КӨНЕ ЖӘНЕ ОРТА ҒАСЫР ЕСКЕРТКІШТЕРІНДЕГІ КӨСЕМШЕ ФОРМАЛАРЫ

Öz

Zarf-fiil, fiilleri geçici zarf yapan biçim birimlerdir. Zarf-fiil yapıları tarihî dönemlerden beri kendisine özel gelişmeler göstermiştir. Eski yazıtlardaki bazı zarf-fiil yapıları günümüze kadar değişerek ulaşmış, bazıları ise bugüne gelememiştir. Günümüz Türk yazı dillerindeki bazı zarf-fiil yapıları ise eski metinlerde görülmemektedir. Bu makalede tarihî dönemlerdeki zarf-fiil şekillerinin kalıplaşma süreçleri ele alınmıştır. Orkun Anıtları, “Divanü Lûgati’t-Türk” ve Ermeni Kıpçakçasının metinlerinde kullanılmış zarf-fiil şekilleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İncelenen zarf-fiil yapıları günümüz Kazakçasındaki şekillerle yapı ve işlevleri bakımından karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Zarf-fiil ekleri,Eski Türkçe metinler,Ermeni harfli Kıpçakça metinler,biçim birimi

Kaynakça

1. Байтұрсынов А. (1992), Тіл тағылымы, Алматы: Ана тілі, 446 б.
2. Айдаров Ғ. (1963), “Тоньюкук ескерткіштеріндегі қазақ тіліне қатысты материалдар”, Қазақ тілі тарихы мен диалектология мәселелері, 5-шығуы.-Алматы, 64-108 б.
3. Кондратьев В.Г. (1981) Грамматический строй языка памятников древнетюркской письменности VIII-XI вв. - Л.: Изд-во ЛГУ, 191 с.
4. Катанов Н.Ф. (1903), Опыт исследования урянхайского языка. - Казань, 599 с.
5. Гаркавец А.Н. (2002), Кыпчакское письменное наследие: Каталог и тексты памятников армянским письмом. Т. І. -Алматы: Дешт-и-Кыпчак
6. (Составители: А. Гаркавец, Г. Сапаргалиев, М. Капраль, М. Цимбал) (2003), Төре бітігі. Армяно-кыпчакский Судебник 1519-1594 гг. / – Алматы: Дешт-и-Кыпчак, Баур
7. Аударған Егеубаев А.Қ.) (1997-1998), M. Қашқари Түрік сөздігі, 3 томдық. – Алматы
8. Сағындықұлы Б. (1994), Түркі тілі дамуының фонологиялық заңдылықтары , Док дисс. Алматы

9. Джамавов Ю.Д. (1967), Деепричастия в кумыкском литературном языке, Москва: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1967. - 331 с.
10. Нигматов Х.Г. (1989), Функциональная морфология тюркоязычных памятников XI-XII вв, Ташкент : Фан, 191 с.
11. Садыков К.П. (1987), Языковые особенности «Кутадгу билик», Канд. дисс. 179 с.
12. Ахметов М. (1978), Глагол в языке Орхоно-Енисейских памятников, Саратов: Изд. Саратовского университета, 117 с
13. Ысқақов, А. т.б. (2002) Қазақ грамматикасы. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис, Астана, 784 б.
14. Гаркавец А.Н. (2007), Кыпчакское письменное наследие: Памятники духовной культуры караимов, куманов-половцев и армяно-кыпчаков. Т. ІІ, Алматы: KASEAN; БАУР
15. Рамстедт Г.И. (1957), Введение в алтайское языкознание, М.: Изд.иност.лит. 254 с.
16. Томанов М. (1992), Түркі тілдерінің салыстырмалы грамматикасы, Алматы: «Қазақ университеті, 192 б.