Özel Yetenek Sınavıyla Öğrenci Alan Kurumlardaki Öğrencilerin 800 Bin Baraj Uygulaması ve Formasyon Eğitimine Yönelik Metaforik Algıları

Öz

Bu çalışma, özel yetenek sınavlarıyla öğrenci kabul eden yükseköğretim programlarında öğrenim gören öğrencilerin 800 bin başarı sıralaması barajı ve pedagojik formasyon eğitimine ilişkin metaforik algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenine sahip bu durum çalışmasına Güzel Sanatlar Eğitimi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Konservatuvar ve Spor Bilimleri Fakültesi’nden toplam 83 öğrenci katılmıştır. Her katılımcı, her iki konuya ilişkin birer metafor üretmiş ve toplamda 166 metafor toplanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, metaforlar olumlu ve olumsuz olarak sınıflandırılmıştır. 800 bin barajına ilişkin 43 olumlu, 40 olumsuz metafor belirlenmiş; olumlu metaforlar özellikle “ayırt edicilik” ve “zorluk düzeyi” temaları etrafında toplanmış ve barajın öğretmen kalitesini artırmaya yönelik bir filtre olarak görüldüğü anlaşılmıştır. Öte yandan, olumsuz metaforlar “adaletsizlik”, “değersizlik” ve “engelleyicilik” temalarında yoğunlaşmış; özellikle yetenek temelli bölümlerdeki öğrencilerin merkezi sınav sisteminden olumsuz etkilendiği görülmüştür. Pedagojik formasyonla ilgili 24 olumlu ve 59 olumsuz metafor üretilmiştir. Olumlu metaforlar formasyonu bir “gereklilik”, “deneyim kazanma” ve “hayallere ulaşma aracı” olarak değerlendirmiştir. Olumsuz metaforlar ise formasyonu “yetersiz”, “geçici”, “hakkaniyetsiz” ve öğretmenlik mesleğinin niteliğini zayıflatan bir uygulama olarak tanımlamıştır. Genel olarak öğrenciler, 800 bin barajını öğretmen seçimi açısından daha olumlu karşılarken, pedagojik formasyon eğitimine dair algılar daha çok olumsuzdur. Araştırma sonunda, barajın öğretmen yetiştirme programlarıyla uyumlu hâle getirilmesi, Temel Yeterlilik Testi [TYT] hazırlığının desteklenmesi ve formasyon sürecinin daha adil ve nitelikli biçimde yeniden yapılandırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Özel yetenek sınavı
• 800 bin başarı sıralaması
• pedagojik formasyon eğitimi
• Metafor

Metaphorical Perceptions of Students in Institutions Admitting Students through Special Aptitude Examination towards the 800 Thousand Barrier Application and Formation Training

Abstract

This study examines the metaphorical perceptions of students enrolled in higher education programs that admit candidates through special talent exams, focusing on the 800 thousand success ranking threshold and pedagogical formation. Conducted as a qualitative case study, the research involved 83 students from Fine Arts Education, Faculty of Fine Arts, Conservatory, and Sports Sciences departments. Each participant produced one metaphor for each topic, resulting in 166 expressions. Data were analyzed using content analysis and categorized as positive or negative. Regarding the 800 thousand threshold, 43 positive and 40 negative metaphors were identified. Positive metaphors emphasized themes like “distinctiveness” and “difficulty,” suggesting the threshold serves as a legitimate quality filter for teacher selection. Negative metaphors focused on “injustice,” “worthlessness,” and “obstruction,” especially from students in talent-based fields who felt disadvantaged by standardized exams. For pedagogical formation, 24 positive and 59 negative metaphors were recorded. Positive metaphors portrayed it as a “necessity,” a path to “experience,” and a means to “realizing dreams.” In contrast, negative metaphors described it as “inadequate,” “unfair,” and “lacking value,” often seen as a shortcut undermining formal teacher training. Overall, students viewed the 800 thousand threshold more positively than pedagogical formation. While the threshold was seen as necessary for teacher quality, formation drew criticism for its perceived unfairness and weak legitimacy. The study recommends aligning teacher education curricula with threshold standards, encouraging Basic Proficiency Test [TYT] preparation, and restructuring pedagogical formation to ensure fairness and higher quality.

