Mısır Tüccarlarının Sosyo-Ekonomik, Ticari ve Karlılık Yapısı: Adana Örneği

This study aims to reveal the socio-economic, commercial, and profitability structure of merchants who play an important role in the maize trade in Adana, going beyond studies in the literature that predominantly focus on the profitability of maize farmers. The primary data of the study were obtained through face-to-face survey interviews conducted with 16 maize merchants operating in Adana. The research findings show that merchants are not merely intermediaries engaged in the buying and selling of products, but are also actors integrated into various stages of the agricultural production process through seed, fertilizer, and pesticide dealership, farming, and different commercial activities. This multiple activity structure enables merchants to obtain a strong position in both input and output markets. According to the results of the profitability analysis, the average income per ton in maize trade was calculated as 3,588.27 TL, total cost as 2,927.15 TL, variable cost as 2,644.63 TL, gross profit as 943.64 TL, and net profit as 661.12 TL. The analyses show that the most fundamental factor determining merchant profitability is the purchase cost of maize. The strong capital structure of merchants and the economic ties they establish with farmers through input trade and credit relations create significant bargaining power over the purchase price by enabling them to control the supply of products during the harvest period. These findings reveal that price formation in the maize market in Adana cannot be explained solely by supply-demand relations, but is also shaped by the structural power of merchant capital.

Bu çalışma, literatürde ağırlıklı olarak mısır çiftçilerinin karlılığına odaklanan çalışmaların ötesine geçerek Adana’da mısır ticaretinde önemli bir rol oynayan tüccarların sosyo-ekonomik, ticari ve karlılık yapısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birincil verileri, Adana’da faaliyet gösteren 16 mısır tüccarıyla gerçekleştirilen yüz yüze anket görüşmelerinden elde edilmiştir. Araştırma bulguları, tüccarların yalnızca ürün alım satımı yapan aracılar olmadığını, aynı zamanda tohum, gübre ve pestisit bayiliği, çiftçilik ve farklı ticari faaliyetler yoluyla tarımsal üretim sürecinin çeşitli aşamalarına entegre olmuş aktörler olduklarını göstermektedir. Tüccarların bu çoklu faaliyet yapısı, hem girdi hem de çıktı piyasalarında güçlü bir konum elde etmelerini sağlamaktadır. Karlılık analizi sonuçlarına göre mısır ticaretinde ton başına ortalama gelir 3,588.27 TL, toplam masraf 2,927.15 TL, değişken masraf 2,644.63 TL, brüt kar 943.64 TL ve net kar 661.12 TL olarak hesaplanmıştır. Analizler, tüccar karlılığını belirleyen en temel unsurun mısırın alış maliyeti olduğunu göstermektedir. Tüccarların güçlü sermaye yapısı, girdi ticareti ve kredi ilişkileri yoluyla çiftçilerle kurdukları ekonomik bağlar, hasat döneminde ürün arzı üzerinde kontrol sağlayarak alım fiyatı üzerinde önemli bir pazarlık gücü yaratmaktadır. Bu bulgular, Adana mısır piyasasında fiyat oluşumunun yalnızca arz-talep ilişkileriyle açıklanamayacağını, aynı zamanda tüccar sermayesinin yapısal gücü tarafından şekillendiğini ortaya koymaktadır.