Afet Sonrası Geçici Barınma Sistemleri: Katmanlı Yapım Sistemleri ile Acil Barınma için Bir Yaşam Kapsülü Geliştirilmesi

Öz

Bu çalışma, afet sonrası geçici barınma sistemlerinin önemini vurgulamakta ve katmanlı yapım yöntemleriyle geliştirilen yenilikçi bir “Yaşam Kapsülü” önerisi sunmaktadır. Acil durumlarda barınma, yalnızca hızlı üretim değil; yaşam kalitesi, mahremiyet, erişilebilirlik, kültürel uyum ve WASH (Water, Sanitation and Hygiene) standartlarının sağlanmasını da gerektirir. “Barınma projeleri” (shelter projects) örnekleri olarak 'Rohingya Kampı Barınakları' (Bangladeş), UNHCR tarafından geliştirilen 'T-Shelter' ve Nepal ve Haiti’de kullanılan 'Transitional Shelter' barınakları verilebilir. Bu tip barınaklarda topluluk katılımı güçlü olsa da iç mekân düzeni, kültürel normlar ve iklimsel konfor çoğunlukla geri planda kalmaktadır. Önerilen model, 3D beton baskı ile üretilen modüler kabuğu; esnek, kişiselleştirilebilir ve Sphere standartlarına uygun iç mekân çözümleriyle birleştirir, böylece lojistik verimlilik ve insan odaklı yaşam kalitesi sağlanarak, afet sonrası barınakların sürdürülebilirliği artırılabilir. Türkiye özelinde yeni bir kapsül önerisi getirilmektedir. Sahada kullanılan katmanlı yapım yöntemleri prefabrik yapım sistemleri olarak kullanılmış ve kapsül üretilmiştir. Barınma projeleri parametreleri ile kapsül yapı kıyaslanmış ve bazı noktalarda olumlu, bazı noktalarda ise olumsuz bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Geçici barınma
• Yaşam kapsülü
• Katmanlı yapım sistemleri
• Endüstriyel üretim

Post-Disaster Temporary Shelter Systems: Development of a Life Capsule for Emergency Shelter Using Additive Manufacturing Systems

Öz

This study highlights the importance of post-disaster temporary shelter systems and proposes an innovative “Life Capsule” developed using layered construction methods. Shelter in emergencies requires not only rapid production but also the provision of quality of life, privacy, accessibility, cultural adaptation, and WASH (Water, Sanitation, and Hygiene) standards. Examples of “shelter projects” include the ‘Rohingya Camp Shelters’ (Bangladesh), the ‘T-Shelter’ developed by UNHCR, and the ‘Transitional Shelter’ shelters used in Nepal and Haiti. Although community participation is strong in these types of shelters, interior layout, cultural norms, and climatic comfort are often neglected. The proposed model combines a modular shell produced with 3D concrete printing with flexible, customizable, and Sphere-compliant interior solutions, thereby increasing the sustainability of post-disaster shelters by ensuring logistical efficiency and human-centered quality of life. A new capsule proposal is introduced specifically for Türkiye. Layered construction methods used in the field have been employed as prefabricated construction systems to produce the capsule. The capsule structure has been compared with shelter project parameters and found to be positive in some aspects and negative in others.

Anahtar Kelimeler

• Temporary shelter
• Life pod
• Additive construction systems
• Industrial production