Keywords

• Special ability exam
• 800 thousand threshold
• pedagogical formation education
• metaphor

Kaynakça

1. Atar, H. Y., & Yılmaz, M. (2012). Öğretmenlik programlarına özel yetenek sınavları ile öğrenci seçiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri [Problems with the special aptitude tests that are used in the selection of students into fine arts teaching programs and proposed solutions]. Kastamonu Education Journal, 20(2), 531-542.
2. Balcı, S. K. (2024). Sanat eğitimi alan bireylerde estetik algı oluşturmak için görsel kültür eğitiminin gerekliliği [The necessity of visual culture education to create aesthetic perception in individuals receiving art education]. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(36), 465-477. https://doi.org/10.9761/JASSS2872
3. Başbuğ, Ç., & Kaya, A. (2022). Temel yeterlilik testi başarı sırası barajının müzik öğretmenliği programları özel yetenek seçme sınavına etkileri [The effects of basic proficiency test success order threshold on music teaching programs special talent selection exam]. Trakya Education Journal, 12(3), 1356-1371. https://doi.org/10.24315/tred.979210
4. Bilirdönmez, K., & Karabulut, N. (2016). Sanat eğitimi süreç ve kuramları [Art education processes and theories]. Ekev Academic Journal, (65), 343-356.
5. Boduroğlu, S. K. (2010). Türk sanat eğitiminin tarihsel gelişimi ve Bauhaus ekolünün Türk sanat eğitimine yansımaları [The historical development of Turkish art education and the reflections of bauhaus school on turkish art education]. (Publication No. 262638) [Master thesis, Anadolu University]. National Thesis Center.
6. Bolzan, D. P. V., Isaia, S. M. A., & Maciel, A. M. R. (2013). Formação de professores: A construção da docência e da atividade pedagógica na educação superior [Teacher training: The construction of teaching and pedagogical activity in higher education]. Revista Diálogo Educacional, 13(38), 49–68. https://doi.org/10.7213/dialogo.educ.71
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods] (27th. ed.). Pegem.
8. Council of Higher Education (CoHE) (2023). Pedagojik formasyona yönelik bilgilendirme [Information for pedagogical formation]. (No.9). Official Gazette. Retrieved January 24, 2023, from https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2023/pedagojik-formasyon-egitimine-iliskin-detaylar-belirlendi.aspx

