Araştırma Makalesi

27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET

Cilt: 134 Sayı: 264 24 Temmuz 2023
PDF İndir

27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET

Öz

29 Ekim 1923’de Cumhuriyetin ilan edilmesi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhurbaşkanı seçilmesiyle 622 yıllık Osmanlı Mutlak Monarşisi sona ermiştir. Atatürk’ün 3 Eylül 1923’de kurduğu Cumhuriyet Halk Partisi tek partili sistemde 1950 yılına kadar iktidarda kaldı. Arada çok partili denemeler olmuşsa da sisteme tehdit olarak algılanarak kapatılmışlardır. 1945’de II.Dünya Savaşı’nın bitmesi ve Batı’nın da dayatmasıyla çok partili sisteme geçilmiş ve o yıl yapılan seçimlerde şaibeli de olsa CHP iktidar olmuştur. Ancak CHP’den kopan Eski Başbakan Celal Bayar ve Ege Bölgesinin güçlü simalarında Adnan Menderes’in kurduğu Demokrat Parti güçlü bir şekilde muhalefet etmekteydi 1950 yapılan seçimde Demokrat Parti iktidar oldu ve 1954 ile 1957 seçimlerinde de iktidarını kordu. DP iktidarının son döneminde üniversitelerde başlayan eylemler ile CHP’ye karşı iktidarın sertleşmesi, gerginliği giderek tırmandırdı. Türk Silahlı Kuvvetleri içinde de alt ve orta rütbedeki subaylar, iç siyasetteki olaylara ve her iki partinin çekişmesine taraf olarak, ordu içinde gizlice örgütlenmeye başladılar. Alt ve orta kademe subayların oluşturduğu bu örgütlenme, İttihat ve Terakki üyesi genç subayların gizliden teşkilatlanmasına bu yönüyle benzemektedir. TSK içinde iktidar muhalifi birçok örgüt birleşerek, 27 Mayıs 1960’da Askeri Darbe yaparak Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Bakanlar, Genel Kurmay Başkanı, milletvekilleri, birçok general, ve bürokratı tutukladı. Yassıada’da yapılan yargılamalarla; Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan idam edilmiş, diğerleri de çeşitli hapis cezalarına çarptırılmışlardır. Darbeci askerlerin darbe argümanları hep aynı olmuştur, “vatanı kurtarmak.” Bu eskimeyen İTC’nin söylev ve söylemleri biraz şekil değiştirerek, kurtarıcı tabip, memleketin asıl sahipleri rolüyle Cumhuriyet Tarihi boyunca devam edecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alper Mumyakmaz, Türkiye’nin Demokratikleşme Sürecinde Darbe, Ordu ve Vesayet, Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, Sayı: 4, Yıl:2019
  2. Ali İhsan Göğüş, Hep İsmet Paşa’nın Yanında, Remzi Kitapevi, İstanbul, 2008
  3. Alper Görmüş, Eski Deniz Kuvvetleri Komutanı Özden Örnek’e ait Darbe Günlükleri Tam Metin İmaj ve Hakikat, Bir Kuvvet Komutanının Kaleminden Türk Ordusu, Etkileşim Yay., İstanbul, 2012
  4. Ayşe Hür, Türkiye’nin Kısa Bir Askeri Darbe Tarihi, Radikal Gazetesi, 23/09/2012
  5. Cüneyt Arcayürek, Derin Devlet 1950-2007, Detay Yay., 5.Baskı, İstanbul, 2007
  6. Ebru Gençalp, 27 Mayıs 1960 Darbesi ve Basındaki Yansımaları, Adnan Menderes Üni, Uluslararası Darbeler Sempozyumu, Aydın, 2017
  7. Erdoğan Günal, Türkiye’ye Demokrasinin Yüzyıllık Serüveni, Karkuru Yay., İstanbul, 2009
  8. Feroz Ahmet, Bir Kimlik Peşinde Türkiye, Bilgi Üni.Yay., İstanbul, 2006

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi, Türk Siyasal Hayatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Temmuz 2023

Gönderilme Tarihi

25 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

31 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 134 Sayı: 264

Kaynak Göster

APA
Ertürk, Y. (2023). 27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET. Türk Dünyası Araştırmaları, 134(264), 1-42. https://doi.org/10.55773/tda.1121453
AMA
1.Ertürk Y. 27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET. TDA. 2023;134(264):1-42. doi:10.55773/tda.1121453
Chicago
Ertürk, Yaşar. 2023. “27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET”. Türk Dünyası Araştırmaları 134 (264): 1-42. https://doi.org/10.55773/tda.1121453.
EndNote
Ertürk Y (01 Temmuz 2023) 27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET. Türk Dünyası Araştırmaları 134 264 1–42.
IEEE
[1]Y. Ertürk, “27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET”, TDA, c. 134, sy 264, ss. 1–42, Tem. 2023, doi: 10.55773/tda.1121453.
ISNAD
Ertürk, Yaşar. “27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET”. Türk Dünyası Araştırmaları 134/264 (01 Temmuz 2023): 1-42. https://doi.org/10.55773/tda.1121453.
JAMA
1.Ertürk Y. 27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET. TDA. 2023;134:1–42.
MLA
Ertürk, Yaşar. “27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 134, sy 264, Temmuz 2023, ss. 1-42, doi:10.55773/tda.1121453.
Vancouver
1.Yaşar Ertürk. 27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ, DARBE SÜRECİNDE SİLAHLI KUVVETLER İÇİNDEKİ BÖLÜNME VE REKABET. TDA. 01 Temmuz 2023;134(264):1-42. doi:10.55773/tda.1121453

Cited By