The Mediating Role of Parental Attitude in the Effect of Psychological Resilience on Test Anxiety

Öz

The purpose of this study is to examine the mediating role of parental attitudes in the effect of 8th grade students' psychological resilience levels on their test anxiety. In this study, path analysis was performed with variables within the framework of structural equation modelling. The study group consisted of a total of 361 students, including 187 female and 174 male students, who continued their education in Gaziantep province during the 2023–2024 academic year. Personal information forms, the Test Anxiety Scale, the Child and Adolescent Psychological Resilience Scale, and the Parenting Attitude Scale were used as data collection tools in the study. SPSS and AMOS software were used to analyse the data. According to the analysis results, it was found that one of the two sub-dimensions of parental attitude, responsibility and acceptance, did not have a mediating effect on the impact of psychological resilience on test anxiety, while the authority and control dimension had a partial mediating role. However, it was observed that the two sub-dimensions of parental attitudes showed a significant relationship with the variables of psychological resilience and test anxiety. It was concluded that the responsibility and acceptance sub-dimension of parental attitudes showed a significant relationship with the mother's education level, and that the two sub-dimensions of parental attitudes showed a significant relationship with the father's education level. The findings obtained in the final stage of the study were discussed in light of the relevant literature. Additionally, recommendations were made regarding practices aimed at increasing parental awareness and improving parental attitudes, drawing attention to the effect of parental attitudes on mental health.

Anahtar Kelimeler

• Psychological resilience
• Exam anxiety
• Parent attitude
• Adolescence

Psikolojik Sağlamlığın Sınav Kaygısı Üzerindeki Etkisinde Anne Baba Tutumunun Aracılık Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı 8. sınıf öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin sınav kaygılarına etkisinde anne baba tutumunun aracı rolünü incelemektir. Çalışmada yapısal eşitlik modellemesi çerçevesinde değişkenlerle yol analizi yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023–2024 eğitim öğretim yılında Gaziantep ilinde eğitimine devam eden 187 kız, 174 erkek öğrenci olmak üzere toplam 361 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Sınav Kaygısı Ölçeği, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Anne-Baba Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS programları kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre psikolojik sağlamlık düzeyinin sınav kaygısı üzerindeki etkisinde anne baba tutumunun iki alt boyutundan biri olan sorumluluk ve kabul boyutunun aracılık etkisinin olmadığı; otorite ve denetleme boyutunun ise kısmi aracılık rolünün olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte anne baba tutumunun iki alt boyutu, psikolojik sağlamlık ve sınav kaygısı değişkenlerinin cinsiyetle anlamlı ilişki gösterdiği görülmüştür. Anne baba tutumunun sorumluluk ve kabul alt boyutunun anne eğitim düzeyine göre anlamlı ilişki gösterdiği ve anne baba tutumunun iki alt boyutunun baba eğitim düzeyi ile anlamlı ilişki gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın son aşamasında elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmış, anne baba tutumlarının ruhsal sağlık üzerindeki etkisine dikkat çekilerek ebeveyn farkındalığını artırmaya ve ebeveyn tutumlarını geliştirmeye yönelik uygulamalara ilişkin öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Psikolojik sağlamlık
• Sınav kaygısı
• Anne baba tutumu
• Ergenlik

Kaynakça

1. Acar, S. (2019). Sınav kaygısının yordanmasının psikolojik dayanıklılık ve karar verme becerileri açısından incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
2. Arsénio, C. & Santos, C. (2013). Father’s involvement in parenting: Association with parenting styles. Portuguese Journal of Social Psychology, 24(3), 123-135.
3. Arslan, G. (2015). Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği'nin (ÇGPSÖ) psikometrik özellikleri: Kesinlik ve güvenirlik çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 16(1), 1-12.
4. Bahçeci, D. (2006). Anatomi dersinde portfolyo kullanmanın öğrencilerin bilişsel ve duyuşsal özellikleri üzerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
5. Baltaş, A. (1999). Stres ve başa çıkma yolları. Remzi.
6. Baumrind, D. (1971). Current patterns of parental authority. Developmental Psychology, 4(1p2), 1-103. https://doi.org/10.1037/h0030372
7. Başol, G. & Zabun, E. (2014). Seviye belirleme sınavında başarının yordayıcılarının incelenmesi: Dershaneye gitme, mükemmeliyetçilik, ana-baba tutumu ve sınav kaygısı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(1), 63-87.
8. Bozkurt, N. (2019). Ergenlerde psikolojik sağlamlık ve bilişsel esneklik düzeylerinin sınav kaygısı ile ilişkisi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.

