TBK m. 158’e Göre Ek Süre Kavramı ve Ek Sürenin Verilmesi Gereken Durumlar

Öz

TBK m.158 alacağına kavuşmak için hukuki yollara başvuran, ancak yaptığı usuli hatalar sebebiyle davası reddedilmiş olan davacıya, bu arada zamanaşımı süresi ya da hak düşürücü süre geçmişse son bir imkân tanınmakta ve bu durumda kendisine altmış günlük ek süre verilmektedir. Davacıya davasını ikinci kez mahkeme önüne taşıma imkânı veren bu hak adil yargılanma hakkının gereği olarak ifade edilmiştir. Böylelikle altmış günlük ek süre içerisinde açılan davalarda zamanaşımı ya da hak düşürücü süreye ilişkin savunmalar dinlenmeyecektir. Öğretide ve Yargıtay kararlarında çoğunlukla hükmün uygulanmasının sadece maddede sayılan hallerle sınırlı olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca davacının altmış günlük ek süreden faydalanabilmesi için açılan ilk davanın usulden reddedilmesi gerektiği, buna karşın davanın açılmamış sayılmasına yol açan hallerde bu hükmün uygulanamayacağı genel olarak kabul edilmektedir. Aralarında hukuki nitelikleri ve zamanaşımına etkisi bakımından bir fark bulunmaması sebebiyle, düzeltilebilir bir yanlışlık söz konusu olduğu sürece, ek sürenin sadece davanın usuli bir hata ya da eksiklik sebebiyle usulden reddedildiği hallerde değil, davanın açılmamış sayıldığı hallerde de verilmesi gerekir.

Anahtar Kelimeler

• Zamanaşımı
• hak düşürücü süre
• altmış günlük ek süre
• usulden ret
• davanın açılmamış sayılması

Der Begriff der Nachfrist gemäß Art. 158 des Türkischen Obligationenrechts (TBK) und die Fälle, in denen eine Nachfrist zu gewähren ist

Öz

The Concept of the Additional Time Period Under Article 158 Of the Turkish Code of Obligations and the Circumstances in Which It Should Be Granted

Öz

Article 158 of the Turkish Code of Obligations grants a final opportunity to a plaintiff who has resorted to legal means to obtain their claim but whose initial actiom has been dismissed due to procedural errors, provided that the statute of limitations or the period for forfeiture of rights has expired in the meantime, and in this case the plaintiff is granted an additional sixty-day period. This rule, which allows the plaintiff to bring the case before the court for a second time, is regarded as a requirement of the right for a fair trial. Therefore, in actions filed within this sixty-day additional period, defenses based on the statute of limitations or the forfeiture period will not be admissible. Legal doctrine and Court of Cassation precedents mostly state that the application of this provision is limited to the situations explicitly listed in the article. Furthermore for the plaintiff to benefit from the sixty-day additional period, the initial lawsuit must be dismissed solely on procedural grounds; however, it is generally accepted that this rule does not apply in cases where the lawsuit is deemed not to have been filed. Since there is no difference between them in terms of their legal nature and effect on the statute of limitations, the additional period must be granted not only in cases where the lawsuit is dismissed on procedural grounds due to a procedural error or deficiency, but also in cases where the lawsuit is deemed not to have been filed, as long as there is a correctable error.

Anahtar Kelimeler

• Statute of limitations
• period of forfeiture
• sixty-day additional period
• procedural dismissal
• the case being deemed not filed

Kaynakça

1. AKÇAY Ergin. Türk Borçlar Hukukuna Göre Zamanaşımı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2010
2. AKKAN Mine ve DIRENİSA Efe, Pekcanıtez Usûl, Medeni Usûl Hukuku, C. I. 16. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2025.
3. AKDAĞ GÜNEY, Necla, Anonim Şirket Yönetim Kurulu, Vedat Kitabevi, İstanbul, 2012
4. ALANGOYA Yavuz/YILDIRIM Kamil/DEREN-YILDIRIM Nevhis, Medeni Usûl Hukuku Esasları, Beta Yayınevi, İstanbul, 2011
5. ALP Mustafa, “Belirsiz Alacak Davasının Usûlden Reddi Üzerine TBK Madde 158 Uyarınca Ek Süre İçin Dava Açılabilmesi”, Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası Sicil İş Hukuku Dergisi, S.45, 2021, s. 209-223.
6. ARSLAN Ramazan/YILMAZ Ejder/TAŞPINAR AYVAZ Sema/HANAĞASI, Emel. Medeni Usûl Hukuku, 10. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2024.
7. ARSLAN Serkan Aziz, “HMK Hükümlerine Göre Teminat Kurumu ve Dava Şartı Niteliği”, Dokuz Eylül Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, C.16, Özel Sayı 2014, s.943-974.
8. ATALI Murat/ERMENEK İbrahim/ERDOĞAN Ersin, Medeni Usûl Hukuku, 7. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2024.

