Depremlerin Bireysel Tasarruf ve Harcama Tercihi Üzerindeki Etkisi: 6 Şubat 2023 Türkiye Depremlerinden Kanıtlar

Öz

6 Şubat 2023 Türkiye depremleri birçok can ve mal kaybına neden olmuş ve bu depremler doğrudan veya dolaylı olarak yüzbinlerce bireyi etkilemiştir. Deprem sonrasında bireyler daha dikkatli davranıp tasarrufta bulunabilir ya da anı yaşama düşüncesiyle hayatın kısa olduğuna inanıp tüketimlerini artırabilirler. Bu çalışmanın amacı 6 Şubat 2023 Türkiye depremlerinden etkilenen 11 il özelinde depremin bireysel müşterilerin tasarruf ve harcama tercihlerinde neden olduğu değişimi analiz etmektir. Bu amaçla depremlerden etkilenen Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerine ait 2022Q1-2023Q4 dönemleri arasındaki seçili kredi ve mevduat oranları eşleştirilmiş örneklem t-testi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda depremden en çok etkilenen illerde tasarrufların arttığı, depremden daha az etkilenen illerde ise harcamaların arttığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• 6 Şubat 2023 Türkiye Depremleri
• Doğal afet
• Bankacılık
• Tasarruf
• Harcama

The Impact of Earthquakes on Individual Savings and Expenditure Preferences: Evidence from the February 6, 2023 Türkiye Earthquakes

Öz

The February 6, 2023 Turkey earthquakes caused many losses of life and property, and these earthquakes directly or indirectly affected hundreds of thousands of individuals. After the earthquake, individuals may act cautiously and save money, or they may believe that life is short and increase their consumption with the idea of living in the moment. The aim of this paper is to analyze the change caused by the earthquake in the savings and spending preferences of individual customers, specifically in the 11 provinces affected by the February 6, 2023 Turkey earthquakes. For this purpose, between the periods 2022Q1-2023Q4 of Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye and Şanlıurfa provinces', which were affected by earthquakes, selected loan and deposit datas were analyzed with paired sample t-test. As a result of the research, it was detected that savings increased in the provinces most affected by the earthquakes, while expenditures increased in the provinces less affected by the earthquakes.

Anahtar Kelimeler

• February 6
• 2023 Türkiye Earthquakes
• Natural disaster
• Banking
• Savings
• Expenditure

Kaynakça

1. Acconcia A., Corsetti G., Simonelli S., 2020. Liquidity and Consumption: Evidence from Three Post-Earthquake Reconstruction Programs in Italy, American Economic Journal: Macroeconomics, 12(3), 319-346, https://doi.org/10.1257/mac.20180190 .
2. Adanur Aklan N., Nargeleçekenler M., 2008. Para Politikalarının Banka Kredi Kanalı Üzerindeki Etkileri, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 39, 109-132.
3. Akgemci A., 2023. Kahramanmaraş Merkezli Depremlerin İnşaat Firmalarının Finansal Performansı Üzerindeki Etkisi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 47-60, https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1401990 .
4. Altun F., 2018. Afetlerin Ekonomik ve Sosyal Etkileri: Türkiye Örneği Üzerinden Bir Değerlendirme, Sosyal Çalışma Dergisi, 2(1), 1-15.
5. Becchetti L., Castriota S., Conzo P., 2012. Calamity, AID and Indirect Reciprocity: The Long Run Impact of Tsunami on Altruism in Sri Lanka, Naples: Centre for Studies in Economics and Finance.
6. Callen M., 2015. Catastrophes and time preference: Evidence from the Indian, Journal of Economic Behavior & Organization, 118, 199-214,https://doi.org/10.1016/j.jebo.2015.02.019 .
7. Cameron L., Shah M., 2012. Risk-Taking Behavior in the Wake of Natural Disasters, National Bureau of Economic Research(50), 484-515, https://doi.org/10.2139/ssrn.2157898 .
8. Cassar A., Healy A., Kessler C., 2017. Trust, Risk, and Time Preferences After a Natural Disaster: Experimental Evidence from Thailand, World Development, 94, 90-105. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2016.12.042 .

