Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü

Hasan Gökhan Doğan; Fadime Ayhan; Esra Kaplan; Serhan Candemir

doi:10.61513/tead.1939363

TR EN

Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü

Öz

Bu çalışma, varoluşsal iklim kaygısı ve çevresel öz-kimliğin sürdürülebilir gıda satın alma niyeti ile yeşil prim ödeme eğilimi üzerindeki etkilerini, algılanan etik sorumluluk ve karbon etiketi güveninin aracı rolü çerçevesinde incelemektedir. Araştırma verileri Ankara ili Çankaya ilçesinde yaşayan 250 tüketiciden elde edilmiş ve analizlerde Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır. Bulgular, çevresel öz-kimliğin etik sorumluluk algısını güçlü biçimde artırdığını, karbon etiketi güveninin ise sürdürülebilir satın alma niyetinin en önemli belirleyicilerinden biri olduğunu göstermektedir. Ayrıca satın alma niyetinin, tüketicilerin sürdürülebilir ürünler için daha yüksek fiyat ödeme eğilimlerini anlamlı biçimde desteklediği belirlenmiştir. Çalışma, sürdürülebilir tüketim davranışlarında güven temelli karbon etiketleme mekanizmalarının kritik rolünü ortaya koymakta; politika yapıcılar ve işletmeler açısından şeffaf, doğrulanabilir ve güvenilir etiketleme stratejilerinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Varoluşsal iklim kaygısı, çevresel öz-kimlik, etik sorumluluk, karbon etiketi güven, sürdürülebilir satın alma, yeşil prim ödeme, PLS-SEM

The Effects of Existential Climate Anxiety and Environmental Self-Identity on Sustainable Food Purchase Intention and Green Premium Willingness to Pay: The Mediating Roles of Perceived Ethical Responsibility and Carbon Label Trust

Öz

This study examines the effects of existential climate anxiety and environmental self-identity on sustainable food purchase intention and willingness to pay a green premium through the mediating roles of perceived ethical responsibility and carbon label trust. The research data were collected from 250 consumers residing in the Çankaya district of Ankara, Türkiye, and Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) was employed for the analyses. The findings reveal that environmental self-identity strongly enhances perceptions of ethical responsibility, while carbon label trust emerges as one of the most important determinants of sustainable purchase intention. In addition, purchase intention significantly increases consumers’ willingness to pay higher prices for sustainable food products. The study highlights the critical role of trust-based carbon labeling mechanisms in shaping sustainable consumption behavior and emphasizes the importance of transparent, verifiable, and reliable labeling strategies for policymakers and businesses.

Anahtar Kelimeler

Existential climate anxiety, environmental self-identity, ethical responsibility, carbon label trust, sustainable food, green WTP, PLS-SEM

Kaynakça

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
Bastounis, A., Buckell, J., Hartmann-Boyce, J., Cook, B., King, S., Potter, C., Bianchi, F., Rayner, M., & Jebb, S. A. (2021). The impact of environmental sustainability labels on willingness-to-pay for foods: A systematic review and meta-analysis of discrete choice experiments. Nutrients, 13(8), 2677. https://doi.org/10.3390/nu13082677
Becerra, E. P., Carrete, L., & Arroyo, P. (2023). A study of the antecedents and effects of green self-identity on green behavioral intentions of young adults. Journal of Business Research, 155, 113380. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.113380
Clayton, S. (2003). Environmental identity: A conceptual and an operational definition. In S. Clayton & S. Opotow (Eds.), Identity and the natural environment: The psychological significance of nature (pp. 45–65). MIT Press.
Clayton, S., & Karazsia, B. T. (2020). Development and validation of a measure of climate change anxiety. Journal of Environmental Psychology, 69, 101434. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2020.101434
Clayton, S., Manning, C., Speiser, M., & Hill, A. N. (2017). Mental health and our changing climate: Impacts, implications, and guidance. American Psychological Association and eco America.https://www.apa.org/news/press/releases/2017/03/mental-health-climate.pdf
Cohen, J. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Routledge. Deconinck, K., Giner, C., Hobeika, M., & Nauges, C. (2025). How do consumers interact with environmental sustainability claims on food? Evidence from 40 countries (OECD Food, Agriculture and Fisheries Papers No. 212). OECD Publishing.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Geisser, S. (1975). The predictive sample reuse method with applications. Journal of the American Statistical Association, 70(350), 320–328. https://doi.org/10.2307/2285815
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2014). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Sage Publications.

Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage
Hansla, A., Gamble, A., Juliusson, A., & Gärling, T. (2008). The relationships between awareness of consequences, environmental concern, and value orientations. Journal of Environmental Psychology, 28(1), 1–9. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2007.08.004
Harman, H. H. (1976). Modern factor analysis (3rd ed.). University of Chicago Press.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115–135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Kline, P. (2015). A handbook of test construction (psychology revivals): Introduction to psychometric design. Routledge.
Kumar, R., Kumar, K., Singh, R., Sá, J. C., Carvalho, S., & Santos, G. (2023). Modeling Environmentally Conscious Purchase Behavior: Examining the Role of Ethical Obligation and Green Self-Identity. Sustainability, 15(8), 6426. https://doi.org/10.3390/su15086426
Lohmöller, J.-B. (1989). Latent variable path modeling with partial least squares. Physica-Verlag.
Meyerding, S. G. H., Schaffmann, A.-L., & Lehberger, M. (2019). Consumer preferences for different designs of carbon footprint labelling on tomatoes in Germany—Does design matter? Sustainability, 11(6), 1587. https://doi.org/10.3390/su11061587
Newbold, P., Carlson, W., & Thorne, B. (1995). Statistic For Business and Economics, by Prentice-Hall. Inc., NJ.
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: a critical review of the literature and recommended remedies. Journal of applied psychology, 88(5), 879.
Passmore, H. A., Lutz, P. K., & Howell, A. J. (2023). Eco-Anxiety: A Cascade of Fundamental Existential Anxieties. Journal of Constructivist Psychology, 36(2), 138–153. https://doi.org/10.1080/10720537.2022.2068706
Poore, J., & Nemecek, T. (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987–992. https://doi.org/10.1126/science.aaq0216
Potter, C., Bastounis, A., Hartmann-Boyce, J., Stewart, C., Frie, K., Tudor, K., Bianchi, F., Cartwright, E., Cook, B., Rayner, M., & Jebb, S. A. (2021). The effects of environmental sustainability labels on selection, purchase, and consumption of food and drink products: A systematic review. Environment and Behavior, 53(8), 891–925. https://doi.org/10.1177/0013916521995473
Richardson, H. A., Simmering, M. J., & Sturman, M. C. (2009). A tale of three perspectives: Examining post hoc statistical techniques for detection and correction of common method variance. Organizational research methods, 12(4), 762-800.
Rondoni, A., & Grasso, S. (2021). Consumers behaviour towards carbon footprint labels on food: A review of the literature and discussion of industry implications. Journal of Cleaner Production, 301, 127031. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.127031
Schwartz, S. H. (1977). Normative influences on altruism. In L. Berkowitz (Ed.), Advances in experimental social psychology (Vol. 10, pp. 221–279). Academic Press. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60358-5
Sharma, N., Paço, A., Rocha, R. G., Palazzo, M., & Siano, A. (2023). Examining a theoretical model of eco-anxiety on consumers’ intentions towards green products. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 31(3), 1868–1885. https://doi.org/10.1002/csr.2670
Shi, J., Jiang, Z. Willingness to pay a premium price for green products: does a reference group matter?. Environ Dev Sustain 25, 8699–8727 (2023). https://doi.org/10.1007/s10668-022-02419-y
Si, H., Shi, J.-g., Tang, D., Wen, S., Miao, W., & Duan, K. (2019). Application of the Theory of Planned Behavior in Environmental Science: A Comprehensive Bibliometric Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(15), 2788. https://doi.org/10.3390/ijerph16152788
Spears, N., & Singh, S. N. (2004). Measuring attitude toward the brand and purchase intentions. Journal of Current Issues & Research in Advertising, 26(2), 53–66. https://doi.org/10.1080/10641734.2004.10505164
Stone, M. (1974). Cross-validatory choice and assessment of statistical predictions. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 36(2), 111–133. https://doi.org/10.1111/j.2517-6161.1974.tb00994.x
Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Brooks/Cole.
Tehseen, S., Ramayah, T., & Sajilan, S. (2017). Testing and controlling for common method variance: A review of available methods. Journal of management sciences, 4(2), 142-168.
Tonkin, E., Webb, T., Henderson, J., Ward, P. R., Coveney, J., Meyer, S. B., Wilson, A. M., & the DOTIFS Research Team. (2021). The health implications of distrust in the food system: Findings from the dimensions of trust in food systems scale (DOTIFS scale). BMC Public Health, 21(1), 1468. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11349-9
Villi, B. (2023). An empirical analysis of the nexus between climate change anxiety and sustainable consumption patterns among Turkish individuals. Journal of Green Economy and Low-Carbon Development, 2(3), 110–121. https://doi.org/10.56578/jgelcd020301
Wan, C., Zhou, Y., & Geng, L. (2024). Low-carbon consumption in extreme heat in eastern China: Climate change anxiety as a facilitator or inhibitor? Journal of Cleaner Production, 483, 144271. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.144271
Wu, B., & Yang, Z. (2018). The impact of moral identity on consumers’ green consumption tendency: The role of perceived responsibility for environmental damage. Journal of Environmental Psychology, 59, 74–84. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2018.08.011
Xu, Y., Xian, B., Ren, Y., Wang, Y., Lang, L., & Wang, B. (2024). Do carbon labels increase Chinese consumers’ willingness to pay for carbon-labeled agricultural products? Journal of Cleaner Production, 434, 140299. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.140299