9. Demirel, İ. N., & Sözer, S. A. (2023). Resim-iş öğretmenliği özel yetenek sınavlarında TYT barajı [TYT threshold in art teaching special talent exams]. Recep Tayyip Erdoğan University Faculty of Education Journal, 3(1), 28-44.
10. Devecioğlu, S., Çoban, B., & Karakaya, Y. E. (2011). Türkiye’de spor eğitimi sektörünün görünümü [View of the sports training sector in Turkey]. Turkish Journal of Educational Sciences, 9(3), 627-654.
11. Duncum, P. (2009). Visual culture in art education, circa 2009. Visual Arts Research, 35(1), 64-75.
12. Eisner, E. W. (2003). The arts and the creation of mind. Language Arts, 80(5), 340-344.
13. Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods]. (6th ed.). Anı.   Eldemir, C. (2011). Müzik ve resim-iş eğitimi anabilim dalı öğrencilerinin öğretmenlik meslek bilgisi derslerine ilişkin görüşleri: Gazi Üniversitesi örneği [The opinions of students of the department of music and fine arts education about teaching vocational knowledge courses: The case of Gazi University]. Journal of the Institute of Social Sciences of Erciyes University, 1(30), 47-59.
14. Ergün, M. (2021). Eğitim felsefesi [Philosophy of education]. (6th ed.). Pegem.
15. Fainsilber, L., & Ortony, A. (1987). Metaphorical uses of language in the expression of emotions. Metaphor and Symbol, 2, 239-250. https://doi.org/10.1207/S15327868MS0204_2.
16. Güler, G., Akgün, L., Öçal, M. F., & Doruk, M. (2012). Matematik öğretmeni adaylarının matematik kavramına ilişkin sahip oldukları metaforlar [Metaphors that mathematics teacher candidates have about the concept of mathematics]. Journal of Research in Education and Teaching, 1(2), 25.
17. Kandemir, Ö. (2007). Anadolu güzel sanatlar lisesi resim bölümü öğrencilerinin üniversitelerin özel yetenek sınavlarındaki başarı düzeyleri [The success levels of the students of the painting department of anatolian fine arts high school in university special talent exams]. (Publication No. 205380) [Master thesis, Ondokuzmayıs University]. National Thesis Center.
18. Kartal, T., & Afacan, Ö. (2011). Pedagojik formasyon eğitimi alan öğretmen adaylarının mesleğe ilişkin tutumlarının incelenmesi [An investigation of the attitudes of prospective teachers receiving pedagogical formation education about the profession]. Journal of the Faculty of Education of Mehmet Akif Ersoy University, 1(24), 76-96.
19. Kasap, S., Balsüzen, F., & Dinç Altun, G. (2024). Analyzing the opinions of fine arts high school teachers and final year students of the painting department about TYT 800.000 threshold. In E. Uysal (Ed.), Research and evaluation in the field of visual arts (pp. 1–17). Gece Kitaplığı. Retrieved January 24, 2023, from https://l24.im/P85lJVF
20. Korkmaz, O., & Karkın, A. M. (2023). Güzel sanatlar fakültesi müzik bölümleri özel yetenek sınavlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi [Examination and evaluation of special aptitude exams of music departments of the faculty of fine arts]. Insanat Art Design and Architecture Research, 3(1), 80-106.
21. Köybaşı, F., Uğurlu, C. T. (2018). Lisans öğrencilerinin pedagojik formasyon derslerine yönelik geliştirdikleri metaforlar [Metaphors developed by undergraduate students for pedagogical formation course]. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, (46), 198-222. https://doi.org/10.21764/maeuefd.333778
22. Miles, M. B. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks.
23. Müzik Eğitimcileri Derneği (MÜZED). (2023, September 14). Müzik Eğitimcileri Derneği basın açıklaması [Music Educators Association press release]. MÜZED. Retrieved January 24, 2023, from https://muzed.org.tr/muzik-egitimcileri-dernegi-muzed-basin-aciklamasi/
24. Nalbantoğlu, F. (2012). Performans sanatı, teknoloji ile ilişkisi ve sahne sanatları eğitimindeki rolü [Performance art, its relationship with technology and its role in performing arts education]. Art-E Art Journal, 5(10), 199-207.
25. Özgul, I. (2023). Vocational music education institutions and music teacher training in Turkey in the 21st century (EJ1410503). ERIC. https://eric.ed.gov/?q=Music+AND+education&pg=5&id=EJ1410503
26. Öztuna Kaplan, A. (2013). Durum çalışması [Situation study]. In S. Baştürk (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods] (pp.197-217). Vize.
27. Öztürk, E., Keleş, B., & Dinç Altun, Z. (2025). Teacher candidate opinions regarding the threshold score and formation education applied to the department of fine arts education. Educational Academic Research, (56), 18-28. https://doi.org/10.33418/education.1487599.
28. Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar [Metaphors about school]. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 55(55), 459-496.
29. Sağer, T. (2007). Anadolu güzel sanatlar liseleri müzik bölümü ile diğer liselerden mezun öğrencilerin müzik öğretmenliği programı özel yetenek giriş sınavındaki başarı durumlarının incelenmesi [Assessment of success of students who graduate from music departments at Anatolian fine arts high schools in entrance exams of university music departments and comparison with candidates from regular high schools]. The Journal of Social Sciences Research, 2(2), 212-221.
30. Üçer, Ö., Gürer, M. Yılmaz, G., & Sonsel, Ö. (2023). ÖSYM’nin müzik öğretmenliği programlarıyla ilgili ön koşuluna yönelik öğretim elemanı görüşleri [Instructor opinions on measurement, selection and placement center (MSPC)’s prerequisite for music teaching programs]. e-International Journal of Educational Research, 14(3), 283-297.
31. Ünver, E. (2016). Neden ve nasıl sanat eğitimi [Why and how art education]. İdil Art and Dil Journal, 5(23), 865-878.
32. Winner, E., Goldstein, T. R., & Vincent-Lancrin, S. (2013). Art for art's sake?: The impact of arts education. OECD.
33. Yalçın, H. (2017). Türkiye’de mesleki müzik eğitimi veren kurumların mevcut durumları [The current situation of the institutions providing vocational music education in Turkey]. Online Journal of Music Sciences, 2(3), 37-66.
34. Yapıcı, M., & Yapıcı, Ş. (2013). Öğretmen adaylarının pedagojik formasyona ilişkin metaforları [Teacher candidates’ metaphors related to pedagogical formation]. Electronic Turkish Studies, 8(8), 1421-1429.
35. Yetim, A. A., & Göktaş, Z. (2004). Öğretmenin mesleki ve kişisel nitelikleri [Professional and personal qualities of the teacher]. Kastamonu Journal of Education, 12(2), 541-550.
36. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in social sciences]. Seçkin.
37. Zepke, N. (2013). Threshold concepts and student engagement: Revisiting pedagogical content knowledge. Active Learning in Higher Education, 14, 107-97. https://doi.org/10.1177/1469787413481127.