KIRGIZCA SÖZLÜKLERIN SINIFLANDIRILMASI -I
Öz
Günümüzde, dillerin başvuru kaynağı niteliğinde olan sözlükler üzerinde yüzlerce çalışma yapılmışsa da bu tür çalışmaların yetersiz olduğu bir gerçektir.
Kıpçak grubunun Türk lehçelerinden biri olan Kırgızcanın yazı dili XX. yüzyılın
ilk çeyreğinin sonlarında oluşmuştur. Ekim Devrimi’ne [24 Ekim 1917] kadar okuryazar Kırgızlar, Çağatayca kullanıyorlardı. Ekim Devrimi’nin ilk yıllarında okullarda
eğitim dili Kazakça ve Tatarca idi. 1923 yılından itibaren ilk defa Kırgızca okul kitapları çıkarılmaya başlanmış, böylece Kırgızca resmî dil olarak kullanılmaya başlanmıştır. Kırgızistan’da bu alanda yapılacak çalışmaların ne kadar önemli olduğu
açıkça ortadadır.
Bu çalışmada Ekim Devrimi’nden günümüze dek hazırlanmış olan Kırgızca sözlükler incelenerek sınıflandırılmıştır: Bu sınıflandırmada açıklamalı sözlükler, diyalektolojik sözlükler, etimolojik sözlükler, ansiklopedik sözlükler, deyim sözlükleri, ters
dizim sözlükleri, eş anlamlılar sözlüğü, zıt anlamlılar sözlüğü, sesteşler sözlüğü, özel
isimler sözlüğü, yer adları sözlüğü, dil bilgisi sözlükleri, halk adları sözlüğü, alıntı
kelimeler sözlükleri ile istatistik sözlükleri ele alınmıştır. Başka çalışmalarda Kırgızca
sözlüklerin farklı sınıflandırmaları üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABAKİROVA, E. Ş.: Russko-Kirgizskiy i Kirgizsko-Russkiy Sinonimiçeskiy Slovar Frazeologizmov so Znaçeniyem «Psihiçeskoye Sostoyaniye Litsa»: Bişkek 2006, 222 s. “Muras” basması. [AБАКИРОВА, Э. Ш.: Русско-киргизский и киргизскорусский синонимический словарь фразеологизмов со значением «психическое состояние лица»: Бишкек 2006, 222 с. “Мурас” басмасы.]
- ABDULDAYEV, E.: Kırgız Tilinin Frazeologiyalık Sözdügü: Mektep Okuuçuları Üçün: Frunze 1990, 120 s. “Mektep” Basması. [АБДУЛДАЕВ, Э.: Кыргыз тилинин фразеологиялык сөздүгү: Мектеп окуучулары үчүн: Фрунзе 1990, 120 б. “Мектеп” басмасы.]
- ABDULDAYEV, E.: Kratkiy Kırgızsko-Russkiy Slovar: Boleye 4000 Slov: Bişkek 1993, 239 s. Glavnaya Redaktsiya Kırgızskoy Entsiklopedii. [AБДУЛДАЕВ, Э.: Краткий кыргызско-русский словарь: Более 4000 слов: Бишкек 1993, 239 с. Главная редакция Kırgızskoy Entsiklopedii.]
- Anglo-Russko-Kırgızskiy Slovar: Pereveli: Т. АBDİYEV - L. SIDIKOVA: Bişkek 2005, IV+780 s. Fond “Soros-Kırgızstan”. [Англо-русско-кыргызский словарь: перевели: Т. АБДИЕВ - Л. СЫДЫКОВА: Бишкек 2005, VI+780 с. Фонд “СоросКыргызстан”.]
- AKIN, C. “Kırgız Sözlükçülüğü ve Kırgız Sözlükleri”, Turkish Studies, International Periodical fort he Languages, Literature and History of Turkish or Turkic (Sözlükçülük Sayısı), - Volume 4/4, Summer 2009, S. 2, 47-70 ss.
- Arabça-Kırgızça Sözdük (40 Miŋge Cakın Söz): Tüzgöndör: İ. А. MALSAGOV - А. İ. KALANDAROV - М. K. İDİRİSOV c.b.; redaktorlor: B. А. KODOROV - А. А. АBDIKALIKOVA: Bişkek 2006, 774 s. Gumanitardık Kotoruu Borboru Basması. [Арабча-кыргызча сөздүк (40 миңге жакын сөз): Түзгөндөр: И. А. МАЛЬСАГОВ - А. И. КАЛАНДАРОВ - М. К. ИДИРИСОВ ж.б.; редакторлор: Б. А. КОДОРОВ - А. А. АБДЫКАЛЫКОВА: Бишкек 2006, 774 с. Гуманитардык которуу борбору басмасы.]
- BALTABAYEV, N. K.: Kırgız-Farsı Sözdügü: 33 Miŋ Söz: Bişkek 2009, 790 s. “Turar” Basması. [БАЛТАБАЕВ, Н. К.: Кыргыз-фарсы сөздүгү: 33 миң сөз: Бишкек 2009, 790 б. “Турар” басмасы.]
- BARATALİYEV, Ö.: Kırgızstandagı Cer-Suu Atalıştarının Sözdügü: Bişkek 2004, 204 s. Mamlekettik Til cana Entsiklopediya Borboru. [БАРАТАЛИЕВ, Ө.: Кыргызстандагы жер-суу аталыштарынын сөздүгү: Бишкек 2004, 204 б. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.]
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Mayıs 2018
Gönderilme Tarihi
28 Ekim 2017
Kabul Tarihi
24 Nisan 208
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 45