Views of Vocational and Technical Anatolian High School Administrators on Organizational Pride

Öz

This research aims to explore the perceptions of school administrators working in vocational and technical Anatolian high schools regarding organizational pride, the factors influencing organizational pride, and the administrators’ recommendations on the subject. The study was conducted using a qualitative research method and a phenomenological design, employing maximum variation, convenience, and criterion sampling techniques. The participants of the study consisted of 17 school administrators serving in Mardin province during the 2024-2025 academic year. The data were collected using a semi-structured interview form. While audio recordings were obtained from some participants, detailed notes were taken from those who declined to be recorded, and all data were subsequently analysed. As a result of the research, six main themes and their related sub-themes were identified in the context of emotional and attitudinal organizational pride. The findings revealed that school administrators' emotional experiences of organizational pride were shaped by motivations for achievement and making a difference, while attitudinal organizational pride was supported by factors such as collaboration, justice, belonging, and communication. Additionally, participants suggested enhancing organizational pride through collaboration, developing innovative projects, and implementing strong communication strategies with stakeholders. The results underscored the positive impact of organizational pride on both individual and institutional success in the field of educational management. Based on the findings, comprehensive recommendations were developed and presented.

Anahtar Kelimeler

• Organizational pride
• School administrator
• Vocational and technical Anatolian high school

Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Okul Yöneticilerinin Örgütsel Gurur Hakkındaki Görüşleri

Öz

Bu araştırma, mesleki ve teknik Anadolu liselerinde görev yapan okul yöneticilerinin örgütsel gurur hakkındaki düşüncelerini, örgütsel gururu etkileyen faktörleri ve bu konuda önerilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi ve olgubilim deseni kullanılarak yapılan çalışmada, maksimum çeşitlilik, kolay ulaşılabilirlik ve ölçüt örnekleme yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmanın katılımcıları, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Mardin ilinde görev yapan 17 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların bir kısmından ses kaydı alınırken kayıt istemeyenlerden detaylı notlar tutulmuş ve tüm veriler analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, duygusal ve tutumsal örgütsel gurur bağlamında altı temel tema ve bunlara bağlı alt temalar belirlenmiştir. Bulgular, yöneticilerin duygusal örgütsel gurur deneyimlerinin, başarı ve fark yaratma motivasyonlarıyla şekillendiğini; tutumsal örgütsel gururun ise iş birliği, adalet, aidiyet ve iletişim gibi faktörlerle desteklendiğini ortaya koymuştur. Ayrıca katılımcılar, örgütsel gururu artırmak için iş birliği, yenilikçi projeler geliştirme ve paydaşlarla güçlü iletişim stratejileri önerilerinde bulunmuşlardır. Elde edilen sonuçlar, eğitim yönetimi alanında örgütsel gururun hem bireysel hem de kurumsal başarıyı artırıcı etkisini vurgulamaktadır. Elde edilen veriler ışığında kapsamlı öneriler sunulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel gurur
• Okul yöneticisi
• Mesleki ve teknik Anadolu lisesi

Kaynakça

1. Ak, M. & Demir, F. (2022). Örgütsel gururun duygusal tükenmişlik ve sinizm ile ilişkisinde kurumsal itibarın aracılık etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(3), 608-622. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1056324
2. Akkağıt, Ş. F. (2022). Aristoteles’te insan kavramı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 124-151.
3. Arshad, A. & Imran, A. (2016). Impact of organizational morality on employee creativity: Mediating role of organizational pride. International Review of Management and Business Research, 5(3), 961-971.
4. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 395-407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
5. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
6. Balcı, İ. (2024). Mesleki eğitim kurumlarında görevli öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık seviyelerinin incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(13), 1-15. https://doi.org/10.56677/mkuefder.1480597
7. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274.
8. Bektaş, M. & Erdem, R. (2015). Örgütlerde informal iletişim süreci: Kavramsal bir çerçeve. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 125-139.

9. Bozkurt, A. T. (2021). Okul yönetici ve öğretmenlerinin değişime hazır bulunuşluk durumlarının incelenmesi (Gaziantep ili örneği). OPUS International Journal of Society Researches, 18[Yönetim ve Organizasyon Özel Sayısı], 1285-1307. https://doi.org/10.26466/opus.874249
10. Bozkurt, F. (2014). Sözlüklerdeki temel duygu kavramlarının yeniden tanımlanması: Bir yöntem önerisi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 21(1), 25-34. https://doi.org/10.1501/Trkol_0000000277
11. Buluç, B. (2003). Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında eğitim yönetimi işlevlerinin değerlendirilmesi. Çağdaş Eğitim Dergisi, 303, 19-29.
12. Çeçen, R. (2002). Duygular insan yaşamında neden vazgeçilmez ve önemlidir? Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(9), 164-170.
13. Çelebi, F. (2020). Örgütsel gururun yaratıcılık üzerindeki etkisi: Özel okul öğretmenleri örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 3261-3272. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.1038
14. Daft, R. (2008). Organization theory and design. South-Western Cengage Learning.
15. Dalgıç, A. & Türkoğlu, N. (2019). Müşteri kaynaklı sosyal stresin otel çalışanlarının yaratıcılığına, iş birliğine ve örgütsel gurur algılarına etkisi. The Third International Congress on Future of Tourism'de sunulmuş bildiri, 26-28 Eylül 2019, Mersin Üniversitesi, Mersin.
16. Ekşioğlu, S. & Taşpınar, M. (2019). Türkiye’de mesleki ve teknik ortaöğretimin gelişimi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Dergisi, 9(3), 614-627. https://doi.org/10.19126/suje.657776
17. Erdem, F. & İşbaşı, J. Ö. (2001). Eğitim kurumlarında örgüt kültürü ve öğrenci alt kültürünün algılamaları. Akdeniz Üniversitesi İ.İ.B.F Dergisi, 1(1), 1-33.
18. Ertekin, İ. (2017). Klasik örgüt kuramları. Journal of Emerging Economies and Policy, 2(2), 64-73.
19. Gouthier, M. H. J. & Rhein, M. (2011). Organizational pride and its positive effects on employee behavior. Journal of Service Management, 22(5), 633-649. https://doi.org/10.1108/09564231111174988
20. Gurur Kaynağımız Meslek Liseleri. (2021). Konhaber. https://www.konhaber.com/saglik/gurur_ kaynagimiz_meslek_liseleri-1563478h sayfasından erişilmiştir.
21. Güçlü, N., Kalkan, F., & Dağlı, E. (2017). Mesleki ve teknik ortaöğretim okulu öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile örgütsel sinizm arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), 177-192.
22. Güner-Demir, T. (2022). Öğretim elemanlarının görüşlerine göre örgütsel gurur ve kurumsal aidiyet ilişkisi. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
23. James, W. & Lange, C. G. (1967). The emotions. Hafner.
24. Kablay, S. (2019). Stajyer mi işçi mi? Çalışma Ortamı Dergisi, 162, 15-19.
25. Kahraman, Ü. (2019). Okul yöneticilerinin yönetim tarzı, örgüt DNA’sı ve örgütsel değişimin okullardaki korku kültürüne etkisi. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
26. Kaplan, M., Demirağ, B., & Çavuşoğlu, S. (2022). Örgütsel sinizmin örgütsel gurur üzerindeki etkisi: endüstri işletmeleri üzerinde bir araştırma. 9th International Scientific Researches Conference'ta sunulmuş bildiri, 9-11 Ekim 2022, Çukurova Üniversitesi, Adana.
27. Kartal, S. E. (2010). Genel liseler ile mesleki ve teknik liselerdeki öğretmenlerin örgütsel güven düzeylerinin karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
28. Kraemer, T. & Gouthier, M. H. J. (2013). How organizational pride and emotional exhaustion explain turnover intentions in call centers. Journal of Service Management, 25(1), 125-148.
29. Leedy, P. & Ormrod, J. (2015). Practical research: Planning and design. Pearson Education.
30. Mascolo, M. & Fischer, K. (1995). Developmental transformations in appraisals for pride, shame, and guilt. J. P. Tangney & K. W. Fischer (Ed.), Self-conscious emotion: The psychology of shame, guilt, embarrasment and pride içinde (s. 64-114). Guilford.
31. Mas-Machuca, M., Berbegal-Mirabent, J., & Alegre, I. (2016). Work-life balance and its relationship with organizational pride and job satisfaction. Journal of Managerial Psychology, 31(2), 586-602. https://doi.org/10.1108/JMP-09-2014-0272
32. Masterson, C. (2016). Organizational pride: a multi-method examination of the nature, emergence, and function of pride in the workplace. (Yüksek Lisans Tezi). www.proquest.com sayfasından erişilmiştir.
33. McIntosh, J. (2010). Linking organizational pride to purpose. Employment Relations Today, 37(2), 39-45.
34. Merriam, S. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel.
35. Merriam-Webster. (t. y.). Pride. https://www.merriam-webster.com/dictionary/pride sayfasından erişilmiştir.
