EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ

Fatih Yeter; İlhan Eroğlu; Nalan Kangal; Mustafa Necati Çoban

EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye, Türkmenistan ve Özbekistan Türk Cumhuriyetlerindeki ekonomik büyümenin ve enerji tüketiminin çevresel bozulma üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Çevresel Kuznets Eğrisi (EKC) modeli ile enerji tüketimini de içeren genişletilmiş EKC modeli 1992-2019 dönemi için test edilmiştir. Genel bulgular her iki modelin de Türk Cumhuriyetlerinin oluşturduğu panel grubu için geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre kalkınma sürecinde çevresel bozulmanın uzun dönemde çevresel iyileşmeye dönmesi beklense de çevresel bozulmanın maliyetlerini en aza indirmek için karbon salınımını azaltan enerji politikalarının oluşturulması sürdürülebilir ekonomik büyüme ve çevresel koşullar için gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AKAY, Ebru Çağlayan. “Dinamik Panel Veri Modelleri ,Uygulamalı Panel Veri Modelleri”, Uygulamalı Panel Veri Ekonometrisi, Ed. Selahattin Güriş, Der Yayınları, İstanbul, 2018, s. 120.
ALLER, Carlos, Lorenzo Ductor, Daryna Grechyna. "Robust determinants of CO2 emissions." Energy Economics 96, 2021, 105154.
ANG, James B. "CO2 emissions, energy consumption, and output in France." Energy policy 35.10 2007 s. 4772-4778.
APERGİS, Nicholas OZTURK, Ilhan. "Testing environmental Kuznets curve hypothesis in Asian countries." Ecological indicators 52 2015 s. 16-22.
________________, and OZTURK, Ilhan. "Testing environmental Kuznets curve hypothesis in Asian countries." Ecological indicators 52, 2015, s. 16-22.
________________, and PAYNE, James E. "CO2 emissions, energy usage, and output in Central America." Energy Policy 37.8, 2009, s. 3282-3286.
ARELLANO, Manuel and BOND,. Stephen "Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations." The review of economic studies 58.2, 1991, s. 277-297.
ASANE-OTOO, Emmanuel. "Carbon footprint and emission determinants in Africa." Energy 82, 2015, s. 426-435.

BALOGH, Jeremiás Máté, and JÁMBOR, Attila "Determinants of CO." Int J Energy Econ Policy 7.5, 2017, s. 217-226.
BEGUM, Rawshan Ara, SOHAG, Kazi, ABDULLAH, Sharifah Mastura Syed and JAAFAR Mokhtar. "CO2 emissions, energy consumption, economic and population growth in Malaysia." Renewable and Sustainable Energy Reviews 41, 2015 s. 594-601.
BREUSCH, Trevor S and PAGAN. Adrian R. "The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics." The review of economic studies 47.1, 1980, s. 239-253.
CHEN, Ping-Yu, CHEN, Sheng-Tung , HSU, Chia-Sheng and CHEN, Chi-Chung. "Ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve CO2 emisyonları arasındaki küresel ilişkilerin modellenmesi." Yenilenebilir ve Sürdürülebilir Enerji İncelemeleri 65, 2016, s. 420-431.
DONG, Kangyin, HOCHMAN, Gal, ZHANG, Yaqing, SUN, Renjin, Lİ , Hui and Liao,. Hua "CO2 emissions, economic and population growth, and renewable energy: Empirical evidence across regions." Energy Economics 75, 2018, s. 180-192.
EHİGİAMUSOE, Kizito Uyi. "A disaggregated approach to analyzing the effect of electricity on carbon emissions: Evidence from African countries." Energy Reports 6, 2020, s. 1286-1296.
EMİLİO, Padilla and SERRANO, Alfredo. "Inequality in CO2 emissions across countries and its relationship with income inequality: a distributive approach." Energy policy 34.14, 2006 s. 1762-1772.
FARHANİ, Sahbi, MRİZAK, Sana, CHAİBi, Anissa and RAULT, Christophe. "The environmental Kuznets curve and sustainability: A panel data analysis." Energy Policy 71, 2014 s. 189-198.
GROSSMAN, Gene M., KRUEGER, Alan B. “Environmental impacts of a North American free trade agreement”, No. w3914. National Bureau of Economic Research, Cambridge. November 1991 s.1-39.
GUO, Rongxing. Cross-border management: Theory, method and application. Springer, 2015.
HALİCİOGLU, Ferda. "An econometric study of CO2 emissions, energy consumption, income and foreign trade in Turkey." Energy policy 37.3, 2009 s. 1156-1164.
HSİAO, Tsai. "CO2 emissions, energy consumption and economic growth in BRIC countries." Energy policy 38.12, 2010, s. 7850-7860.
KATSOULAKOS, Nikolas. M., et al. "Environment and Development." Environment and Development. Elsevier, 2016. 499-569.
KRAFT, John- Kraft, Arthur. “On the relationship between energy and GNP”. The Journal of Energy and Development, 1978, s.401-403.
KUZNETS, Simon. “Economic growth and income inequality”. The American economic review, 1955, 45.1, s.1-28.
LEAN, Hooi Hooi, and SMYTH, Russell. "CO2 emissions, electricity consumption and output in ASEAN." Applied Energy 87.6, 2010, s. 1858-1864. Maddala, Gangadharrao S., and WU, Shaowen. "A comparative study of unit root tests with panel data and a new simple test." Oxford Bulletin of Economics and statistics 61.S1, 1999 s. 631-652.
MÄLER, Karl-Göran. “Economic Growth and the Environment”, Encyclopedia of Biodiversity, Ed. Samuel. M Scheiner, ,Academic Press February 2013, s.25-30.
MD SHARİF, Hossain,. "Panel estimation for CO2 emissions, energy consumption, economic growth, trade openness and urbanization of newly industrialized countries." Energy policy 39.11, 2011, s. 6991-6999.
NARAYAN, Paresh Kumar, and Seema Narayan. "Carbon dioxide emissions and economic growth: Panel data evidence from developing countries." Energy policy 38.1, 2010 s. 661-666.
OZCAN, Burcu. "The nexus between carbon emissions, energy consumption and economic growth in Middle East countries: a panel data analysis." Energy Policy 62, 2013, s.1138-1147.
ÖZTÜRK, İlhan, Acaravcı, Ali. "Energy consumption and CO2 emissions economic growth in Turkey." Renewable and Sustainable Energy Reviews 14.9, 2010, s. 3220-3225.
PESARAN, M. Hashem. "General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels (CESifo Working Paper Series No. 1229; IZA Discussion Paper No. 1240)." The CESifo Group & Institute for the Study of Labor, 2004.
_________________, ULLAH, Aman and YAMAGATA, Takashi "A bias‐adjusted LM test of error cross‐section independence." The Econometrics Journal 11.1, 2008, s. 105-127.
_________________. "A simple panel unit root test in the presence of cross‐section dependence." Journal of applied econometrics 22.2, 2007, s. 265-312.
SHAHBAZ, Muhammad, MAHALİK, Mantu Kumar, SHAH, Syed Hasanat and SATO, João Ricardo "Time-varying analysis of CO2 emissions, energy consumption, and economic growth nexus: Statistical experience in next 11 countries." Energy Policy 98, 2016, s. 33-48.
SHARMA, Susan Sunila. "Determinants of carbon dioxide emissions: empirical evidence from 69 countries." Applied Energy 88.1 2011 s. 376-382.
SOYTAS, Ugur Sarı and RAMAZAN EWING, Bradley T. “Energy consumption, income, and carbon emissions in the United States”. Ecological Economics, 2007, 62,3-4, s.482-489.
STERN, David. I. "The rise and fall of the environmental Kuznets curve." World development 32.8, 2004 s. 1419-1439.
TATOĞLU, Ferda Yerdelen. "Panel zaman serileri analizi." İstanbul: Beta Yayınları, 2017 s. 237.
WANG, Lei, VO, Xuan Vinh, SHAHBAZ, Muhammad and AK, Aysegul. "Globalization and carbon emissions: Is there any role of agriculture value-added, financial development, and natural resource rent in the aftermath of COP21?." Journal of Environmental Management 268, 2020, 110712.
World Commission on Environment. Our common future. Centre for Our Common Future, 1992.
Worldbank Development Indicator, 2021, (Çevrimiçi) https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators.
ZHANG, Xing-Ping, and Cheng, Xiao-Mei. "Energy consumption, carbon emissions, and economic growth in China." Ecological economics 68.10, 2009 s. 2706-2712.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatih Yeter
0000-0001-8769-9122
Türkiye

