Araştırma Makalesi

Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел

Cilt: 9 Sayı: 14 25 Nisan 2019
  • золбаяр гагаа *
PDF İndir
EN TR

Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел

Öz

Ортаа үе болгаш бурунгу төөгү бижиктерде тываларны бодунуӊ үндезин ады-биле адап демдеглеп арттырган болза XIII дугаар чүс чылдыӊ 70 чылдарындан эгелеп уранхай деп ниити ат-биле адап, тыва деп адавайн, 650 хире чыл болган. XIII дугаар чүс чылдыӊ эгези 1207 чылдан эгелеп тывалар бодунуӊ тускай байдалын ышкынып, Улуг Моол империяныӊ адаанга киргеш, 1757 чылга чедир  ММоолдуӊ улуг биче хааннарынга үндүрүг төлеп тургаш, 1757 чылдан эгелеп Манчы Кыдаттыӊ дарлалынга кирип, Моолдуӊ хаанынга болгаш Манчы хаанынга дапкыр үндүрүг төлеп келген.1921 чылда бот уранхайы, Алдын хөлдүӊ уранхайы деп, чурттап турган чер аайы-биле, адап келген. чылдан эгелеп Таӊды Тывазы бодунуӊ тыва деп адын тып алган болза, Моолдун тывалары уранхай деп ниити ат-биле чорааш, 1990 чылда бодунуӊ тыва деп адын тып,
Моолдуӊ чазаа Моолда тывалар чурттаар деп албан ёзу-биле чөпшээрээн. 

Özet
Orta çağ ve eski dönemlere ait belgelerde Tuva adının kullanıldığı bilinse de 13. yüzyılın son
çeyreğinden itibaren bu etnonim yerine, Tuvaların, Uryanhay adıyla adlandırıldıkları ve Tuva
adının 650 yıl boyunca adlandırmada kullanılmadığı görülmektedir. 1207 yılından itibaren
Tuvalar Moğol hakimiyeti altına girmiş, 1757 yılına kadar Moğol hanlarına vergi ödemişlerdir.
1757 yılından itibaren ise Mançu yönetimine dahil olan Tuvalar, hem Moğol hem de Mançu
hanlarına tekrar vergi ödemişlerdir. 1921 yılında kendi bağımsız Tannu Tuva Cumhuriyetlerini
kuran Tuvalar bu yıldan itibaren Tıva adını kullanmaya başlasalar da Moğol Tuvaları Uryanhay
adıyla anılmaya devam etmiş, 1990 yılında kendilerini Tıva olarak Moğolistan hükümetine kabul
ettirmişlerdir. Bu makalede Tuvaları hangi dönemlerde hangi bölgelerde Uryanhay adıyla
anıldığı, hangi eserlerde ve bilimsel çalışmalarda bu ada yer verildiği ayrıca Uryanhay
kelimesinin etimolojisi üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Бадамхатан, С. (1996). Монголын угсаатны зүй. УБ.
  2. Гантулга, Ц. (2000). Алтайн урианхайчууд. УБ.
  3. Монголын нууц товчоо (1990). У.
  4. Золбаяр Г. (2015). Алтайн урианхайн угсаатны зүй. УБ.
  5. Золбаяр Г. (2006). «Алтан нуурын урианхайчууд хаана байна» Алтай судлал сэтгүүл. УБ., No 2.
  6. Рашид Ад-Дин. (2002). Судрын чуулган. УБ.
  7. Очир ,А. (1993). Монголын ойрдуудын түүхийн товч. УБ.
  8. Оюунжаргал, О. (2011). Манж чин улсаас монголчуудыг захирсан бодлого. УБ.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

золбаяр гагаа * Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

25 Nisan 2019

Gönderilme Tarihi

5 Nisan 2019

Kabul Tarihi

29 Nisan 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 9 Sayı: 14

Kaynak Göster

APA
гагаа, золбаяр. (2019). Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел. Tehlikedeki Diller Dergisi, 9(14), 111-116. https://izlik.org/JA98HB62AS
AMA
1.гагаа золбаяр. Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел. TDD. 2019;9(14):111-116. https://izlik.org/JA98HB62AS
Chicago
гагаа, золбаяр. 2019. “Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел”. Tehlikedeki Diller Dergisi 9 (14): 111-16. https://izlik.org/JA98HB62AS.
EndNote
гагаа золбаяр (01 Nisan 2019) Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел. Tehlikedeki Diller Dergisi 9 14 111–116.
IEEE
[1]золбаяр гагаа, “Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел”, TDD, c. 9, sy 14, ss. 111–116, Nis. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98HB62AS
ISNAD
гагаа, золбаяр. “Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел”. Tehlikedeki Diller Dergisi 9/14 (01 Nisan 2019): 111-116. https://izlik.org/JA98HB62AS.
JAMA
1.гагаа золбаяр. Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел. TDD. 2019;9:111–116.
MLA
гагаа, золбаяр. “Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел”. Tehlikedeki Diller Dergisi, c. 9, sy 14, Nisan 2019, ss. 111-6, https://izlik.org/JA98HB62AS.
Vancouver
1.золбаяр гагаа. Уранхай Деп Нийти Ат Дугайында Шинчилел. TDD [Internet]. 01 Nisan 2019;9(14):111-6. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98HB62AS