9. Cangür, Ş. (2006). Path analiz tekniği. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
10. Cassidy, S. (2015). Resilience building in students: The role of academic self-efficacy. Frontiers in Psychology, 6, 1781.
11. Dias, P. C. & Cadime, I. (2017). Protective factors and resilience in adolescents: The mediating role of self-regulation. Psicologia Educativa, 23(1), 37-43.
12. Dökmen, Z. Y. (2017). Toplumsal cinsiyet - sosyal psikolojik açıklamalar. Remzi.
13. Earvolino-Ramirez, M. (2007). Resilience: A concept analysis. Nursing Forum, 42(2), 73–82. https://doi.org/10.1111/j.1744-6198.2007.00070.x
14. Gizir, C. A. & Aydın, G. (2009). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(31), 113–128.
15. Hadjicharalambous, M. & Demetriou, C. (2020). The relationship between parents’ demographic factors and parenting styles: Effects on children’s psychological adjustment. Psychology Research, 10(4), 125-139.
16. Haghshenas, R., Fereidooni-Moghadam, M., & Ghazavi, Z. (2024). The relationship between perceived parenting styles and anxiety in adolescents. Scientific Reports, 14(1), 25623.
17. Gloria, C. T., Steinhardt, M. A. (2016). Relationships among positive emotions, coping, resilience and mental health. Stress Health, 32(2), 145–156. https://doi.org/10.1002/smi.2589
18. Goering, M. & Mrug, S. (2022). The distinct roles of biological and perceived pubertal timing in delinquency and depressive symptoms from adolescence to adulthood. Journal of Youth and Adolescence, 51(11), 2092-2113.
19. Küçükturan, G. (2005). Anne baba tutum ölçeği. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19, 238-250.
20. Liebenberg, L., Ungar, M., & Van de Vijver, F. (2012). Validation of the Child and Youth Resilience Measure (CYRM–28) among Canadian youth. Research on Social Work Practice, 22(2), 219–226. https://doi.org/10.1177/1049731511428619
21. Liebenberg, L., Ungar, M., & LeBlanc, J. C. (2013). The CYRM-12: A brief measure of resilience among youth. Research on Social Work Practice, 23(2), 219–226. https://doi.org/10.1177/1049731512470728
22. Liu, Y., Pan, H., Yang, R., Wang, X., Rao, J., Zhang, X., & Pan, C. (2021). The relationship between test anxiety and emotion regulation: The mediating effect of psychological resilience. Annals of General Psychiatry, 20(40), 1-9. https://doi.org/10.1186/s12991-021-00360-4
23. Malespina, L., Seifollahi, S., & Singh, V. (2025). Impact of test anxiety on academic performance: A study of bioscience undergraduate students. arXiv preprint. https://arxiv.org/abs/2505.05669 sayfasından erişilmiştir.
24. Masten, A. S. (2014). Ordinary magic: Resilience in development. The Guilford.
25. Moksnes, U. K., Løhre, A., Lillefjell, M., Byrne, D. G., & Haugan, G. (2016). The association between school stress, life satisfaction and depressive symptoms in adolescents: Life satisfaction as a potential mediator. Social Indicators Research, 125(2), 339–357. https://doi.org/10.1007/s11205-014-0842-0
26. Morris, A. S., Robinson, L. R., Hays-Grudo, J., Claussen, A. H., Hartwig, S. A., & Treat, A. E. (2021). Targeting parenting in early childhood: A public health approach to improve outcomes for children living in poverty. Child Development Perspectives, 15(2), 79–85.
27. OECD/ACER. (2024). PISA 2022 results: Learning during – and from – disruption (Vol. 3). OECD. https://doi.org/10.1787/7b25c91a-en
28. Özen, D. (2019). Ortaokul öğrencilerinin anne-baba tutumlarının psikolojik sağlamlık üzerine etkisi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 6(3), 1428-1449.
29. Özen, Ş. (2021). Sınavların öğrenciler üzerinde oluşturduğu kaygı düzeyi ile psikolojik sağlamlık düzeylerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
30. Pinquart, M. (2017). Associations of parenting dimensions and styles with externalizing problems of children and adolescents: An updated meta-analysis. Developmental Psychology, 53(5), 873–932.
31. Qiu, Z., Guo, Y., Wang, J., & Zhang, H. (2022). Associations of parenting style and resilience with depression and anxiety symptoms in Chinese middle school students. Frontiers in Psychology, 13, Article 897339.
32. Ringeisen, T. & Raufelder, D. (2015). The interplay of parental support, parental pressure and test anxiety–gender differences in adolescents. Journal of Adolescence, 45, 67-79. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2015.08.018
33. Roos, A. L., Goetz, T., Voracek, M., Krannich, M., Bieg, M., Jarrell, A., & Pekrun, R. (2021). Test anxiety and physiological arousal: A systematic review and meta-analysis. Educational Psychology Review, 33, 579-618.
34. Rustamov, E., Aliyeva, M., Nahmatova, U., Asadov, F., & Mammadzada, G. (2023). Relations among psychological resilience, exam anxiety, and school satisfaction in a large sample of Azerbaijani adolescents. Eurasian Journal of Educational Research, 12(2), 1171–1178.
35. Sarason, I. G., Sarason, B. R., & Pierce, G. R. (1994). Social support: Global and relationship-based levels of analysis. Journal of Social and Personal Relationships, 11(2), 295-312. https://doi.org/10.1177/0265407594112008
36. Sarıkaya, A. (2015). 14–18 yaş arası ergenlerin benlik saygısı ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
37. Scott, J., Crouse, J. J., Ho, N., Iorfino, F., Martin, N., Parker, R., ..., & Hickie, I. B. (2021). Early expressions of psychopathology and risk associated with trans-diagnostic transition to mood and psychotic disorders in adolescents and young adults. PLoS One, 16(6), e0252550.
38. Segrin, C., Givertz, M., Swaitkowski, P., & Montgomery, N. (2015). Overparenting is associated with child problems and a critical family environment. Journal of Child and Family Studies, 24, 470-479. https://doi.org/10.1007/s10826-013-9858-3
39. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
40. Thergaonkar, N. R. & Wadkar, A. J. (2007). Relationship between test anxiety and parenting style. Journal of Indian Association for Child and Adolescent Mental Health, 3(1), 10-12.
41. Tolan, Ö. & Uğur, G. (2024). The relation between psychological resilience and parental attitudes in adolescents: A systematic review. Current Psychology, 43(9), 8048-8074.
42. Turner, E. A., Chandler, M., & Heffer, R. W. (2009). The influence of parenting styles, achievement motivation, and self-efficacy on academic performance in college students. Journal of College Student Development, 50(3), 337–346. https://doi.org/10.1353/csd.0.0073
43. Von der Embse, N., Jester, D., Roy, D., & Post, J. (2018). Test anxiety effects, predictors, and correlates: A 30-year meta-analytic review. Journal of Affective Disorders, 227, 483-493. https://doi.org/10.1016/j.jad.2017.11.048
44. Wahed, W. Y. A. & Hassan, S. K. (2017). Prevalence and associated factors of stress, anxiety and depression among medical Fayoum University students. Alexandria Journal of Medicine, 53(1), 77-84. https://doi.org/10.1016/j.ajme.2016.01.005
45. Wang, J., Ge, Y., Du, Y., Yang, T., Liu, J., Li, S., …, & Yao, Y. (2023). Impact of parents’ satisfaction of home-school cooperation on adolescent mental resilience: Chain mediating effects of education anxiety and emotional warmth. Journal of Child and Brain Psychology, 1(2), 1109.
46. Yatkin, E., Aral, N., Gunes, L. C., & Tosun, S. (2023). Mental well-being and test anxiety among students preparing for the university admission exam during the pandemic. Frontiers in Psychology, 14, 1184788.
47. Yıldırım, N. G. & Bahayi, K. (2023). Özgül fobi ve sınav kaygısı olan ergenlerde emdr terapinin etkisinin incelenmesi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 171-189.
48. Zapf, H., Boettcher, J., Haukeland, Y., Orm, S., Coslar, S., & Fjermestad, K. (2024). A systematic review of the association between parent‐child communication and adolescent mental health. JCPP Advances, 4(2), e12205.
49. Zeidner, M. (2020). Test anxiety in educational contexts: Concepts, findings, and future directions. R. J. Sternberg & L. F. Zhang (Ed.), Perspectives on thinking, learning, and cognitive styles (2. b.) içinde (s. 143–164). Routledge.