9. Chou C.P., Bentler P.M., 1995. Estimates and Tests in Structural Equation Modeling. R. H. Hoyle içinde, Structural Equation Modeling Concepts, Issues and Applications (s.37-55). London: SAGE Publications.
10. Ding C., Yan X., Chen Z., 2022. “Save for a Rainy Day” or “Live in the Moment”? How Does Uncertainty Associated with Earthquakes Affect People’s Time Preferences? Frontiers in Psychology, 1-15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1039092 .
11. Duruel M., 2023. Afetlerde Göçmen Olmak: 6 Şubat Depremi Hatay Örneği, Mukaddime, 14(2), 227-255, https://doi.org/10.19059/mukaddime.1381750 .
12. Filipski M., Jin L., Zhang X., Chen K.Z., 2019. Living Like There’s No Tomorrow: The Psychological Effects of an Earthquake on Savings and Spending Behavior, European Economic Review 116, 107-128.
13. Harris K.M., Duncan G.J., Boisjoly J., 2002. Evaluating the Role of “Nothing to Lose” Attitudes on Risky Behavior in Adolescence, Social Forces, 80(3), 1005-1039. https://doi.org/10.1353/sof.2002.0008 .
14. Hood M., Kamesaka A., Nofsinger J., Tamura T., 2013. Investor Response to A Natural Disaster: Evidence from Japan's 2011 Earthquake, Pacific-Basin Finance Journal, (25), 240-252. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2013.09.006 .
15. Ketboğa M., 2024. 6 Şubat 2023 Tarihinde Yaşanan İki Büyük Depremin Malatya İlinde Faaliyet Gösteren Dış Ticaret Firmalarının Faaliyetleri Üzerindeki Etkileri ve Yaşanan Sorunlara Çözüm Önerileri, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(35), 493-505, https://doi.org/ 10.54600/igdirsosbilder.1389198.
16. Kırkağaç M., Karpuz E., 2023. 2023 Kahramanmaraş Depremlerinin BIST Banka ve Sigorta Piyasasına Etkisi Üzerine Bir Olay Çalışması Analizi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 387-401.
17. Kline R.B., 2011. Principles and Practice of Structural Equation Modeling, New York: The Guilford Press.
18. Koç A., 2023. Kahramanmaraş’tan Türkiye’yi Sarsan Deprem Felaketinin Sosyal-Ekonomik Boyutu ve Çıkarmamız Gereken Dersler, (İçinde: Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası için Akademik Öneriler, Editörler: M. Öztürk & M. Kırca, s.167-179), Gaziantep: Özgür Yayınları, https://doi.org/10.58830/ozgur.pub99 .
19. Kun P., Tong X., Liu Y., Pei X., Luo H., 2013. What Are the Determinants of Post-Traumatic Stress Disorder: Age, Gender, Ethnicity or Other? Evidence from 2008 Wenchuan Earthquake, Public Health, 127(7), 644-652. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2013.04.018 .
20. Lien J.W., Peng Q., Zheng J., 2020. Major Earthquake Experience and Presently-Gratifying Expenditures, SSRN Working Papers, 1-65. https://doi.org/10.2139/ssrn.3794466 .
21. Meier S., Sprenger C.D., 2015. Temporal Stability of Time Preferences, Review of Economics and Statistics, 97(2), 273-286, https://doi.org/10.1162/REST_a_00433 .
22. Mishkin F.S., 2004. The Economics of Money, Banking and Financial Markets, New Jersey: Pearson Education.
23. Nolen-Hoeksema S., Morrow J., 1991. A Prospective Study of Depression and Posttraumatic Stress Symptoms After a Natural Disaster: The 1989 Loma Prieta Earthquake, Journal of Personality and Social Psychology, 61(1), 115-121, https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.1.115 .
24. Özer M., 2023. Education Policy Actions by the Ministry of National Education after the Earthquake Disaster on February 6, 2023 in Türkiye, Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 219-232, https://doi.org/10.14686/buefad.1261101 .
25. Özsalman E., Yıldırım U.T., 2024. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinin Dış Ticaret Üzerindeki Etkileri: 11 İl Örneği, Akademik Yaklaşım Dergisi, 15(1), 598-617. https://doi.org/10.54688/ayd.1411837 .
26. Paxson C.H., 1992. Using Weather Variability To Estimate the Response of Savings to Transitory Income in Thailand, American Economic Association, 82(1), 15-33. https://doi.org/10.2307/2117600 .
27. Sabırsız E., Şöhret M., 2024. 6 Şubat 2023 Depremlerinin Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Makroekonomik, Sosyal ve Çevresel Etkileri, Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1), 571-597, https://doi.org/10.54688/ayd.1390984 .
28. SBB, 2023. Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu, Ankara: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı.
29. Şen S., 2023. Kahramanmaraş Depremlerinin Ekonomiye Etkisi, Diplomasi ve Strateji Dergisi, 4(1), 1-55.
30. Takasaki Y., Barham B.L., Coomes O.T., 2010. Smoothing Income against Crop Flood Losses in Amazonia: Rain Forest or Rivers as a Safety Net? Review of Development Economics, 14(1), 48-63. https://doi.org/10.1111/j.1467-9361.2009.00538.x .
31. Tetik N., Albulut İ.İ., 2023. 6 Şubat 2023’te Yaşanan Depremin Ekonomik ve Finansal Etkileri: İhracat Üzerinden Bir İnceleme. (İçinde: Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası için Akademik Öneriler, Editörler: M. Öztürk & M. Kırca, s.93-103), Gaziantep: Özgür Yayınları.
32. Tetik N., Öner A., 2023. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Merkezli Depremin Bölgede Yer Alan Kobiler Üzerindeki Olası Ekonomik ve Finansal Etkileri, (İçinde: Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası için Akademik Öneriler, Editörler: M. Öztürk & M. Kırca, s.83-91), Gaziantep: Özgür Yayınları.
33. Townsend R.M., 1994. Risk and Insurance in Village India, Econometrica, 62(3), 539-591, https://doi.org/doi: 10.2307/2951659.
34. Udry C., 1995. Risk and Saving in Northern Nigeria, The American Economic Review, 85(5), 1287-1300.
35. Unkaracalar T., 2023. The Effect of 2023 Kahramanmaraş Earthquakes on the BIST 30 Index, Turk Deprem Arastirma Dergisi 5(2), 183-193, https://doi.org/10.46464/tdad.1331294.
36. Willinger M., Bchir M.A., Heitz C., 2013. Risk and Time Preferences under the Threat of Background Risk: A Case-Study of Lahars Risk in Central Java, Universtiy of Montpellier Working Papers, 1-23.
37. Yao D., Xu Y., Zhang P., 2019. How a Disaster Affects Household Saving: Evidence from China’s 2008 Wenchuan Earthquake, Journal of Asian Economics, 64, 1-16. https://doi.org/ 10.1016/j.asieco.2019.101133.
38. Yu Y., Gong Y., Chen B., Li H., 2022. Household's Portfolio Choice with the Risks of Wealth and Life: A Study Based on Earthquake Risk, China Industrial Economics, 5, 43-61. https://doi.org/10.19581/j.cnki.ciejournal.2022.05.003.
39. Zhang Y., Liu Q., 2021. “Living in the Moment” or “Saving for the Future”? Long-Term Effects of Earthquake Experiences on Chinese Urban Household Savings Rates and Consumption Habits, Journal of Financial Research, 494(8), 80-99.