The Predictive Role of Parenting Attitudes on Family Involvement: A Study on Parents with Preschool-Aged Children

Öz

This study aims to examine the relationship among parental attitudes, family involvement, and demographic characteristics of parents with children aged 48–72 months. The study adopted a correlational survey model. The population of this study consisted of parents of 840 children aged 48-72 months who were pursuing their education in independent kindergartens affiliated with the Ministry of National Education (MoNE) in the Buca district of İzmir during the 2023-2024 academic year. The sample group consisted of parents of 359 children selected from this population using the simple random sampling method. Data collection tools included the Parental Attitude Scales, Family Involvement Scale, and Personal Information Form, all completed by the children’s parents. Analyses included one-way analysis of variance (ANOVA), LSD and Dunnett's C tests, independent samples t-test, Pearson correlation, and simple linear regression analysis. The findings indicated that parental attitudes and family involvement scores for children aged 48-72 months did not show significant differences based on the child’s gender. It was found that undesirable parental attitudes varied in terms of the educational levels of mothers and fathers. Additionally, undesirable parental attitudes and school-based family involvement differed based on the mother’s employment status. A low positive correlation was observed between all dimensions of family involvement and desirable parental attitudes, while a low negative correlation was found with undesirable parental attitudes. Furthermore, desirable parental attitudes were identified as a positive predictor of family involvement, while undesirable parental attitudes were found to be a negative predictor of family involvement.

Anahtar Kelimeler

• Family involvement
• Parenting attitudes
• Parent
• Preschool period

Anne-Baba Tutumlarının Aile Katılımı Üzerindeki Yordayıcı Rolü: Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmada 48-72 aylık çocuğu olan ebeveynlerin anne baba tutumlarıyla aile katılımları ve demografik özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek hedeflenmiştir. Çalışma, ilişkisel tarama modeli şeklindedir. Bu araştırmanın evreni İzmir iline bağlı Buca ilçesinde 2023-2024 eğitim öğretim döneminde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız anaokullarında eğitimini sürdürmekte olan 48-72 aylık 840 çocuğu olan ebeveynden oluşmaktadır. Evrenden basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilen 359 ebeveyn örneklem grubunu meydana getirmektedir. Veri toplama aracı olarak çocukların ebeveynleri aracılığıyla doldurulan Anne-Baba Tutum Ölçekleri, Aile Katılımı Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışmada tek yönlü varyans analizi, LSD ile Dunnet C testleri, bağımsız örneklemler için t testi, Pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda 48-72 aylık çocuğu olan ebeveynlerin anne baba tutumu ve aile katılımı puanlarının çocukların cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. İstenmeyen anne baba tutumunun anne ve baba öğrenim düzeyine göre değişiklik gösterdiği saptanmıştır. İstenmeyen anne baba tutumunun ve okul temelli aile katılımının anne çalışma durumuna göre farklılaştığı saptanmıştır. Aile katılımının tüm boyutları ile istendik anne baba tutumları arasında düşük oranda pozitif korelasyon; istenmeyen anne baba tutumları arasında ise düşük oranda negatif korelasyon sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca istendik anne baba tutumunun aile katılımının pozitif; istenmeyen anne baba tutumunun ise aile katılımının negatif yönde bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Aile katılımı
• Anne baba tutumları
• Ebeveyn
• Okul öncesi dönem

Kaynakça

1. Ahmetoğlu, E., Acar, İ. H., Sezer, T., & Akşin-Yavuz, E. (2018). Aile katılımı ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 21-40. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018..-368784
2. Aktürk, F. M. (2015). Çocukları okul öncesi eğitime devam eden (5 yaş grubu) ebeveynlerin ana-baba tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
3. Akyol, T. (2021). Ebeveyn tutumları ile okul öncesi dönemdeki çocukların karar verme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Diyalektolog - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 26, 73-93. https://doi.org/10.29228/diyalektolog.50016
4. Altay, F. B. (2007). Okulöncesi kuruma (devlet özel) devam eden çocukların sosyal yeterlikleri ve olumlu sosyal davranışları ile ebeveyn stilleri arasındaki ilişkiler. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
5. Aslan, M. & Bozan, S. (2020). Okul öncesi eğitimde aile katılımı. EJERCongress 2020 Bildiri Özetleri Kitabı içinde (s. 1830–1831). Anı. https://www.ejercongress.org/bildiri-ozetleri-kitabi/ sayfasından erişilmiştir.
6. Aslandağ, G., Erol-Çalışkan, A., Uzun, M., Anbarlı, B., Demir, S., Çalışkan, M., & Erol, İ. E. (2024). Özel okullarda aile katılımının belirlenmesi. Balkan & Near Eastern Journal of Social Sciences (BNEJSS), 10(2), 48-52.
7. Atabey, D. (2017). Anasınıfına devam eden çocukların annelerinin anne tutumlarının incelenmesi (Çorum ili örneği). Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 145-167. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.296516
8. Aydoğan, Y. (2021). Okul öncesi eğitim programlarında aile katılımı. G. Yıldız (Ed.), Aile eğitimi ve katılımı içinde (s. 103-135). Pegem Akademi.

