Examining the Relationship Between Professional Burnout Levels, Emotional Intelligence, and Resilience Among Psychological Counselors/Guidance Teachers

Öz

This research aimed to investigate the relationship among the levels of professional burnout, emotional intelligence, and resilience of psychological counselors/guidance teachers. While conducting this quantitative research correlational survey model was adopted. The study group consisted of 357 psychological counselors/guidance teachers working in public schools affiliated with Ankara Provincial Directorate of National Education during the spring semester of 2022-2023. Within the scope of the research, the data were obtained through the “Psychological Counselor Burnout Inventory,” “Rotterdam Emotional Intelligence Scale,” and “Resilience Scale-Short Form.” The collected data were analyzed in the SPSS software via the multiple linear regression analysis, independent samples t-test, and Kruskal Wallis h test. The multiple regression analysis revealed that the level of burnout was significantly predicted by emotional intelligence and resilience. In addition, it was concluded that burnout levels of the study group significantly differed by gender, years of experience in the profession, school level worked at, and school kind worked at, whereas burnout levels did not significantly differ by marital status, undergraduate program, educational status, and having difficult life experiences.

Anahtar Kelimeler

• Professional burnout
• Emotional intelligence
• Resilience
• Psychological counselors/guidance teachers

Psikolojik Danışman/Rehber Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlik Düzeyleri ile Duygusal Zekâ ve Kendini Toparlama Gücü Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada temel olarak psikolojik danışman/rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile duygusal zekâ ve kendini toparlama gücü arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinin temel alındığı nicel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubu, 2022-2023 bahar yarıyılında Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarında görev yapmakta olan 357 psikolojik danışman/rehber öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında toplanan veriler, “Psikolojik Danışman Tükenmişlik Envanteri”, “Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği” ve “Kendini Toparlama Gücü Ölçeği-Kısa Formu” aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS paket programında, çoklu doğrusal regresyon analizi, ilişkisiz örneklem t-testi ve Kruskal-Wallis h-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan çoklu regresyon analizi, mesleki tükenmişlik düzeyinin duygusal zekâ ve kendini toparlama gücü tarafından anlamlı şekilde yordandığını ortaya koymaktadır. Bunun yanında, mesleki tükenmişlik düzeyinin cinsiyet, kıdem yılı, çalışılan kademe ve çalışılan kurum türü değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı; öte yandan medeni durum, mezun olunan lisans programı, eğitim düzeyi ve zorlu yaşam olayı deneyimleme durumu değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşma göstermediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Mesleki tükenmişlik
• Duygusal zekâ
• Kendini toparlama gücü
• Psikolojik danışman/rehber öğretmen

Kaynakça

1. Akgül, B. (2017). Rehber öğretmenlerin algıladıkları yıldırma (mobbing) davranışları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Mersin ili örneği). (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
2. Akgün, A. (2022). Psikolojik danışmanların mesleki tükenmişlik düzeyleri ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Karma desen çalışması. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
3. Akten, S. (2007). Rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
4. Aliyev, R. & Tunc, E. (2015). Self-efficacy in counseling: The role of organizational psychological capital, job satisfaction, and burnout. Procedia—Social and Behavioral Sciences, 190, 97-105. http://doi:10.1016/j.sbspro.2015.04.922
5. Allwood, C. M., Geisler, M., & Buratti, S. (2022). The relationship between personality, work, and personal factors to burnout among clinical psychologists: Exploring gender differences in Sweden. Counselling Psychology Quarterly, 35(2), 324-343. http://doi:10.1080/09515070.2020.1768050
6. Altun, T. & Camadan, F. (2016). Examination of counseling teachers’ perceptions on school counselor (psychological counselor) concept through metaphor anaylysis. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(3), 883-918. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/issue/22605/241570 sayfasından erişilmiştir.
7. ASCA. (2022). Ethical Standards for School Counselors. https://www.schoolcounselor.org/About-School-Counseling/Ethical-Responsibilities/ASCA-Ethical-Standards-for-School-Counselors-(1) sayfasından erişilmiştir.
8. Arıcıoğlu, A. & Tagay, Ö. (2008). Okullarda ruh sağlığı hizmetleri. Kuramsal Eğitimbilim, 1(2), 76-83. https://keg.aku.edu.tr/arsiv/c1s2/c1s2m7.pdf sayfasından erişilmiştir.

