İsmail Gaspıralı’nın “Akgül Destesi” Adlı Biyografik Eseri

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

İSMAİL GASPIRALI’NIN “AKGÜL DESTESİ” ADLI BİYOGRAFİK ESERİ

Öz

İsmail Gaspıralı’nın şimdiye kadar yeniden yayımlanmayan, araştırmacıların da dikkatini çekmeyen eserlerinden biri de Akgül Destesi’dir. Tercüman gazetesinde 1905-1907 yılları arasında tefrika edilen bu eserde, Rusya Türklerinin modernleşmesinde önemli rol oynayan aydınların kısaca biyografileri verilmiş, onların bu hareketteki yerleri ve etkileri ana hatlarıyla açıklanmıştır. Makalede İsmail Gaspıralı’nın Akgül Destesi’nde modernleşme problemine bakışı, Rusya’da modern Türk edebiyatının ortaya çıkışı hakkındaki görüşleri, onun bu hareketlerin öncülerini nasıl değerlendirdiği incelenmiş ve eserin tam metni açıklamalarla okuyuculara sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İsmail Gaspıralı, Rusya Müslümanları, Rusya Türklerinin modernleşmesi, Rusya Türklerinin modern edebiyatı, Tercüman gazetesi, Rusya Türk aydınlarının biyografileri

Kaynakça

1. Akpınar, Yavuz (2010), “Rusya Türklerinin Ortak Edebiyatından Söz Edilebilir mi?”, Yeni Türk Edebiyatı (Dergisi), 1 Mart 2010, Sayı: 1, s. 11-33. Burada sözü edilen hususta daha geniş bilgi bulunmaktadır.
2. Gaspıralı, İsmail (1901), “Mebadi-yi Temeddün-i İslamiyân-ı Rus”, Tercüman, 1901, No: 40 (İlave), 16 s.
3. Gaspıralı, İsmail (2004), Seçilmiş Eserleri; II. Cilt, Fikrî Eserleri, (Hazırlayan: Yavuz Akpınar), İstanbul, Ötüken Yayınevi.
4. Gaspıralı, İsmail (2008), Seçilmiş Eserleri; III. Cilt, Dil-Edebiyat-Seyahat Yazıları, (Hazırlayan: Yavuz Akpınar), İstanbul, Ötüken Yayınevi. Sözü edilen konuda daha geniş bilgi için bu eserin “Edebiyat Yazıları” kısmına bakınız.
5. Onaylaması için Kafkasya Umumî Valiliği’ne sunmuşlar.
6. Din adamı olmadaki rekabeti
7. Düşüncesine, dünya görüşüne uygun bulmadığından.
8. Sakınıp, yüz çevirip

9. Bakü ileri gelenlerinin uygun görmesiyle
10. Din dersleri öğretmeni
11. Uygulamalı Lise’ye Doğu dilleri
12. Din adamı kıyafeti giymeden vazgeçip Yazın Birliği, birleşmesi
13. Bu yolda hizmet etmededir
14. Düşünceli ve ulusal onur sahibi
15. Yazarlığının ve düşüncelerinin sonuçları, ürünleri Süsleyecektir
16. Özkaya, Yılmaz (2009), “Tercüman Gazetesindeki Dil ve Edebiyat Yazılarının İzahlı Bibliyografyası 1883-1917”, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Ocak-Ağustos 2009, Sayı: 16-17, s. 109-215. Bu makalede daha geniş bilgi bulunmaktadır.
17. Tatar Edebiyatı Tariħı (1985), (6 tomda), 2. c.: “XIX Yöz Tatar Edebiyatı”, SSSR Fenner Akademiyası, Kazan Filialı G. İbrahimov İsimindegi Til, Edebiyat hem Tariħ İnstitutı, Kazan 1985.