36. Meslek Liseli Genç Yeteneklerimiz İzmir’e Gurur Yaşattı. (2023). Ticaret Gazetesi. https://ticaretgazetesi.com.tr/2023/12/20/meslek-liseli-genc-yeteneklerimiz-izmire-gurur-yasatti/ sayfasından erişilmiştir.
37. Meslek Lisesi Öğrencilerinden Anlamlı Çalışma. (2021). BRTV. https://www.brtv.com.tr/meslek-lisesi-ogrencilerinden-anlamli-calisma/ sayfasından erişilmiştir.
38. Özdemir, G. & Şahin, S. (2020). Mesleki ve teknik Anadolu liseleri yöneticilerinin teknik liderlik becerilerinin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 63-79. https://doi.org/10.17860/mersinefd.632608
39. Parker, H. (2020). The value of authentic pride. Psychology Today. https://www.psychologytoday.com/us/blog/your-future-self/202012/the-value-authentic-pride sayfasından erişilmiştir.
40. Paşaoğlu, D. (2013). Yönetim ve yöneticilik. C. Koparal & İ. Özalp (Ed.), Yönetim ve organizasyon içinde (s. 2-22). Anadolu Üniversitesi.
41. Pawłowska, B. (2020). Pride in teachers’ everyday work. Conditions and contexts. Qualitative Sociology Review, 16(1), 28–48. https://doi.org/10.18778/1733-8077.16.1.03
42. Plutchik, R. (1994). The psychology and biology of emotion. Harper & Collins.
43. Reşat-Cica, H. & Karabulut, T. (2024). Çalışanların örgütsel bağlılık ile örgütsel özdeşleşme davranışının yeşil örgütsel davranış üzerindeki etkisinde çevre tutkusunun aracı rolü. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 304-326. https://doi.org/10.21547/jss.1312993
44. Ryökkynen, S., Maunu, A., Pirttiamaa, R., & Kontu, E. (2022). From the shade into the sun: exploring pride and shame in students with special needs in Finnish VET. European Journal of Special Needs Education, 37(4), 648-662. https://doi.org/10.1080/08856257.2021.1940006
45. Sağlam, E. (2020). Okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özellikleri ile okulların örgütsel zekâ düzeyleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
46. Saphyte. (2023). What is organizational pride and how to build one in the workplace. https://saphyte.medium.com/what-is-organizational-pride-and-why-is-it-important-dd105cc03499 sayfasından erişilmiştir.
47. Sart, G. (2021). Fenomenoloji ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz. F. N. Seggie & Y. Bayyurt (Ed.), Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımlar içinde (s. 74-86). Anı.
48. Sönmez, M. A. (2006). Meslek liselerinde örgüt kültürü. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 45(45), 85-108.
49. Şişman, M. (1995). Örgüt kavramının kültürel açıdan çözümlenmesi ve eğitim örgütleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 1(1), 79-94.
50. Sznycer, D. & Cohen, A. S. (2021). How pride works. Evolutionary Human Sciences, 3, 1-16. https://doi.org/10.1017/ehs.2021.6
51. Tan, A. (2021). Bir bilgi kaynağı olarak duygu-akıl ilişkisi. Atlas Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 1(6), 6-21.
52. TDK. (2023). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
53. Tracy, J. & Robins, R. (2007). Emerging insights into the nature and function of pride. Current Directions in Psychological Science, 16(3), 147-150. https://doi.org/10.1111/j.1467-8721.2007.00493
54. Ulusoy, T. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik sorununa kapsamlı bir cevap. Toplum ve Ütopya. https://www.toplumveutopya.com/nitel-arastirmalarda-gecerlilik-sorununa-kapsamli-bir-cevap-sarah-j-tracynin-qualitative-quality-eight-big-tent-criteria-for-excellent-qualitative-research-makalesi-uz/ sayfasından erişilmiştir.
55. Yalçın, S. (2016). Okul yöneticilerinin motivasyonlarını etkileyen unsurlar. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 905-922. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.280822
56. Yazar, T. & Keskin, İ. (2021). Nitel araştırmada örneklem. B. Oral & A. Çoban (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (2. b.) içinde (s. 229-248). Pegem Akademi.
57. Yıldırım, A. & Çarıkçı, O. (2017). Mesleki ve teknik Anadolu liselerinde görev yapan eğitim yöneticisi ve öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeylerinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8(19), 33-43. https://doi.org/10.21076/vizyoner.345090
58. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. b.). Seçkin.
59. Yıldırım, K. & Akdoğan, E. (2019). Okul yöneticilerinin duygusal yükünün karar verme sürecine etkisi açısından incelenmesi. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 2(2), 20-30.
60. Yılmaz, V. E. (2019). “Dinleme” becerisinin geliştirilmesi çerçevesinde yeni arayışlar ve teknikler. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (48), 278-290.