. Yıldırım (Ed.), Enerji Diplomasisi içinde (ss. 150-171). BETA Basım Yayım.
20. Clarke, J. (2019). Crisis in crimea: a case study in geopolitics”, Independent Study Project Collection (ISP), 3090, 1-31.
21. Çakırca, B. (2024). İnsani diplomasinin somut bir örneği olarak tahıl koridoru anlaşması ve yükselen bir insani diplomasi aktörü olarak Türkiye. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 19(3), 936-958. https://doi.org/10.17153/oguiibf.1404873
22. Dagi, D. (2025). Ukraine’s resistance against Russia: A strategic culture perspective. Trames, 29(2), 133-150.
23. Derman, G. S. ve Ongarova, Y. (2014). Ukrayna’da siyasi kriz. Karadeniz Araştırmaları, 42, 11-23. https://doi.org/10.12787/KARAM856
24. Dilek, S, M. (2015). Rusya Federasyonu’nun Kırım hamlesine analitik bir bakış. Turkish Studies, 10(14), 245-272.
25. Dinç, D. (2023). Ukrayna-Rusya Savaşı’nı realist ve sosyal inşacı (konstrüktivist) teorik çerçevede analiz etmek. Karadeniz Araştırmaları, 20(78), 331-345.
26. Dinçer, M. (2023). Asimetrik karşılıklı bağımlılık çerçevesinde Avrupa Birliği-Rusya enerji ilişkilerinin analizi: Ukrayna-Rusya savaşının AB enerji politikası üzerindeki etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 394-433.
27. Ercan, M. (2015). Uluslararası hukuk normları bağlamında Kırım meselesi: self determinasyon mu? İlhak mı?. The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS), 36, 95-114.
28. Erol, M. S. ve Oğuz, Ş. (2018). Karma savaş teorisi ve Rusya-Ukrayna savaşı. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 18(2), 399-415. https://doi.org/10.32449/egetdid.362247
29. Freeman, L. J. ve Fisher, R. J. (2012). Comparing a problem-solving workshop to a conflict assessment framework: conflict analysis versus conflict assessment in practice. Journal of Peacebuilding & Development, 7(1), 66-80.
30. George, A. I. (1997). Forceful Persuasion, Coercive Diplomacy as an Alternative to War, US Institute of Peace, Washington, D.C.
31. Güneş, U. (2022). Rusya Federasyonu-Ukrayna savaşı, bölgesel güvenlik ve Avrupa güvenliği ile güvenlik ve silahsızlanma düzenlemeleri üzerine olası etkileri, TASAM, 1-19.
32. Gürbüz, M. ve Karabulut, M. (2008) SSCB’nin dağılmasıyla bağımsızlığına kavuşan ülkelerde ortalama yaşam süresi ile sosyo-ekonomik değişkenler arasındaki ilişkiler. Coğrafi Bilimler Dergisi, 6(1), 69-83.
33. Hill, F. (2016). Putin: the one-man show the west doesn’t understand. Bulletin of the Atomic Scientists, 72(3), 140-144.
34. İmanbeyli, V. (2014). Ülke-içi krizden uluslararası soruna Ukrayna-Kırım meselesi. SETA Perspektif, 36, 1-8.
35. İskit, T. (2020). Diplomasi Tarihi Teorisi, Kurumları ve Uygulaması. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
36. Jervis, R. (1978). Cooperation under the security dilemma. World Politics, 30(2), 167- 214.
37. Kappeler, A. (2014). Ukraine and Russia: legacies of the imperial past and competing memories. Journal of Eurasian Studies, 5, 107-115. https://doi.org/10.1016/j.euras.2014.05.005
38. Kardaş, Ş. (2014). Türkiye ve Ukrayna krizi: Suriye krizinin izdüşümleri. Ortadoğu Dergisi, 6(62), 62-77.
39. Kissinger, H. (2000). Diplomasi. (Çev. İ. H. Kurt). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 1994).
40. Klymenko, L. (2020). The role of historical narratives in Ukraine’s policy toward the EU and Russia. International Politics, 57(6), 973-989.
41. Kolstø, P. (2023). Ukrainians and Russians as ‘one people’: An ideologeme and its genesis. Ethnopolitics, 24(2), 139-158. https://doi.org/10.1080/17449057.2023.2247664
42. Konak, A. (2019). Kırım’ın ilhakı ile sonuçlanan Ukrayna krizi ve ekonomik etkileri. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 4(8), 80-93.
43. Kotkin, S. (2016). Russia's perpetual geopolitics: Putin returns to the historical pattern. Foreign Affairs, 95(3), 2-9.
44. Köksoy, E., ve Kavoğlu, S. (2023). Savaş iletişimi: Rusya-Ukrayna savaşı üzerine bir inceleme. Akdeniz İletişim, 41, 94-106. https://doi.org/10.31123/akil.1307447
45. Köktaş, N. A. (2015). Saakaşvili dönemi Gürcistan iç ve dış politika üzerine bir değerlendirme. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2, 95-110.
46. Köroğlu, N. Ö. (2015). Avrupa Birliği ve Rusya’nın güç alanları arasında kalan Ukrayna’da yaşanan halk ayaklanmaları: Turuncu devrim ve Meydan devrimi. Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi, 6(1), 31-52.
47. Köroğlu, N. Ö. ve Satymova, S. (2021). Ukrayna ulus inşasının yapıtaşları ve bugüne yansımaları. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 525-534. https://doi.org/10.33206/mjss.768524
48. Labuda, P. I. (2026). From genocide to colonialism: Memory wars at the United Nations after the 2022 invasion of Ukraine. Global Studies Quarterly, 5(4), 1-13.