9. Avcı, M. A. & Gültekin-Hatunoğlu, A. (2019). Türk eğitim sistemi içinde psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinde yaşanan problemler ve rehberlik hizmetlerinin eğitim sistemi içindeki yeri ve önemi. The Journal of Social Sciences(41), 392-402. https://sobider.com/?mod=tammetin&makaleadi=&makaleurl=038c0936-d54b-40f6-a97d-0c64ab9b8881.pdf&key=36872 sayfasından erişilmiştir.
10. Başören, M. (2005). Çeşitli değişkenlere göre rehber öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Zonguldak ili örneği). (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
11. Bayar, A. & Çalışkan, G. (2022). Mesleğin ilk yıllarında psikolojik danışmanların yaşadığı sorunlar. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 11(3), 158-178.
12. Bayat, İ. & Baykal, B. (2021). Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının yarattığı engeller: Çalışma yaşamında varolmaya çalışan kadın. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 745-762. http://doi:10.26745/ahbvuibfd.990887
13. Belgi, S. (2016). Lisede çalışan rehber öğretmenlerin mesleki öz yeterlik algıları ve mesleki tükenmişliklerinin incelenmesi (İstanbul ili Bahçelievler ilçesi örneği). (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
14. Bengisoy, A. & Özdemir, M. B. (2019). Psikolojik danışman/rehber öğretmenlerin bakış açısıyla psikolojik danışma ve rehberlik alanının sorunları. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(3), 189-193. http://doi:10.35365/ctjpp.19.1.24
15. Berjot, S., Altintas, E., Grebot, E. & Lesage, F. X. (2017). Burnout risk profiles among French psychologists. Burnout Research, 7, 10-20. http://doi:10.1016/j.burn.2017.10.001
16. Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (30. b.). Pegem.
17. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2022). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (32. b.). Pegem Akademi. http://doi:10.14527/9789944919289
18. Can, E. & Nikolayidis, U. (2023). Kriz durumlarında okul rehberlik hizmetleri: covid-19 pandemisinin yansımaları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi(57), 1581-1606. http://doi:10.53444/deubefd.3498037
19. Carrola, P. & Karcher, M. (2016). Correctional counselor burnout: Examining burnout rates using the Counselor Burnout Inventory. Journal of Offender Rehabilitation, 55, 1-18. http://doi:10.1080/10509674.2016.1149134
20. Cevahir, E. (2020). SPSS ile nicel veri analizi rehberi. Kibele.
21. Cherniss, C. (1980). Professional burnout in human service organizations. Praeger.
22. Çelik, M. (2017). Rehber öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Diyarbakır ili örneği). (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
23. Çulha, Y. (2017). Okul psikolojik danışmanlarının müdürlerinin liderlik stillerini algıları ile kendi iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
24. DeCoster, J. & Claypool, H. (2004). Data analysis in SPSS. http://www.stat-help.com/notes.html sayfasından erişilmiştir.
25. Demirtaş, H. (2020). Rehber öğretmenlerde tükenmişlik düzeyinin demografik değişkenler açısından incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
26. Doğan, B. B. (2020). Okul psikolojik danışmanlarının (rehber öğretmenlerinin) psikolojik sağlamlık, öz yeterlik ve iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
27. Dönmez, K. & Sarı, T. (2021). Okul psikolojik danışmanlarında öz şefkat ile tükenmişlik arasındaki ilişkide umudun aracı rolünün incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi(59), 60-84. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/64363/900347 sayfasından erişilmiştir.
28. Eccles, J. S., Midgley, C., Wigfield, A., Buchanan, C. M., Reuman, D., Flanagan, C., & Iver, D. M. (1993). Development during adolescence: The impact of stage-environment fit on young adolescents’ experiences in schools and in families. American Psychologist, 48(2), 90–101. https://doi.org/10.1037/0003-066X.48.2.90
29. Edelwich, J. & Brodsky, A. (1980). Burn-out: Stages of disillusionment in the helping professions. Human Sciences. http://archive.org/details/burnoutstagesofd00edel sayfasından erişilmiştir.
30. Emery, S., Wade, T. D., & McLean, S. (2009). Associations among therapist beliefs, personal resources and burnout in clinical psychologists. Behaviour Change, 26(2), 83-96. http://doi:10.1375/bech.26.2.83
31. Erdur-Baker, Ö. & Çetinkaya, E. (2007). Etik: Davranışta kırılma noktası. Gelişen Psikolojik Danışma ve Rehberlik, Meslekleşme Sürecinde İlerlemeler, 1, 163-182.
32. Erikli, S. (2020). Çalışma yaşamında toplumsal cinsiyet ayrımcılığının görünümü. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 39-60. https://dergipark.org.tr/tr/pub/husbdergi/issue/52731/673563 sayfasından erişilmiştir.