9. ATALI Murat/DIRENİSA Efe, Pekcanıtez Usûl, Medeni Usûl Hukuku C.IV, 16. Bası, On İki Levha Yayınevi, İstanbul, 2025.
10. AYAN Serkan, Zamanaşımının Durması ve Zamanaşımının Kesilmesi, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020
11. BAHTİYAR Mehmet, “Anonim Şirket Adına Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Açılacak Sorumluluk Davasında Genel Kurul Kararının Gerekli Olup Olmadığı Sorunu” Prof. Dr. Seza Reisoğlu’na Armağan, Banka ve Ticaret Hukuku Enstitüsü Yayınları, Ankara, 2016, s.393-414.
12. BECKER Hermann, Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch (Berner Kommentar), Obligationenrecht Band VI, I. Abteilung Allgemeine Bestimmungen, Art. 1-183, Verlag von Stämpfli & Cie., Bern, 1941
13. BERTI Stephen, Zürcher Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch (Zürcher Kommentar), 3. Auflage, Band V/ıh/1, Das Erlöschen der Obligationen, 3. völlig neu bearbeitete Auflage, Schulthess Verlag, Zürich, 2002
14. BİLGEN Mahmut, Özel Hukukta Zamanaşımı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020
15. BUDAK Ali Cem/KARAARSLAN Varol, Medeni Usul Hukuku, 7. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2023
16. BUDAK Ali Cem/YAĞCI Mustafa Okan, “Mevsimsiz Dava: Davanın Vaktinden Önce Açılması”, Adalet Dergisi, 2023/1, 70. Sayı, s.17-46.
17. ÇONKAR Mustafa Halil, “Sınırlı Ayni Hak Sahibinin İzninin (TTK 1456/2) Malikin Sigorta Tazminatının Tahsili Talebiyle Alacağı Davaya Etkisi Meselesi", Yürürlüğünün 8. Yılında ve Yargıtay Kararları Işığında Türk Ticaret Kanunu Sempozyumu - IV - (Tebliğler - Tartışmalar) 23 Ekim 2020. İstanbul 2021, s.211-253.
18. DÄPPEN Robert K., Basler Kommentar, Obligationenrecht I, Art. 1-529 OR, 4. Auflage, Helbing Lichtenhahn, Basel, 2007.
19. ELGÜN Emel, Davanın Açılmamış Sayılması ve Sonuçları, Adalet Yayınevi, Ankara,2011
20. ERDEM Mehmet, Özel Hukukta Zamanaşımı, Oniki Levha Yayınevi, İstanbul, 2010
21. ERDÖNMEZ Güray, Pekcanıtez Usûl, Medeni Usûl Hukuku, C. I, 16. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2025.
22. EREN Fikret/DÖNMEZ, Ünsal, Eren Borçlar Hukuku Şerhi, Cilt III, m.83-206, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2023
23. Erişir Evrim, Medeni Usul Hukukunda Taraf Ehliyeti. İzmir: Güncel Hukuk Yayınları, 2007
24. FEYZİOĞLU Feyzi N., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C.II, 2. Bası, Fakülteler Matbaası, İstanbul, 1977
25. GÖREN ÜLKÜ Nazlı, İcra Hukukunda Ödeme Emri, Arıkan Yayınları, İstanbul, 2008
26. GÖRGÜN Şanal/BÖRÜ Levent/KODAKOĞLU Mehmet, Medeni Usul Hukuku, 12. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023
27. GÜMÜŞ, Mustafa Alper, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 2021.
28. KALE Serdar, Medenî Yargılamada Taraf Ehliyeti, On İki Levha, İstanbul, 2010
29. KALE Serdar, “Şirketlerin Taraf Ehliyeti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2012, Cilt 18, S.2, s.119-126.
30. KANTARCIOĞLU Servet Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 115. Maddesi Çerçevesinde Medeni Usul Hukukunda Dava Şartlarının İncelenmesi, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2024
31. KARAGÜLLÜ Kardelen, Takip Yolunun Değiştirilmesi, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021
32. KARSLI Abdürrahim, Medeni Muhakeme Hukuku Ders Kitabı, 2. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2011
33. KENDİGELEN Abuzer, Yeni Türk Ticaret Kanunu: Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler, 3. Bası, On İki Levha Yayınevi, İstanbul, 2016
34. KILIÇOĞLU Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Turhan Kitabevi, Ankara, 2025
35. KIYAK Emre, Türk Hukuk Muhakemesinde Davanın Açılmasının Usul Hukukuna İlişkin Sonuçları, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2014
36. KODAKOĞLU Mehmet, “İcra ve İflas Hukukunda Takip Yolunun Değiştirilmesi (İİK m.42 II)”, Medeni Usul ve İcra İflas Dergisi, C.5, S.45, 2020, s.27-70.
