‘ALÎ ŞİR NEVÂYÎ’NİN ḪAZÂ’YİNÜ’L-MA‘ÂNÎ’SİNİN DIŞ YAPI BAKIMINDAN TANITILMASI

Öz

Milletlerin geçmişinde derin izler bırakan sanatçılar vardır. Bu sanatçılar sayesinde kültür eserleri yaşatılır ve gelecek kuşaklara aktarılır. Çağatay dönemi şairlerinden ‘Ali Şir Nevâyî de bu sanatçılardan biridir. Onun dil şuuruyla kaleme aldığı eserleri başta Türkistan olmak üzere tüm Orta Asya’da ve Anadolu’da şöhret bulmuştur. Nevâyî’nin bu güçlü kalemi sadece nesirde değil, şiirde de kendini göstermiş ve yazdığı divanlarıyla Çağatay Türkçesinin edebî bir dil olarak canlanmasında katkı sağlamıştır. Bu doğrultuda, şairin “Anlam Hazineleri” adını verdiği “Ḫazâ’yinü’l-Ma’ânî’sinde yer alan divanlarının bir arada ele alınarak dış muhtevalarının mukayeseli olarak incelenmesi ve bu divanların zenginlik açısında birbirleriyle karşılaştırılmaları çalışmamızın amacını oluşturmaktadır. Şairin bu divanları Türkçe divanları olup (Ġarâ’ibü’ ṣ-Ṣıġar, Nevâdirü’ş-Şebâb, Bedâi’ü’l-Vasaṭ, Fevâ’idü’l-Kiber) bunlar Türk Dil Kurumu yayınları arasında neşredilmiştir. Çalışmada, Nevâyî’nin bu Türkçe divanları sadece kendi aralarında mukayeseleri yapılmış olmakla kalmayıp ayrıca XVI. yüzyılın seçkin şairlerinden olan Fuzûlî’nin Türkçe Divanı ile de dış muhteva bakımından karşılaştırılması yapılmıştır ve böylece divanların şekil zenginlikleri ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• ‘Alí Şír Nevâyî
• Ġarâ’ibüṣ-Ṣıġar
• Nevâdirü’ş-Şebâb
• Bedâyi’ül-Vasaṭ
• Fevâ’idü’l-Kiber
• Nazım Şekilleri
• Vezin
• Beyit
• Şiir Terkibi.

Destekleyen Kurum

Yok.

Proje Numarası

Yok.

Etik Beyan

Yok.

Teşekkür

Yok.

Kaynakça

1. Akyüz, Kenan, Süheyl Beken, Sedit Yüksel ve Müjgan Cunbur. Fuzûlî Divânı. Ankara: Akçağ Yayınları, 1997.
2. Çakıroğlu, Tuba Onat. “Ali Şir Nevâyî’nin Sâkî-nâme’sinde Tasavvufun İzleri.” Türkbilig, no: 42 (2021): 273-282.
3. Eckmann, János. Çağatayca El Kitabı. Çev. Günay Karaağaç. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1988.
4. Gölpınarlı, Abdülbaki. Fuzûlî Dîvânı. İstanbul: İnkılâp Kitabevi, 1948.
5. Karaörs, M. Metin. Ali Şîr Nevayî, Nevâdirü'ş Şebâb. Ankara: TDK Yayınları, 2016.
6. Kaya, Önal. ‘Ali Şîr Nevayî Fevâyidü’l- Kiber. Ankara: TDK Yayınları, 1996.
7. Kılınç, Abdülhakim. Fuzûlî Divânı: İnceleme-Tenkitli Metin. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2021.
8. Kut, Günay. ‘Ali Şîr Nevayî Ġarā’ibü’ṣ -Ṣıġar İnceleme- Karşılaştırmalı Metin. Ankara:TDK Yayınları, 2003.

9. Levend, Agah Sırrı. ‘Ali Şir Nevaî I. Cilt: Hayatı, Sanatı ve Kişiliği. Ankara: TDK Yayınları, 1965.
10. Tarlan, Ali Nihat. Fuzûlî Dîvânı. İstanbul: Üçler Basımevi, 1950.
11. Türkay, Kaya. ‘Ali Şîr Nevayî Bedâyi‘u’l- Vasaṭ Üçünçi Dîvân. Ankara: TDK Yayınları, 2002.