Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı

Aysun Demirez Güneri

Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı

Öz

ESKİ TÜRKÇEDEN ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİNE KADAR VEBA HASTALIĞI İLE İLGİLİ SÖZ VARLIĞI Aysun DEMİREZ GÜNERİ ÖZET: Bir dilde söz varlığına dâhil olan yeni kelimeler o günün ihtiyaçları içinde üretilir, kullanılır. Günümüzde Türkçede yer alan Covid 19 ya da diğer adıyla Corona ile ilgili bulaş~bulaşı, entübe hasta, sürü bağışıklığı vb. kavramların sıkça kullanılması gibi geçmişte veba hastalığıyla ilgili kelimeler de söz varlığımızda yer almıştır. Veba hastalığı tarihte sıklıkla görülmüş hem coğrafyayı hem siyasi tarihi etkilemiş; yaşanan değişimler söz varlığına da tesir etmiştir. Bu çalışmada Eski Türkçeden günümüz Türk lehçelerine kadar veba ile ilgili söz varlığı ele alınmış ayrıca Orhun Abidelerinde geçen ölet~ölüt~ ület kavramı üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AGİŞEV, İ.M., vd. (1993). Başkurt Teleneň Hüzlege. II.tom. Meskev: Russkiy yazik.
ALTAYLI, Seyfettin(1994). Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü II.İstanbul. İstanbul: MEB Yayınları:2618.
AYDIN, Erhan (2012). Orhun Yazıtları (Köl Tegin, Bilge Kağan, Tonyukuk, Ongi, Küli Çor). Konya: Kömen Yayınları.
BAYNİYAZOV A.J.; J. T. BAYNİYAZOVA, ( 2007). Türikşe- Qazakşa Sözdik. Almatı.
BOZKAPLAN, Şerif Ali ( 2009). Anadolu Ağızlarında Güzel Adlandırma Örnekleri. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 4/3 Spring. 2009.
CAFEROĞLU, Ahmet (1968). Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
CEYLAN YİĞİT, Sibel (2019). “Arşiv Belgelerine Göre Filistin’de salgın Hastalıklar Ve Alınan Önlemler Üzerine Bir Değerlendirme”. Journal of İslamicjerusalem Studies. 19(3), s.335-354.
CHAVANNES, Edouard (2013). Batı Türkleri, 2. Baskı. İstanbul Selenge Yayınları.