37. KORKUT Makbule Serra, “Türk Borçlar Kanunu'nun 158. Maddesinin Medeni Usul Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, Türk Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, 3 (1), s.111-133.
38. KURU Baki, “Hukuk Usulünde Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararları Üzerine Yapılacak Muameleler”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1967, C.1967, Sayı 1, 155-181 (Görevsizlik ve Yetkisizlik).
39. KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt I, 6. Bası, Demir-Demir, İstanbul, 2001 (Usul)
40. KURU Baki. “Dava Şartları”. Ord. Prof.Dr. Sabri Şakir Ansay’ın Hatırasına Armağan, Ankara 1964, s.109-147 (Dava Şartları).
41. KURU Baki/AYDIN, Burak, Medeni Usul Hukuku El Kitabı, Cilt I, 4. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2025
42. NOMER Halûk N., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 17. Bası, Beta Yayınevi, İstanbul, 2020
43. ÖNEN Ergun, Medeni Yargılama Hukuku, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, 1979
44. ÖZEKES Muhammet/MERİÇ, Nedim, Pekcanıtez Usûl, Medeni Usûl Hukuku, C.III, 16. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2025.
45. ÖZMUMCU Seda, “Davanın Açılmasına Bağlanan Hukuki Sonuçların Davanın Açılmamış Sayılması Halinde Değerlendirilmesi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.19, S.2, 2012, s.183-206.
46. ÖZTÜRK Muammer Fatih, “Zarar sigortalarında dain-i mürtehin kaydı ve dain-i mürtehin muvafakatinin dava şartı olarak görülmesi kapsamında 11. HD E.2016/15065, K.2017/7332, T.18.12.2017 sayılı kararın incelenmesi”, Namık Kemal Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2023 (1), s. 85-108.
47. PEKCANITEZ Hakan/SİMİL Cemil, Pekcanıtez Usûl Medeni Usûl Hukuku, C.II, 16. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2025.
48. PEKCANITEZ Hakan/Taş-Korkmaz, Hülya, Pekcanıtez Usûl Medeni Usûl Hukuku, C.I, 16. Bası, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2025.
49. POROY Reha/TEKİNALP Ünal/ÇAMOĞLU Ersin, Ortaklıklar Hukuku I, 13. Bası, Vedat Kitabevi, İstanbul, 2014
50. POSTACIOĞLU İlhan E., Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, Sulhi Garan Matbaası, İstanbul, 1975
51. POSTACIOĞLU İlhan E./ALTAY, Sümer, Medeni Usul Hukuku Dersleri, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2020
52. SİMİL Cemil, “Yargıtay Kararları Işığında Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Dava İle İlgili Sorunlar”, Medeni Usûl ve İcra İflas Hukukunun Güncel Sorunları II. Editör: Prof. Dr. Muhammet Özekes, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2019, s.93-115.
53. TAŞ KORKMAZ Hülya, Hukuk Davalarında Gerçek Tarafın Belirlenmesi, On İki Levha, İstanbul, 2021
54. TAŞ KORKMAZ Hülya, “Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’na Göre Hakimin Belirlediği Süreler ve Bu Sürelerin Hukuki Dinlenilme Hakkı İle İlişkisi”, Legal Medeni Usul İcra İflas Hukuku Dergisi, 2008/2, s.409-450.
55. TEKİNAY Selahattin Sulhi/AKMAN, Sermet/BURCUOĞLU, Haluk/ALTOP, Atilla, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1993
56. TUTUMLU M. Akif, Türk Borçlar Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Zamanaşımı ve Zamanaşımı Def’i, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024
57. UMAR Bilge, “Medenî Usûl Hukukunda Davanın Dinlenme Şartı Olarak Ehliyet”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 1963/3, s.591-619 (Ehliyet)
58. UMAR Bilge, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 2. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2014 (Şerh)
59. ÜSTÜNDAĞ Saim, Medeni Yargılama Hukuku, 7. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2000.
60. UYGUR Turgut, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Şerhi, Cilt I, Madde 1-236, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2012
61. YILMAZ Ejder, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi 2. Cilt Madde 34-25, 4. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2021