Kaynakça

1. Apis Cor., 2025. Frank: The construction 3D printer, Apis Cor., Erişim adresi: https://www.apis-cor.com/frank
2. Baluken C., 2023. Deprem sonrası barınma çözümleri için literatür ne diyor, Değerlendirme notu, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TAPEV), Erişim adresi: https://tepav.org.tr/tr/haberler/s/10561
3. Buswell R.A., Leal de Silva W.R., Jones S.Z., Dirks A.M., 2018. 3D Printing in Construction: A Review of Processes, Materials, and Digital Design. Automation in Construction, 94, 237-251.
4. Chen C., Wang X., Wang Y., Yang D., Yao F., Zhang W., Wang B., Sewvandi G.A., Yang D., Hu D., 2020. Additive manufacturing of piezoelectric materials, Advanced Functional Materials, 30(52), 2005141, https://doi.org/10.1002/adfm.202005141
5. Dam R.F., Siang T.Y., 2020. Stage 4 in the design thinking process prototype, Interaction Design Foundation, Erişim adresi: https://www.interaction-design.org/literature/article/stage-4-in-the-design-thinking-process-prototype
6. Deksi A., 2016. Olağanüstü durumlarda barınma için yenilikçi bir yaklaşım önerisi: 3D yazıcı ile uygulama, İstanbul Aydın Üniversitesi.
7. Dölek İ., 2016. Doğal afetler ve afet yönetimi, (İçinde. Afet coğrafyası, Editör: A. Yılmaz), 4-24, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını.
8. DPA, 2017. Refugee tents severely overheating / Mülteci çadırlarında aşırı ısınma sorunu, Deutsche Presse-Agentur.

9. Global Shelter Cluster, 2021. Shelter Projects 2021: Sharing Experiences in Humanitarian Shelter and Settlement Responses, Erişim adresi: https://www.sheltercluster.org/working-group/shelter-projects-working-group
10. Global Shelter Cluster, 2022. Shelter Projects Photo Competition 2022 – Flyer, Shelter Projects Working Group, Erişim adresi: https://sheltercluster.org/shelter-projects-working-group/documents/shelter-projects-photo-competition-2022-flyer
11. Hwang H., Kim M.K., 2021. Review on the Application of 3D Printing Technology in Disaster Relief and Temporary Housing, Journal of Construction Engineering and Management, 147(7), 04021074.
12. Kloft H., Empelmann M., Oettel V., Ledderose L., 2019. Production of the first concrete and reinforced concrete columns by means of 3D printing with concrete, BFT International, 06(2019), Erişim adresi: https://www.bft-international.com/en/artikel/bft-production-of-the-first-concrete-and-reinforced-concrete-columns-by-means-3373026.html
13. Rezazadehbaee S., Balyemez S., 2024. Disaster shelters a comparative analysis of tents, containers, and prefabricated shelters, SETSCI Conference Proceedings, 18, 78-86.
14. Senocak G., Sayıl Onaran B., 2023. Interior architecture in humanitarian shelter shelter projects examples, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(3), 246-264, https://doi.org/10.35379/cusosbil.1397236
15. Sphere Association, 2018. The Sphere Handbook: Humanitarian Charter and Minimum Standards in Humanitarian Response, Cenevre: Sphere Association, Erişim adresi: https://spherestandards.org/handbook
16. Süzer A., Yamaçlı R., 2024. Afet sonrası sürdürülebilir geçici konut tasarımı analiz ve öneriler, YDÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 6(1), 68-85, Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/neujfa/issue/82766/1438851
17. UNHCR, 2016. Global trends: Forced displacement in 2015, United Nations High Commissioner for Refugees (2016).
18. UNICEF, 2017. UNICEF annual report 2017, Outcast and desperate: Rohingya refugee children face a perilous future, United Nations International Children's Emergency Fund.
19. UNHCR, 2023. Shelter design catalogue, UNHCR Emergency Handbook United Nations High Commissioner for Refugees (2023).
20. WHO, 2025. Water, sanitation and hygiene (WASH), World Health Organization, Erişim adresi: https://www.who.int/health-topics/water-sanitation-and-hygiene-wash#tab=tab_1
21. Xiao J., Wang J., Ma C., Liu C., Zhang Y., 2021. 3D printed concrete components and structures: an overview, Sustain-DPL, 1(2), 000006-1–000006-12, http://www.sustain-dpl.com/UploadFile/article/202110081528295377.pdf
22. Yılmaz A., 2022. Afet sonrası oluşacak barınma ihtiyacını 3 boyutlu yazıcı teknolojileri ile çözümleme üzerine değerlendirme, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.