DEPREM SONRASI KURULAN KONTEYNER ÇARŞI İŞLETMELERİNİN KRİZ YÖNETİMİ VE UYUM SÜREÇLERİ: MALATYA ÖRNEĞİ

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen ve "Asrın Felaketi" olarak adlandırılan depremlerin ardından Malatya ilinde ticari faaliyetlerini sürdürmek amacıyla kurulan konteyner çarşılardaki işletmelerin kriz yönetimi ve uyum süreçlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Afetin yıkıcı etkileri karşısında yerel ekonominin en kırılgan ancak en dinamik unsurları olan mikro ve küçük ölçekli işletmelerin (KOBİ) hayatta kalma mücadeleleri, kurumsal dayanıklılık ve dinamik yetenekler teorik çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma kapsamında Malatya merkezindeki Çarşı AVM, Akpınar ve Tecde konteyner çarşılarında faaliyet gösteren 148 işletme yöneticisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS aracılığıyla analiz edilerek frekans ve yüzde dağılımları üzerinden yorumlanmıştır. Bulgular, işletmelerin %95,9’unun deprem öncesinde herhangi bir afet planına sahip olmadığını, ancak kriz sonrasında %93,2 oranında sektörel sürekliliğini koruduğunu göstermektedir. İşletmelerin karşılaştığı en temel zorluklar fiziksel mekân yetersizliği (%77,4) ve müşteri kaybıdır (%69,6). Ayrıca dijitalleşme düzeyinin oldukça düşük olduğu (%42,2 hiç kullanmamış) ve kurumsal desteklerin büyük oranda finansal hibelerle sınırlı kaldığı saptanmıştır. Çalışma, geçici ticaret alanlarının yerel ekonomik toparlanmadaki hayati rolünü vurgularken, gelecekteki afet yönetimi stratejileri için bütüncül bir yaklaşım önerisi sunmaktadır.

This study aims to analyze the crisis management and adaptation processes of businesses in container bazaars established in Malatya after the catastrophic earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023. The survival struggles of micro and small enterprises (SMEs), which are the most fragile yet dynamic elements of the local economy against the destructive effects of the disaster, were examined within the theoretical framework of organizational resilience and dynamic capabilities. Within the scope of the research, semi-structured interviews were conducted with 148 business managers operating in Çarşı AVM, Akpınar, and Tecde container bazaars in the center of Malatya. The obtained data were analyzed via SPSS and interpreted through frequency and percentage distributions. The findings show that 95.9% of the businesses did not have any disaster plan before the earthquake, but maintained their sectoral continuity at a rate of 93.2% after the crisis. The most fundamental challenges faced by businesses are physical space insufficiency (77.4%) and loss of customers (69.6%). Furthermore, it was determined that the level of digitalization is quite low (42.2% never used) and institutional supports are largely limited to financial grants. While highlighting the vital role of temporary trade areas in local economic recovery, the study offers a holistic approach proposal for future disaster management strategies.