9. Banasich, A. & Brooks-Gunn, J. (1996). Maternal attitudes and knowledge of child-rearing: Associations with family and child outcomes. Child Development, 67, 1186-1205.
10. Batool, S. S. & Mumtaz, A. N. (2015). Development and validation of parenting style scale. Pakistan Journal of Psychological Research, 30(2), 225-248.
11. Bazarbashı, F. (2014). 2-6 yaşlarda çocukları olan annelerin duygusal zeka düzeyleri ve bazı demografik özellikleri ile çocuk yetiştirmeye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
12. Bolat, S. N. (2022). Anne baba tutumları ile okul öncesi dönem çocuklarının problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
13. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
14. Cheung, S. K. & Kam, C. S. (2019). Hong Kong pre-service early childhood teachers’ attitudes towards parental involvement and the role of their family relationship quality. Journal of Education for Teaching, 45(4), 417-433. https://doi.org/10.1080/02607476.2019.1639261
15. Çağdaş, A. & Şahin-Seçer, Z. (2011). Anne baba eğitimi. Eğiten.
16. Çakmak, Ö. Ç. (2010). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 1-18.
17. Domènech-Rodriguez, M. M., Donovick, M. R., & Crowley, S. L. (2009). Parenting styles in a cultural context: Observations of “protective parenting” in first‐generation Latinos. Family Process, 48(2), 195-210. Eddy, J. M., Leve, L. D., & Fagot, B. I. (2001). Coercive family processes: A replication and extension of Patterson’s coercion model. Aggressive Behavior: Official Journal of the International Society for Research on Aggression, 27(1), 14-25.
18. Ekici, F. Y. (2017). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki aile katılım çalışmalarına katılan ve katılmayan ailelerin çocuklarının sosyal beceri ve problem davranışları arasındaki ilişki. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 543-562.
19. Ekinci-Vural, D. & Kocabaş, A. (2016). Okul öncesi eğitim ve aile katılımı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1174-1185. https://doi.org/10.17755/esosder.263223
20. Ergüden, N., Doğan, A., & Hastaoğlu, Z. Ş. (2020). Aile katılımının okul öncesi dönem çocuklarının benlik saygısı ve sosyal duygusal uyumu üzerindeki etkileri. Nesne, 8(17), 297-309. https://doi.org/10.7816/nesne-08-17-10
21. Erol, E. T. (2022). Anne-baba tutumları ile 5-10 yaş grubu çocukların davranışları arasındaki ilişkinin incelemesi. Sosyal, İnsan ve İdari Bilimler Dergisi (JOSHAS), 5(17), 597-617. https://doi.org/10.31589/JOSHAS.142
22. Fantuzzo, J., Gadsden, V., Li, F., Sproul, F., McDermott, P., Hightower, D., & Minney, A. (2013). Multiple dimensions of family engagement in early childhood education: Evidence for a short form of the Family Involvement Questionnaire. Early Childhood Research Quarterly, 28(4), 734-742.
23. Furey, M. (2023). Family involvement in schools: A local perspective. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/docview/2860540618?pq-origsite=gscholar&fromopenview=true sayfasından erişilmiştir.
24. Maccoby, E. E. & Martin, J. A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent‐child interaction. E. M. Hetherington & P. H. Mussen (Ed.), Handbook of child psychology: Vol. 4. Socialization, personality, and social development içinde (s. 1–101). Wiley.
25. Mayer, A. & Grishina, G. (2019). Specific of parent’s attitude in preschool education. T. Martsinkovskaya, & V. R. Orestova (Ed.), Psychology of subculture: Phenomenology and contemporary tendencies of development (c. 64) içinde (s. 392-397). Future Academy. https://doi.org/10.15405/epsbs.2019.07.51
26. Gobena, G. A. (2020). Factors influencing participation in early childhood education: Its implication to quality-education. International Online Journal of Education and Teaching, 7(1), 355-371. http://iojet.org/index.php/IOJET/article/view/647 sayfasından erişilmiştir.
27. Gross, D., Bettencourt, A. F., Taylor, K., Francis, L., Bower, K., & Singleton, D. L. (2020). What is parent engagement in early learning? Depends who you ask. Journal of Child and Family Studies, 29(3), 747–760. https://doi.org/10.1007/s10826-019-01680-6