33. Farber, B. A. (1990). Burnout in psychotherapists: Incidence, types, and trends. Psychotherapy in Private Practice, 8(1) 35-44. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J294v08n01_07 sayfasından erişilmiştir.
34. Field, A. (2012). Discovering statistics using SPSS (3. b.). Sage.
35. Freudenberger, H. J. (1974). Staff burn-out. Journal of Social Issues, 30(1), 159-165. http://doi:10.1111/j.1540-4560.1974.tb00706.x
36. Garmezy, N. (1993). Children in poverty: Resilience despite risk. Psychiatry, 56(1), 127-136. http://doi:10.1080/00332747.1993.11024627
37. George, D. & Mallery, P. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10. b.). Pearson.
38. Golparvar, M. & Parsakia, K. (2023). Building resilience: Psychological approaches to prevent burnout in health professionals. KMAN Counseling and Psychology Nexus, 1(1), 159-166. https://doi:10.61838/kman.psychnexus.1.1.18 Gutierrez, D. & Mullen, P. R. (2016). Emotional intelligence and the counselor: Examining the relationship of trait emotional intelligence to counselor burnout. Journal of Mental Health Counseling, 38(3), 187-200. http://doi:10.17744/mehc.38.3.01
39. Güler, D. & Türküm, A. S. (2019). Adapting the Counselor Burnout Inventory to Turkish: Validity and reliability studies. Counselling Psychology Quarterly, 32(2), 246-259. http://doi:10.1080/09515070.2018.1470492
40. Güven, M. (2009). Millî Eğitim Bakanlığı müfettişlerinin okul rehberlik hizmetleri ve denetimiyle ilgili görüşleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(9), 171-179. http://www.sosyalarastirmalar.net/cilt2/sayi9pdf/guven_mehmet.pdf sayfasından erişilmiştir.
41. Hricová, M. & Lovašová, S. (2019). Stress, secondary trauma and burnout—risk characteristics in helping professions. Journal of Interdisciplinary Research, 8(2), 161-165.
42. Işık, Ş. (2016). Türkiye’de kendini toparlama gücü konusunda yapılmış araştırmaların incelenmesi. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 6(45), 65-76. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/42745/515929 sayfasından erişilmiştir.
43. Işık, Ş., Özünlü, M. B. & Üzbe-Atalay, N. (2019). Kendini Toparlama Gücü Ölçeği-Kısa Formu (KTGÖ-KF): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Turkish Studies, 14(1), 103-119. http://doi:10.7827/TurkishStudies.14826
44. Işıkhan, V. (2016). Çalışanlarda tükenmişlik sendromu. M. Gülhan & Ü. Yılmaz (Ed.), Akciğer kanserinde destek tedavisi içinde (s. 366-391). TUSAD Eğitim Kitapları Serisi.
45. İçen, Ş. (2021). Okul psikolojik danışmanları ve rehber öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleriyle evlilik doyumları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler aracılığıyla incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
46. İkiz, F. E. (2010). Psikolojik danışmanların tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 25-43. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59503/855347 sayfasından erişilmiştir.
47. Karal, E. & Atak, H. (2022). Ruh sağlığı çalışanları olarak okul psikolojik danışmanlarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi: Şırnak ili örneği. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 51-67.
48. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (36. b.). Nobel.
49. Karataş, Z. & Baltacı, H. (2013). Ortaöğretim kurumlarında yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine yönelik okul müdürü, sınıf rehber öğretmeni, öğrenci ve okul rehber öğretmeninin psikolojik danışman görüşlerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 427-460. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59471/854621 sayfasından erişilmiştir.
50. Kaya, T. (2009). Rehber öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (İstanbul ili örneği). (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
51. Kim, N. & Lambie, G. W. (2018). Burnout and implications for professional school counselors. Professional Counselor, 8(3), 277-294. https://eric.ed.gov/?id=EJ1198902 sayfasından erişilmiştir.
52. Kumcağız, H., Demir, Y. & Karadaş, C. (2017). Okul psikolojik danışmanlarında mesleki tükenmişliğin yordayıcısı olarak özel eğitime ilişkin öz-yeterlik algısı. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 312-324. http://doi:10.17679/inuefd.341495
53. Köktürk, S. & Bağcı, Z. (2023). Örgütsel tükenmişlik. İksad. http://doi:10.5281/ZENODO.10412861
54. Küçükkoç, G. (2021). Çalışan kadınlarda iş-aile çatışması ve tükenmişlik üzerine bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
55. Lawson, G., Venart, E., Hazler, R. J., & Kottler, J. A. (2007). Toward a culture of counselor wellness. Journal of Humanistic Counseling, Education & Development, 46(1), 5-19. http://doi:10.1002/j.2161-1939.2007.tb00022.x
56. Lee, S. M., Baker, C. R., Cho, S. H., Heckathorn, D. E., Holland, M. W., Newgent, R. A., …, & Yu, K. (2007). Development and initial psychometrics of the Counselor Burnout Inventory. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 40(3), 142-154. htpps://doi:10.1080/07481756.2007.11909811
