Araştırma Makalesi

Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği

Cilt: 13 Sayı: 2 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği

Öz

Bu çalışma, Samsun ili Vezirköprü ilçesinde farklı arazi kullanım türlerine sahip alanlardan alınan toprak örnekleri üzerinden, fiziksel ve kimyasal özelliklerin mekânsal dağılımını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın yapıldığı alanda mera, orman ve tarım alanı olmakla birlikte, 3 farklı arazi kullanım ve arazi örtü türü vardır. Bu alan üzerinde dağılım gösteren tarım topraklarının, temel bazı özellikleri ve mevcut verimlilik durumlarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Yüzey (0–20 cm) ve yüzey altı (20–40 cm) olmak üzere toplam 1.293 noktadan toprak örnekleri alınarak; tekstür (Kum, Kil, Silt), organik madde (OM), kireç (CaCO₃), pH ve elektriksel iletkenlik (EC) analizleri gerçekleştirilmiştir. Toprak özelliklerinin konumsal dağılımını tahmin etmek amacıyla 15 farklı enterpolasyon yöntemi değerlendirilmiş ve en düşük RMSE değerine sahip modellerle dağılım haritaları oluşturulmuştur. Bulgular, özellikle Kriging tabanlı yaklaşımların çoğu parametrede en yüksek doğruluğu sağladığını ortaya koymuştur. Analiz sonuçlarına göre, çalışma alanı topraklarının büyük bölümü killi bünye özelliği göstermekte, hafif alkali pH aralığında yer almakta ve tuzluluk problemi bulunmamaktadır. Organik madde içeriği ise çoğunlukla düşük düzeydedir. Elde edilen bulgular, bölgenin sürdürülebilir arazi yönetimi stratejilerinin planlanmasında ve tarımsal üretim potansiyelinin artırılmasında önemli bir temel teşkil etmektedir. Ayrıca, coğrafi bilgi sistemleri ve jeoistatistiksel yöntemlerin birlikte kullanımı, tarımsal verimliliğin artırılmasına yönelik karar destek süreçlerinde güçlü bir araç olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü

Proje Numarası

TAGEM/TSKAD/B/18/A9/P2/1017

Teşekkür

Bu çalışma Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen "Coğrafi Bilgi Sistem Modellemesi ile Tarımsal Arazi Kullanım Planının Yapılması - Vezirköprü Örneği" TAGEM/TSKAD/B/18/A9/P2/1017 kodlu proje kapsamında üretilmiştir.

Kaynakça

  1. Abad JRS, Khosravi H, Alamdarlou EH. 2014. Assessment the effects of land use changes on soil physicochemical properties in Jafarabad of Golestan province, Iran. Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences, 3(3), 296-300.
  2. AbdelRahman MA., Arafat SM. 2020. An approach of agricultural courses for soil conservation based on crop soil suitability using geomatics. Earth Systems and Environment, 4(1), 273-285.
  3. Abdulmanov R, Miftakhov I, Ishbulatov M, Galeev E, Shafeeva E. 2021. Comparison of the effectiveness of GIS-based interpolation methods for estimating the spatial distribution of agrochemical soil properties. Environmental Technology & Innovation, 24, 101970.
  4. Adetunji MT. 2004. Integrated soil nutrient management options for Nigerian Agriculture. In Managing soil resources for food security and sustainable environment. 20th Annual Conference of the Soil Science Society of Nigeria, Abuja, Nigeria (pp. 189-195).
  5. Alaboz P, Demir S, Dengiz O. 2020. Farklı enterpolasyon yöntemleri kullanılarak toprakların nem sabitelerine ait konumsal dağılımların belirlenmesi, Isparta Atabey Ovası örneği. Tekirdağ Ziraat Fak. Dergisi, 17(3), 432-444. Anonim, 2023. Vezirköprü ilçesinin iklimi. http://www.vezirkopru.gov.tr/iklimi---bitki-ortusu. Erişim Tarihi: 30/08/2023.
  6. Aytop H, Ateş Ö, Dengiz O, Yılmaz CH, Demir ÖF. 2023. Environmental, ecological and health risks of boron in agricultural soils of Amik Plain under Mediterranean conditions. Stochastic Environmental Research and Risk Assessment, 1-13.
  7. Barrena-González J, Lavado Contador JF, Pulido Fernández M. 2022. Mapping Soil Properties at a Regional Scale: Assessing Deterministic vs. Geostatistical Interpolation Methods at Different Soil Depths. Sustainability, 14(16), 10049.
  8. Bayraklı F, 1987. Toprak ve bitki analizleri, Ondokuz Mayıs üniversitesi Yayınları, No:17, Samsun.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arazi Üretim Kapasitesi ve Toprak Verimliliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

21 Ekim 2025

Kabul Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Birol, M., Saygın, F., Aytop, H., Dengiz, O., Koç, Y., & İç, S. (2025). Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 13(2), 165-174. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1807632
AMA
1.Birol M, Saygın F, Aytop H, Dengiz O, Koç Y, İç S. Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği. tbbbd. 2025;13(2):165-174. doi:10.33409/tbbbd.1807632
Chicago
Birol, Murat, Fikret Saygın, Halil Aytop, Orhan Dengiz, Yusuf Koç, ve Serkan İç. 2025. “Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 13 (2): 165-74. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1807632.
EndNote
Birol M, Saygın F, Aytop H, Dengiz O, Koç Y, İç S (01 Aralık 2025) Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 13 2 165–174.
IEEE
[1]M. Birol, F. Saygın, H. Aytop, O. Dengiz, Y. Koç, ve S. İç, “Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği”, tbbbd, c. 13, sy 2, ss. 165–174, Ara. 2025, doi: 10.33409/tbbbd.1807632.
ISNAD
Birol, Murat - Saygın, Fikret - Aytop, Halil - Dengiz, Orhan - Koç, Yusuf - İç, Serkan. “Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 13/2 (01 Aralık 2025): 165-174. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1807632.
JAMA
1.Birol M, Saygın F, Aytop H, Dengiz O, Koç Y, İç S. Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği. tbbbd. 2025;13:165–174.
MLA
Birol, Murat, vd. “Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği”. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, c. 13, sy 2, Aralık 2025, ss. 165-74, doi:10.33409/tbbbd.1807632.
Vancouver
1.Murat Birol, Fikret Saygın, Halil Aytop, Orhan Dengiz, Yusuf Koç, Serkan İç. Fiziko-kimyasal içerikleri belirlenmiş toprakların CBS tabanlı mekansal değerlendirilmesi: Samsun-Vezirköprü örneği. tbbbd. 01 Aralık 2025;13(2):165-74. doi:10.33409/tbbbd.1807632