İlhan Eroğlu ^*
0000-0003-4711-1165
Türkiye

Nalan Kangal
0000-0001-9160-0797
Türkiye

Mustafa Necati Çoban
0000-0003-2839-4403
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

14 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

4 Kasım 2021

Kabul Tarihi

14 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 129 Sayı: 255

IZ

https://izlik.org/JA45BS62UC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yeter, F., Eroğlu, İ., Kangal, N., & Çoban, M. N. (2021). EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ. Türk Dünyası Araştırmaları, 129(255), 405-432. https://izlik.org/JA45BS62UC

AMA

1.Yeter F, Eroğlu İ, Kangal N, Çoban MN. EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ. TDA. 2021;129(255):405-432. https://izlik.org/JA45BS62UC

Chicago

Yeter, Fatih, İlhan Eroğlu, Nalan Kangal, ve Mustafa Necati Çoban. 2021. “EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ”. Türk Dünyası Araştırmaları 129 (255): 405-32. https://izlik.org/JA45BS62UC.

EndNote

Yeter F, Eroğlu İ, Kangal N, Çoban MN (01 Aralık 2021) EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ. Türk Dünyası Araştırmaları 129 255 405–432.

IEEE

[1]F. Yeter, İ. Eroğlu, N. Kangal, ve M. N. Çoban, “EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ”, TDA, c. 129, sy 255, ss. 405–432, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BS62UC

ISNAD

Yeter, Fatih - Eroğlu, İlhan - Kangal, Nalan - Çoban, Mustafa Necati. “EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ”. Türk Dünyası Araştırmaları 129/255 (01 Aralık 2021): 405-432. https://izlik.org/JA45BS62UC.

JAMA

1.Yeter F, Eroğlu İ, Kangal N, Çoban MN. EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ. TDA. 2021;129:405–432.

MLA

Yeter, Fatih, vd. “EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 129, sy 255, Aralık 2021, ss. 405-32, https://izlik.org/JA45BS62UC.

Vancouver

1.Fatih Yeter, İlhan Eroğlu, Nalan Kangal, Mustafa Necati Çoban. EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE ÇEVRESEL BOZULMA İLİŞKİSİ: TÜRK CUMHURİYETLERİ ÜZERİNE PANEL VERİ ANALİZİ. TDA [Internet]. 01 Aralık 2021;129(255):405-32. Erişim adresi: https://izlik.org/JA45BS62UC