MEDDAHLIK GELENEĞİNİN GÜNÜMÜZ SANATÇILARINDAKİ YANSIMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

MEDDAHLIK GELENEĞİNİN GÜNÜMÜZ SANATÇILARINDAKİ YANSIMASI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Özet

Türk kültüründe tiyatronun yerini alan seyirlik halk oyunları vardır. Geleneksel halk tiyatrosu içinde Karagöz, Kukla, Orta oyunu, Meddah yer alır. Meddah bir anlatı içinde pek çok karakter ve taklide yer vermesiyle diğer türlerden ayrılır.  Meddah tek kişilik bir halk tiyatrosudur.

Meddahlık ve meddah hikâyeleri 20. yüzyılın başlarına kadar canlılığını sürdürmüştür. Teknolojik değişim ve gelişimlere paralel olarak geleneksel seyirlik oyunların toplum hayatındaki canlılığında bir zayıflama görülmektedir. Günümüzde orta oyununun yerini tiyatro, Karagöz’ün yerini sinema, meddahın yerini stand up almaktadır.

Bu çalışmamızda gelenekten geleceğe halk tiyatrosunda tek kişilik gösteriye karşılık gelen meddahın bugünkü durumu, meddahtaki değişim ve dönüşüm ele alınacaktır. Meddah hikâyeleri çok zengin bir içeriğe sahiptir. Geçmişten günümüze içerikte ciddi farklılıklar olmuştur. Bu değişim sadece içerik olarak değildir. Meddah hikâyelerinin icra ortamı, meddahın kullandığı malzemeler, seyircinin meddahtan beklentisi bu gelenekte oluşan farklardandır.

Anahtar kelimeler: Meddah, stand up, halk tiyatrosu, meddah hikâyeleri.

Abstract

AN ASSESSMENT ON THE REFLECTION OF THE TRADITION OF MEDDAH ONTO THE PERFORMANCES OF THE PRESENT ARTİSTS

In Turkish culture, there are theatrical folk dramas substituting for theatre. Genres such as Karagoz (shadow play), Kukla (puppet), Median (open stage show) and Meddah (one-person show) take part within traditional folk drama. Meddahlik[1] (the art of the meddah) differs from other genres through its accommodation to a good number of characters and imitations during a narration. Meddahlik is a one-man folk drama.

Meddahlik and meddah stories maintained their vitality until early 20th century. In parallel with technological changes and developments, weakening at vitality of traditional theatrical dramas is observed in community life. At the present time, median is substituted by theater, Karagoz by cinema and meddah by stand-up show.

In this proceeding, current state of meddah corresponding to one-person show within folk drama, change in and transformation over meddah from tradition to the future will be addressed. Meddah stories have a very rich content. Critical distinctions arose between contents from past to present. This change is not only in content. Performance environment of meddah stories, materials that the meddah uses, audience’s expectation from the meddah are among differences formed in this tradition.  

Key Words: Meddah, stand-up, folk drama, meddah stories.