GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI

Yusuf Gedikli

GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI

Öz

Makalede 570’te Doğu Roma elçisi Zemarkos tarafından kaydedilen Ektág, 576’da Valentinos tarafından kaydedilen Ektél dağ adları incelenmiştir. Konu üzerinde duran bilginler bu dağları Türkçe Akdağ olarak açıklamış, yerlerinin Tanrı dağlarındaki Yulduz yaylası veya Tekes vadisinde olduğunu söylemişlerdir. Akdağ yeniden oluşturumu ve anlamı bizi ikna etmediği için konuyu ele aldık ve ek öğesinin doğru yazıldığını ve bunun Türkçe “kireç” anlamına geldiğini, Ektág’ın anlamının ise “kireç dağı, kireçli dağ” demek olduğunu ortaya koyduk. Ektág yazımının doğru olduğunu Tunyukuk yazıtında geçen Äk tag dağ adı da ispatlamaktadır (44. satır). Valentinos’un kayıtladığı Ektél dağ adının aslı *Ektál’dır. İlerleyici benzeşmeyle Ektél olmuştur. -tél öğesinin aslı Türkçe *tal “dağ”dır. Sonradan şigmatizme uğramış, taş olmuştur. Çuvaşçası çuldur. Yani -l-’lidir. Demek ki 576’da Türkler bugünkü taş kelimesini *tal telaffuz ediyorlardı. Bu dağ ile yukarıdaki Ektág, aynı dağın iki ayrı adıdır. İkisinin de anlamı “kireç dağı, kireçli dağ”dır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Buralkıulı, Mustapa ; Kazak Tiliniñ Tüsindirme Sözdigi, Almatı, 2007.
Chavannes, Edouard ; Çin Kaynaklarına Göre Batı Türkleri, çev. Mustafa Koç, Selenge y., İstanbul 2007.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yazarlar

Yusuf Gedikli ^*
0000-0002-6681-5750
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2022

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2021

Kabul Tarihi

21 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 130 Sayı: 256

IZ

https://izlik.org/JA63YC55EM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gedikli, Y. (2022). GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI. Türk Dünyası Araştırmaları, 130(256), 13-26. https://izlik.org/JA63YC55EM

AMA

1.Gedikli Y. GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI. TDA. 2022;130(256):13-26. https://izlik.org/JA63YC55EM

Chicago

Gedikli, Yusuf. 2022. “GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI”. Türk Dünyası Araştırmaları 130 (256): 13-26. https://izlik.org/JA63YC55EM.

EndNote

Gedikli Y (01 Şubat 2022) GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI. Türk Dünyası Araştırmaları 130 256 13–26.

IEEE

[1]Y. Gedikli, “GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI”, TDA, c. 130, sy 256, ss. 13–26, Şub. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA63YC55EM

ISNAD

Gedikli, Yusuf. “GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI”. Türk Dünyası Araştırmaları 130/256 (01 Şubat 2022): 13-26. https://izlik.org/JA63YC55EM.

JAMA

1.Gedikli Y. GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI. TDA. 2022;130:13–26.

MLA

Gedikli, Yusuf. “GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 130, sy 256, Şubat 2022, ss. 13-26, https://izlik.org/JA63YC55EM.

Vancouver

1.Yusuf Gedikli. GÖKTÜRKÇE EKTÁG, EKTÉL DAĞ ADLARININ KÖKEN ve ANLAMI. TDA [Internet]. 01 Şubat 2022;130(256):13-26. Erişim adresi: https://izlik.org/JA63YC55EM