CLAUSON, Sır Gerard (1972). An Etymological Dictionary of Pre- Thirteenth- Century Turkish. Oxford: At The Clarendon Press.
CUMAKUNOVA, Qulzura (2005). Türkçö- Kırqızça Sözdük. Bişkek: Kırqız-Turk “Manas” Üniversitetinin Basılmaları:74, Sözdük Seriyası:2.
Çam, Cüneyt (2017). “ Salgın Haberleri Eylül 2017 Madagaskar Veba Salgını”. Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi. C.2, S.2.
DrevneTyurkskiy Slovar. Akademiya NAUK SSSR İnstitut Yazıkoznaniya. Leningrad. 1969.
ERTAŞ, Mehmet Yaşar; Eğnim, Kağan (2011). Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde Hastalıklar. Pamukkale Üniversitesi Enstitüsü Dergisi, S.10, s.83-108.
GÜLENSOY, Tuncer (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü II. Ankara: TDK: 911.
GÜLER, Zekeriya (2013). “Mehmed Âkif’in Fatih Kürsüsünde ve Âsım’dan Hadis Atıfları”, FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi1, s.198-210.
KOÇ, Aylin (2010). “Hastalık İsimlerinde Örtmece”. Türk Dünyası Araştırmaları. S.188, Ekim 2010.
KOÇ, Kenan, vd. (2003). Kazak Türkçesi- Türkiye Türkçesi Sözlüğü. Ankara. Akçağ Yay.
ÖLMEZ, Mehmet (2012). Orhon- Uygur Hanlığı Dönemi Moğolistan’daki Eski Türk Yazıtları (Metin-Çeviri Sözlük. Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
ÖNER, Mustafa (2009). Kazan Tatar Türkçesi Sözlüğü. Ankara: TDK Yay.
Özbekçe-Türkçe ve Türkçe- Özbekçe İzahlı Lugat. Özbek Turk Litseyları Naşrı, Taşkent: Özbek –Türk Liseleri Yayınları. 1997.
SAMİ, Semseddin (2010). Kamus_ı Türkî/ Semseddin Sami (haz.:Paşa Yavuzaslan). Ankara: TDK.
SCHAMİLOĞLU, Uli (2019). “Türk Yazı Dillerinin Tarihi Dönemleri: Yeni Bir Bakış (Historical Periods of Turkish Written Languages: A New Perspective)”. VIII. Uluslararası Türkoloji Kongresi “ Prof. Dr. Fuat Sezgin anısına”-Türk Uygarlığı: Köklü Geçmişten Günümüze- İstanbul/Türkistan 2019.Ankara: Ahmet Yesevi Üniversitesi: İnceleme araştırma Dizisi: 66, Ekim 2019.
TAŞAĞIL, Ahmet(2014). Kök Tengri’nin Çocukları (Avrasya Bozkırlarında İslâm Öncesi Türk Tarihi). İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
TEKİN, Talat (2003). Orhun Yazıtları Kül Tigin, Bilge Kağan, Tunyukuk. İstanbul: Yıldız Dil ve Edebiyat Dizisi:1.
TEKİN, Talat (2003). Orhun Türkçesi Grameri. İstanbul: Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi: 9.
TOKAT, Feyza (2012). Karakalpak Türkçesinde Tıp Terimleri. Pamukkale University Journal of Social Sciences İnstitue. S.13, s.1-15.
UÇAR, İlhan (2010). Türkçede Eş Anlamlılık Ve Eski Anadolu Türkçesi Tıp Yazmalarında Eş Anlamlı Kelime Kullanımı. ZfWT Vol. 2, No.1.
XIII. Yüzyıldan Günümüze Kadar Kitaplardan Toplanmış Tanıklarıyla Tarama Sözlüğü IV. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. 1957.
XINGLIANG, He; Hongzhen, Guo (2015). Çinlilerin Gözünden Türklerin Tarihi. İstanbul: Kalkedon Yayıncılık: 285.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aysun Demirez Güneri ^*
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Ocak 2021

Gönderilme Tarihi

3 Eylül 2020

Kabul Tarihi

17 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 11 Sayı: 18

IZ

https://izlik.org/JA95LK56MY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Demirez Güneri, A. (2021). Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı. Tehlikedeki Diller Dergisi, 11(18), 148-157. https://izlik.org/JA95LK56MY

AMA

1.Demirez Güneri A. Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı. TDD. 2021;11(18):148-157. https://izlik.org/JA95LK56MY

Chicago

Demirez Güneri, Aysun. 2021. “Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı”. Tehlikedeki Diller Dergisi 11 (18): 148-57. https://izlik.org/JA95LK56MY.

EndNote

Demirez Güneri A (01 Ocak 2021) Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı. Tehlikedeki Diller Dergisi 11 18 148–157.

IEEE

[1]A. Demirez Güneri, “Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı”, TDD, c. 11, sy 18, ss. 148–157, Oca. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95LK56MY

ISNAD

Demirez Güneri, Aysun. “Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı”. Tehlikedeki Diller Dergisi 11/18 (01 Ocak 2021): 148-157. https://izlik.org/JA95LK56MY.

JAMA

1.Demirez Güneri A. Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı. TDD. 2021;11:148–157.

MLA

Demirez Güneri, Aysun. “Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı”. Tehlikedeki Diller Dergisi, c. 11, sy 18, Ocak 2021, ss. 148-57, https://izlik.org/JA95LK56MY.

Vancouver

1.Aysun Demirez Güneri. Eski Türkçeden Çağdaş Türk Lehçelerine Kadar Veba Hastalığı İle İlgili Söz Varlığı. TDD [Internet]. 01 Ocak 2021;11(18):148-57. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95LK56MY