49. Lukyanov, F. (2010). Russian dilemmas in a multipolar world. Journal of International Affairs, 63(2), 19-32.
50. Lukyanov, F. A. (2014, 22, 03). What the World needs is “19th century behavior”. Russia in Global Affairs. https://eng.globalaffairs.ru/articles/what-the-world-needs-is-19th-century-behavior/
51. Mearsheimer, J. J. (2014). Why the Ukraine crisis is the West's fault: the liberal delusions that provoked Putin. Council on Foreign Relations, 93(5), 77-89.
52. Meister, S. (2019). The domestic and foreign policy nexus: politics, threat perception and Russian security strategy. R. E. Kanet (Ed.), Routledge Handbook of Russian Security içinde (ss. 73-85). New York: Routledge. (Editörlı kitapta bölüm).
53. Morgenthau, H. J. (1985). Politics among nations: The struggle for power and peace (6th ed.). Alfred A. Knopf.
54. Morkva, V. (2021). Rusya’nın 2014 ilhakı sonrası Kırım’da Kırım Tatar halkının durumu. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 21(2), 375-397.
55. Özarslan, B. (2014). Soğuk savaş sonrasında Kırım’ın ve Kırım Tatar Türklerinin statüsü. Uluslararası Hukuk ve Politika, 10(39), 97-135.
56. Özdal, H. (2014). Ukrayna siyasi krizinde Rusya ve Batı’nın tutumu. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu, 28, 1-22.
57. Özkurt, F. Z. (2018). Zorlayıcı diplomasi, B. Özdal ve R. K. Karaca (Ed.), Diplomasi Tarihi-I, içinde (ss. 63-66). Dora Yayınları. (Editörlü kitapta bölüm).
58. Öztürk, Y. (2013). Avrasya birliği projesi ve Türk dış politikasına yansımaları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Uluslararası Avrasya Strateji Dergisi, 2(2), 223-244.
59. Öztürk, Ş. (2023). Rusya-Ukrayna savaşı üzerinden uluslararası sisteme dair bir değerlendirme. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 449-462.
60. Paralı, Z. ve Demirkıran, Ö. (2023). Türk dış politikasında karar alma süreci: poliheuristik teori ve Rusya-Ukrayna savaşı. Yönetim ve Ekonomi, 30, 225-244.
61. Purtaş, F. (2005). Rusya Federasyonu Ekseninde Bağımsız Devletler Topluluğu, Platin Yayınları.
62. Sönmez, A. Bıçakcı, H. ve Yıldırım, C. (2015). Kırım sorunu bağlamında Rusya-Ukrayna ilişkilerinin analizi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(3), 656-670.
63. Sönmez, S. (2010). Yakın çevre doktrini bağlamında Yeltsin dönemi Rusya Federasyonu'nun Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleriyle ilişkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27, 277-290.
64. Sönmezoğlu, F. (2005). Uluslararası İlişkiler Sözlüğü, Der Yayınları.
65. Şahin, F. K. (2018). 2014 sonrasında Kırım Tatarları ve Ukrayna: ortak bir düşman karşısında yeniden kurulan ilişkiler. International Crimes and History, 19, 137-176.
66. Şehitoğlu, E, ve Eren, E. (2022). Konferans diplomasisi perspektifinde Antalya Diplomasi Forumu’nun uluslararası ilişkilerdeki rolü. İletişim ve Diplomasi, 7, 185-204.
67. Şöhret, M. (2017). Kırım sorununun uluslararası hukukta devletlerin kurulma ve sona erme şekilleri bakımından incelenmesi. Karadeniz Araştırmaları, 53, 1-27.
68. Trenin, D. (2021). How Russia could recalibrate its relationship with Ukraine. Carnegie Endowment For International Peace, https://carnegieendowment.org/posts/2021/09/how-russia-could-recalibrate-its-relationship-with-ukraine
69. Torbakov, I. (2001). Rusya’dan ayrı ya da Rusya’nın bir parçası olarak: Ukrayna-Rusya ilişkilerinin kederli bir destanı. Avrasya Dosyası, 6(4), 297- 314.
70. Turan, İ., ve Keskin, B. Y. (2017). Çevreleme politikasının Çin’e uygulanabilirliği. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi (ICMEB), 17, 707-717.
71. Tüysüzoğlu, G. (2016), Ukrayna, başarısız bir devlet mi?. Karadeniz Araştırmaları, 49, 47-78.
72. Ukrobronprom. (2015). https://ukroboronprom.com.ua/en/
73. Sergunin, A. (2016). Soviet and post-Soviet politics and society explaining Russian foreign policy behaviour: theory and practice. Umland, A. (Ed.), Ibidem Press.
74. UnitedNationsPeacemaker. (2014). https://peacemaker.un.org/en
75. Ury, W. (2000). The third side: why we fight and how we can stop. Penguin Books.
76. Uyanıker, H. B. (2018). Kırım sorunundan Donbas savaşına Rusya-Ukrayna uzlaşmazlığı. Karadeniz Araştırmaları, 15(59) 137-168.
77. Walker, N. (2023). Conflict in Ukraine: A timeline (2014- eve of 2022 invasion), House of Commons Library, Research Briefing, 1-38.
78. Yaşot, M. (2022). Avrupa Birliği’nin enerji güvenliğini etkileyen çatışma alanları: Ukrayna-Rusya, İran ve Doğu Akdeniz [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
79. Yenginar, A. (2022). Rusya-Ukrayna savaşının bir sonucu olarak imzalanan tahıl koridoru anlaşmasının Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilmesi. Journal of Marine and Engineering Technology (JOINMET), 2(2), 101-110.
80. Yumuşak, T. (2023). Türkiye’nin Rusya-Ukrayna savaşındaki arabuluculuk rolünün değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 25(1), 165-194. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1276271