28. Gülay-Ogelman, H. & Özyürek, A. (2021). Anne-baba tutum ölçekleri (4-12 yaş): Geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 1-16. https://doi.org/10.47714/uebt.847581
29. Gümrükçü-Bilgici, B. (2022). 48-72 aylık okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerileri ile istendik ve istenmedik anne tutumları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 5(1), 130-151. https://doi.org/10.33400/kuje.1057189
30. Kang, J., Horn, E. M. & Palmer, S. (2017). Influences of family involvement in kindergarten transition activities on children’s early school adjustment. Early Childhood Education Journal, 45, 789–800. https://doi.org/10.1007/s10643-016-0828-4
31. Köksal-Eğmez, C. F. (2008). Okul öncesi eğitim kurumlarında ailenin eğitime katılımı (Kocaeli’nde beş anaokulunda yapılan araştırma). (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
32. Kurtulmuş, Z. (2016). Okul öncesi eğitimde uygulanan etkinlik planlarında aile katılımı boyutunun incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 5(1), 71-84.
33. Özen, F. (2018). Okul öncesi öğretmenleri aile katılım çalışmalarına yönelik öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. (Tezsiz Yüksek Lisans Dönem Projesi). https://gcris.pau.edu.tr/bitstream/11499/3184/1/Fatma%20%C3%96zen%20Proje%20%28tezsiz%29.pdf sayfasından erişilmiştir.
34. Özyürek, A. & Tezel-Şahin, F. (2005). Kırsal bölge ve şehir merkezinde yaşayan 5 6 yaş grubu çocuğa sahip anne babaların çocuk yetiştirme tutumları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 121-136.
35. Özyürek, M. (2010). Engellilere yönelik tutumların değiştirilmesi. Kök.
36. Ridha, A. A., Jalal, N. M., & Halima, A. (2024). The influence of parental involvement on early childhood education (ECE) students’ school readiness in Makassar. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 8(3), 3678-3690. https://dx.doi.org/10.47772/IJRISS.2024.803265S
37. Sak, R., Şahin-Sak, İ., Atlı, S. & Şahin, B. (2015). Okul öncesi dönem: anne baba tutumları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 972-991. https://doi.org/10.17860/efd.33313
38. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
39. Tatlilioğlu, K. (2012). Okul öncesi dönemde anne-baba tutumunun çocuğun kişilik gelişimine etkisi. Turan-Sam, 4(15), 83-91.
40. Tezel-Şahin, F. & Özyürek, A. (2008). 5-6 yaş grubu çocuğa sahip ebeveynlerin demografik özelliklerinin çocuk yetiştirme tutumlarına etkisinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 395-414.
41. Tezel-Şahin, F. & Özyürek, A. (2011). Anne baba eğitimi ve okul öncesinde aile katılımı. Morpa Kültür.
42. Tortumluoğlu, G. (1999). Annelerin aile kavramını algılaması ve bunun çocuk yetiştirme tutumuna etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
43. Uygun, N. & Kozikoğlu, İ. (2020). Çocukları okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden ebeveynlerin tutumlarının incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 1494-1507. https://doi.org/10.33206/mjss.639099
44. Varol, V., Kılıç, M., Yılmaz-Çelik, H., Güneş, M., & Varol, M. (2023). Okul öncesi dönemde aile katılım çalışmalarına anne ve babaların katılım düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 9(19), 157-177. https://doi.org/10.59304/ijhe.1219001
45. Van Voorhis, F. L., Maier, M. F., Epstein, J. L., & Lloyd, C. M. (2013). The impact of family involvement on the education of children ages 3 to 8: A focus on literacy and math achievement outcomes and social-emotional skills. Mdrc. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED545474.pdf sayfasından erişilmiştir.
46. Yamamoto, Y., Holloway, S. D., & Suzuki, S. (2006). Maternal involvement in preschool children's education in Japan: Relation to parenting beliefs and socioeconomic status. Early Childhood Research Quarterly, 21(3), 332-346.
47. Yoleri, S. & Taşdelen-Karçkay, A. (2015). Okul öncesi aile katılımının ebeveyn tutumlarını yordayıcı etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 45(206), 121-134.
48. Yurt, N. & Özyürek, A. (2023). Ebeveyn tutumları ile okul öncesi çocukların sosyal değer kazanımları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 21(45), 129-150. https://doi.org/10.34234/ded.1248344