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarım Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Gökhan Doğan
0000-0002-5303-1770
Türkiye

Fadime Ayhan
0009-0008-6789-1190
Türkiye

Esra Kaplan ^*
0000-0002-4423-7291
Türkiye

Serhan Candemir
0000-0003-4248-7024
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

28 Nisan 2026

Kabul Tarihi

3 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.61513/tead.1939363

IZ

https://izlik.org/JA45GL95KU

APA

Doğan, H. G., Ayhan, F., Kaplan, E., & Candemir, S. (2026). Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 12(1), 188-204. https://doi.org/10.61513/tead.1939363

AMA

1.Doğan HG, Ayhan F, Kaplan E, Candemir S. Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü. TEAD. 2026;12(1):188-204. doi:10.61513/tead.1939363

Chicago

Doğan, Hasan Gökhan, Fadime Ayhan, Esra Kaplan, ve Serhan Candemir. 2026. “Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü”. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi 12 (1): 188-204. https://doi.org/10.61513/tead.1939363.

EndNote

Doğan HG, Ayhan F, Kaplan E, Candemir S (01 Haziran 2026) Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi 12 1 188–204.

IEEE

[1]H. G. Doğan, F. Ayhan, E. Kaplan, ve S. Candemir, “Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü”, TEAD, c. 12, sy 1, ss. 188–204, Haz. 2026, doi: 10.61513/tead.1939363.

ISNAD

Doğan, Hasan Gökhan - Ayhan, Fadime - Kaplan, Esra - Candemir, Serhan. “Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü”. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi 12/1 (01 Haziran 2026): 188-204. https://doi.org/10.61513/tead.1939363.

JAMA

1.Doğan HG, Ayhan F, Kaplan E, Candemir S. Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü. TEAD. 2026;12:188–204.

MLA

Doğan, Hasan Gökhan, vd. “Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü”. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, c. 12, sy 1, Haziran 2026, ss. 188-04, doi:10.61513/tead.1939363.

Vancouver

1.Hasan Gökhan Doğan, Fadime Ayhan, Esra Kaplan, Serhan Candemir. Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü. TEAD. 01 Haziran 2026;12(1):188-204. doi:10.61513/tead.1939363

Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi CC BY-NC-ND 4.0 lisansı kullanmaktadır.

Varoluşsal İklim Kaygısı ve Çevresel Öz-Kimliğin Sürdürülebilir Gıda Satın Alma Niyeti ve Yeşil Prim Ödeme Eğilimine Etkisi: Algılanan Etik Sorumluluk ve Karbon Etiketi Güveninin Aracı Rolü

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effects of Existential Climate Anxiety and Environmental Self-Identity on Sustainable Food Purchase Intention and Green Premium Willingness to Pay: The Mediating Roles of Perceived Ethical Responsibility and Carbon Label Trust

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster