Modern Period, Approaches and Schools in Western Geographical Tradition

Öz

Geography, which studies human and non-human phenomena, has met different needs of societies in different periods. This situation has caused different periods to be distinguished in the development history of geography. One of these periods is the “Modern Period”. This study reveals different characteristics of the Modern Period. While conducting the study, the literature review and the internal and external approach used in geography history studies were used. The Modern Period began with the establishment of the first geography department at the University of Berlin in Germany in 1874 and continued until 1945. At the beginning of the period, geography studies were conducted by scientists from other branches of science, and this characteristic disappeared at the end of the period. Geography associations were established during the period, many geographical journals began to be published, and geographical subjects diversified. The period was marked by the influence of capitalism and the phenomena and events such as colonialism, imperialism, and wars, and Darwin’s influence, thus different approaches emerged in geography. These were named as the colonialist-researcher approach, the human-environment relations approach, and the regional and anarchist approach. These approaches were dominated by scientists who varied by countries. During this period, geography was defined as a European science, and geographical schools emerged that were named after the countries that dominated geography. These schools can be listed as German, French, British and American schools. This study differs from other studies by examining the Modern Period in the Western geographical tradition in more detail and by including the anarchist geography approach in the period, and a reading of the Modern Period is made.

Anahtar Kelimeler

• Western geographical tradition
• Modern Period
• Contemporary Period
• Approaches
• Schools

Batı Coğrafya Geleneğinde Modern Dönem, Yaklaşımlar ve Okullar

Öz

Beşerî olan ve olmayan olguları inceleyen coğrafya, farklı dönemlerde toplumların farklı ihtiyaçlarını karşılamıştır. Bu durum coğrafyanın gelişme tarihinde farklı dönemlerin ayrımına neden olmuştur. Bu dönemlerden biri de “Modern Dönem” olmuştur. Bu çalışmada Modern Dönem’in farklı özellikleri ortaya konulmaktadır. Çalışma yapılırken kaynak tarama yöntemi ve coğrafya tarihi çalışmalarında kullanılan içsel ve dışsal yaklaşım kullanılmıştır. Modern Dönem 1874 yılında Almanya’da Berlin Üniversitesinde ilk coğrafya bölümünün kuruluşu ile başlamış 1945 yılına kadar devam etmiştir. Dönemin başlangıcında coğrafya çalışmaları başka bilim dallarından gelen bilim adamları tarafından yapılmış, dönemin sonunda bu özellik ortadan kalkmıştır. Dönemde coğrafya dernekleri kurulmuş, çok sayıda coğrafi dergi yayın hayatına başlamış ve coğrafi konular çeşitlenmiştir. Kapitalizm ve buna bağlı olarak sömürgecilik, emperyalizm, savaşlar gibi olguların ve olayların etkisiyle Darwin’in etkisi döneme damgasını vurmuş, böylece coğrafyada farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Bunlar; sömürgeci-araştırmacı yaklaşım, insan-çevre ilişkileri yaklaşımı, bölgesel ve anarşist yaklaşımdır. Bu yaklaşımları ülkelere göre değişen bilim adamları domine etmiştir. Dönemde coğrafya Avrupa bilimi olarak tanımlanmış, coğrafyayı domine eden ülkelerle anılan coğrafi okullar ortaya çıkmıştır. Bunları Alman, Fransız, İngiliz ve ABD okulu olarak sıralamak mümkündür. Bu çalışma, Batı coğrafya geleneğinde Modern Dönem’i daha ayrıntılı şekilde ele alması ve anarşist coğrafya yaklaşımını da döneme dâhil etmesiyle diğer çalışmalardan farklılaşmakta, çalışmada Modern Dönem’in bir okuması yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Batı coğrafya geleneği
• Modern Dönem
• Çağdaş Dönem
• Yaklaşımlar
• Okullar

Kaynakça

1. Aliağaoğlu, A. (2024). Araplarda coğrafya: coğrafi düşüncenin gelişim nedenleri ve bazı coğrafyacılar. Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(47), 489-508.
2. Arı, Y. (2005). 20. yüzyılda Amerikan coğrafyasının gelişimi. Çizgi.
3. Arı, Y. (2010). Coğrafyayı neden çok boyutlu olarak tanımlama ve öğretmeye ihtiyaç vardır? R. Özey & A. Demirci (Ed.), Coğrafya öğretiminde yöntem ve yaklaşımlar (2. b.) içinde (s. 17-39). Aktif.
4. Balcı, A. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler (12. b.). Pegem.
5. Barrows, H. (1923). Geography as human ecology. Annals of the Association of American Geographers, 13(1), 1-14.
6. Breitbart, M. M. (1981). Peter Kropotkin, the anarchist geographer. D. R. Stoddart (Ed.), Geography, ideology and social concern içinde (s. 134-153). Basil Blackwell.
7. Butzer, K. W. (1989). Hartshorne, Hettner, and the nature of geography. J. N. Entrikin & S. D. Brunn (Ed.), Reflections on Richard Hartshorne’s the nature of geography içinde (s. 35–52). AAAG.
8. Clark, J. & Martin, C. (2016). Anarşi, coğrafya, modernite, Elisee Reclus’nün seçilmiş yazıları (O. Yener, Çev.). Can İnceleme.

9. Cresswell, T. (2013). Geographical thought, a critical introduction. Malden, Wiley & Blackwell.
10. De Blij, H. (2019). Coğrafya neden önemlidir, hiç olmadığı kadar (F. Yavaş, Çev.). Hece.
11. Dickinson, R. E. (1969). The makers of modern geography. Routledge & Kegan Paul.
12. Dunbar, G. (1978). Elisee Reclus, geographer and anarchist. Antipode: A Radical Journal of Geography, 10(11), 16-21.
13. Fenneman, N. M. (1919). The circumference of geography. Annals of the Association of American Geographers, 9, 3-11.
14. Freeman, T. W. (1963). A hundred years of geography. Aldine.
15. Gregory, D., Johnston, R., Pratt, G., Watts, M., & Whatmore, S. (2009). The dictionary of human geography (5. b.). Wiley & Blackwell.
16. Grigg, D. (1972). The locig regional systems. P. W. English & R. C. Mayfield (Ed.), Man, space and environment, concepts in contemporary human geography içinde (s. 450-480). Oxford University.
17. Gümüşçü, O. (2013). Coğrafya’ya davet, tarihçe, kavramlar, yapı, sistematik, kaynaklar, metot. Yeditepe.
18. Hartshorne, R. (1939). Nature of geography, a critical survey of current thought in the light of past. Annals of Association of American Geographers, 29(3), 173-412.
19. Harvey, D. (2015). Kozmopolitik ve özgürlük coğrafyaları (Z. C. Başeren, Çev.). Bilgi Üniversitesi.
20. Harvey, D. (2022). Sermayenin mekânları, bir eleştirel coğrafyaya doğru (B. Kıcır, D. Koç, K. Tanrıyar & S. Yüksel, Çev., 3. b.). Sel.
21. Holt-Jensen, A. (2017). Coğrafya, tarihi, felsefesi ve kavramları (E. Bekaroğlu, Ö. F. Anlı, H. Turut & S. Tuysuz, Çev.). İdil.
22. Hozayen, S. A. S. (1932). Some contributions Araps to geography. Geography, 17(2), 117-128.
23. Hudson, B. (1972). The new geography and the new imperialism: 1870-1918. Antipode, 9(2), 140-153.
24. James, P. E. (1952). Toward a further understanding of the regional concept. Annals of the Association of American Geographers, 42(3), 195-222.
25. James, P. E. (1954). Introduction: field of geography. P. E. James & C. F. Jones (Ed.), American geography: Inventory and prospect içinde (s. 2-18). Syracuse University.
26. James, P. E. (1972). All possible world, a history of geographical ideas. Oddyssey.
27. James, P. E. & Jones, C. F. (1954). American geography: inventory and prospect. Syracuse University.
28. James, P. E. & Martin, J. (1981). All possible world, a history of geographical idea. John Wiley & Sons.
29. Jhonston, R. & Sidaway, J. D. (2016). Geography and geographers, Anglo-American human geography since 1945 (7. b.). Routledge.
30. Kayserili, A. (2010). Carl Ortwin Sauer ve kültürel coğrafya. Doğu Coğrafya Dergisi, 15(24), 177-190.
31. Kenzer, M. S. (1985). The making of Carl O. Sauer, the Berkeley School of (Historical) Geography. (Doktora Tezi). https://macsphere.mcmaster.ca/items/cd812ac2-3809-4ad4-af83-9b6f3edafc39 sayfasından erişilmiştir.
32. Kesteloot, C. & Bagnoli, L. (2021). Human and physical geography: can we learn something from the history of their relations? Belgeo, 4, 1-20.
33. Khan, M. (2011). Richard Hartshorne: A bibliography. The Geographer, 58(2), 74-84.
34. Kropotkin, P. (2001). Evrimin bir faktörü, karşılıklı yardım (H. D. Güneri & I. Ergüden, Çev.). Kaos.
35. Kurtz, M. (2020). Time and historical geography. A. Kobayashi (Ed.), Encyclopedia of human geography içinde (s. 65-69). Elsevier.
36. Lacoste Y. (2004). Coğrafya savaşmak içindir (A. Ertan, Çev.). Doruk.
37. Leighly, J. (1967). Land and life, a selection from writings of Carl Ortwin Sauer. University of California.
38. Livingstone, D. (1992). The geographical tradition. Blackwell.
39. Livingstone, D. (2018). Coğrafyanın kısa bir tarihi (N. Yavan & C. Kurtar-Anlı, Çev.). International Journal of Geography and Geography Education, 38, 311-317.
40. Maddrell, A. (2009). History of geography. R. Kitchin & N. Thrift (Ed.), International ancyclopedia of human geography içinde (s. 414-428). Elsevier.
41. Martin, J. (2005). All possible world, a history of geographical idea. Oxford.
42. McManus, P. (2009). Ecology. R. Kitchin & N. Thrift (Ed.), International ancyclopedia of human geography içinde (s. 294-303). Elsevier.
43. Meyer, B. M. (2020). Environmental determinism. A. Kobayashi (Ed.), Encyclopedia of geography içinde (s. 175-181). Elsevier.
44. Mikesell, M. W. (1959). Observations on the writings of Elisee Reclus. Geography, 44(4), 221-226.
45. Özgüç, N. (2006). İnsan coğrafyacısı: Elisee Reclus muamması. N. Özgüç & A. N. Timor (Ed.), İnsan ve mekan: Prof. Dr. Erol Tümertekin’e armağan içinde (s. 37-75). Çantay.
46. Özgüç, N. & Tümertekin, E. (2000). Coğrafya geçmiş, kavramlar, coğrafyacılar. Çantay.
47. Pattison, W. (2003). Coğrafyanın dört geleneği (Y. Arı, Çev.). Ege Coğrafya Dergisi, 12, 119- 125.
48. Peet, R. (1985). The social origins of environmental determinism. Annals of the Association of American Geographers, 75(3), 309-333.
49. Robinson, J. L. (1976). Coğrafyanın dört geleneğine yeniden bakış. (Y. Arı, Çev.). Y. Arı (Ed.), 20. yüzyıl Amerikan coğrafyasının gelişimi (2. b.) içinde (s. 167-178). Çizgi.
50. Sauer, C. O. (1941). Foreword to historical geography. Annals of the Association of American Geographers, 31(1), 1-24.
51. Sauer, C. O. (1952). Agricultural origins and dispersals. The American Geographical.
52. Sauer, C. O. (1956). The agency of man on the Earth. W. L. Thomas (Ed.), Man’s role in changing the face of the Earth içinde (s. 49-69). University of Chicago.
53. Sauer, C. O. (1962). Cultural geography. P. L. Wagner & M. V. Mikesell (Ed.), Readings in cultural geography içinde (s. 25-29). University of Chicago.
54. Semple, E. C. (1911). Coğrafi çevrenin etkileri. (Y. Arı, Çev.). Y. Arı (Ed.), 20. yüzyılda Amerikan coğrafyasının gelişimi (2. b.) içinde (s. 39-55). Çizgi.
55. Springer, S. (2018). Coğrafyanın anarşist kökleri, mekânsal özgürleşmeye doğru (B. Esen, Çev.). Sümer.
56. Springer, S. (2022). Anarşist coğrafyayı keşfetmek: teori ve uygulamada özgürleşme (M. Bilgili, Çev.). M. A. Toprak (Ed.), Eleştirel beşeri coğrafya, toplum, mekân, coğrafya içinde (s. 44-60). Bağlam.
57. Stoddart, D. R. (1966). Darwin’s impact on geography. Annals of the Association of American Geographers, 56(4), 683-698.
58. Stoddart, D. R. (1986). On geography, and its history. Basil Blackwell.
59. Şimşek, A. (2012). Alanyazın taraması. A. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri içinde (s. 52-79). Anadolu Üniversitesi.
60. Tatham, G. (1967). Rise of possibilism. F. E. Dohrs & L. M. Sommer (Ed.), Introduction to geography: Selected readings içinde (s. 130- 138). Thomas Y. Crowell.
61. Taylor, P. J. (1986). Locating the question of unity. Transactions of the Institute of British Geographers, 11(4), 443-448.
62. Tümertekin, E. (1990). Cağdaş coğrafi düşüncenin oluşumu ve Paul Vidal de la Blache. İstanbul Üniversitesi.
63. Tümertekin, E. & Özgüç, N. (2006). Beşeri coğrafya insan, kültür, mekân. Çantay.
64. Tümertekin, E. & Özgüç, N. (2020). Ekonomik coğrafya, küreselleşme ve kalkınma (17. b.). Çantay.
65. Unwin, T. (1992). The place of geography. Longman.
66. Warf, B. (2006). Ancyclopedia of human geography. Sage.
67. Whittlesey, D. (1929). Sequent occupence. Annals of the Association of American Geographers, 19(3), 162-165.
68. Whittlesey, D. (1954). The regional concept and the regional method. P. E. James & C. F. Jones (Ed.), American geography: Inventory and prospect içinde (s. 19-70). Syracuse University. Winlow, H. (2020). Lamarckianism. A. Kobayashi (Ed.), Encyclopedia of geography içinde (s. 77-85). Elsevier.
69. Yavan, N. (2014). Batı coğrafya geleneği üzerine. E. Bekaroğlu & A. R. Özdemir (Ed.), Bir disiplinin iç dünyası, modern Türk coğrafyası üzerine söyleşiler içinde (s. 17-51). İdil.