57. Lent, J. & Schwartz, R. C. (2012). The impact of work setting, demographic characteristics, and personality factors related to burnout among professional counselors. Journal of Mental Health Counseling, 34(4), 355-372. http://doi:10.17744/mehc.34.4.e3k8u2k552515166
58. Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child Development, 71(3), 543-562. http://doi:10.1111/1467-8624.00164
59. Maslach, C. (2003). Job burnout: New directions in research and intervention. Current Directions in Psychological Science, 12(5), 189-192. http://doi:10.1111/1467-8721.01258
60. Maslach, C. & Goldberg, J. (1998). Prevention of burnout: New perspectives. Applied and Preventive Psychology, 7(1), 63-74. http://doi:10.1016/S0962-1849(98)80022-X
61. Maslach, C. & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113. http://doi:10.1002/job.4030020205
62. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52(1), 397-422. http://doi:10.1146/annurev.psych.52.1.397
63. Masten, A. S., Best, K. M., & Garmezy, N. (1990). Resilience and development: Contributions from the study of children who overcome adversity. Development and Psychopathology, 2(4), 425-444. http://doi:10.1017/S0954579400005812
64. MEB. (2020a). Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Etik Yönergesi. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2020_08/31230349_RPDH_Etik_Yonergesi_.pdf sayfasından erişilmiştir.
65. MEB. (2020b). Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/08/20200814-2.htm sayfasından erişilmiştir.
66. MEB. (2023a). Millî Eğitim Bakanlığı Deprem Bölgesinde Yaraları Sarmak için Var Gücüyle Çalışıyor. https://orgm.meb.gov.tr/www/mill-egitim-bakanligi-deprem-bolgesinde-yaralari-sarmak-icin-var-gucuyle-calisiyor/icerik/2268 sayfasından erişilmiştir.
67. MEB. (2023b). MEB, Afet Bölgesindeki 1 Milyon 226 Bin Öğrenci ve Veliye Psikososyal Destek Hizmeti Sundu. https://www.meb.gov.tr/meb-afet-bolgesindeki-1-milyon-226-bin-ogrenci-ve-veliye-psikososyal-destek-hizmeti-sundu/haber/29510/tr sayfasından erişilmiştir.
68. Morris, C. A. W. (2006). Crisis in the schools: Crisis, crisis intervention training, and school counselor burnout. (Yüksek Lisans Tezi). https://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/umi-uncg-1190.pdf sayfasından erişilmiştir.
69. Morse, G., Salyers, M. P., Rollins, A. L., Monroe-DeVita, M., & Pfahler, C. (2012). Burnout in mental health services: A review of the problem and its remediation. Administration and Policy in Mental Health and Mental Health Services Research, 39(5), 341-352. http://doi:10.1007/s10488-011-0352-1
70. Morsünbül, M. & Cok, F. (2011). Attachment and related variables. Current Approaches in Psychiatry, 3(3), 553-570. http://doi:10.5455/cap.20110324
71. Nazlı, S. (2007). Okul yöneticilerinin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetini algılamaları. Eurasian Journal of Educational Research(26), 155-166. http://search/yayin/detay/69497 sayfasından erişilmiştir.
72. Oğuzberk, M. & Aydın, A. (2008). Ruh sağlığı çalışanlarında tükenmişlik. Klinik Psikiyatri, 11(4), 167-179.
73. Oladipo, S. E. & Idemudia, E. S. (2015). Reliability and validity testing of Wagnild and Young’s Resilience Scale in a sample of Nigerian youth. Journal of Psychology, 6(1), 57-65. http://doi:10.1080/09764224.2015.11885524
74. Oser, C. B., Biebel, E. P., Pullen, E., & Harp, K. L. H. (2013). Causes, consequences, and prevention of burnout among substance abuse treatment counselors: A rural versus urban comparison. Journal of Psychoactive Drugs, 45(1), 17-27. https://doi:10.1080/02791072.2013.763558
75. Ölmez, A. (2022). Farklı okul türlerine göre öğretmen ve okul yöneticilerinin tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
76. Özsoy, G. & Aykaç, N. (2022). Problems and solution suggestions in secondary education psychological counseling and guidance services: A meta-synthesis study. Social Science Development Journal, 7(30), 188-202. http://doi:10.31567/ssd.584
77. Öztabak, M. Ü. (2018). Rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenlere ve faktörlere göre incelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi(12), 171-222. http://doi:10.16947/fsmia.502230
78. Pekaar, K. A., Bakker, A. B., Van Der Linden, D., & Born, M. P. (2018). Self- and other-focused emotional intelligence: Development and validation of the Rotterdam Emotional Intelligence Scale (REIS). Personality and Individual Differences, 120, 222-233. http://doi:10.1016/j.paid.2017.08.045
79. Perlman, B. & Hartman, E. A. (1982). Burnout: Summary and future research. Human Relations, 35(4), 283-305. htpp://doi:10.1177/001872678203500402
80. Pines, A. & Aronson, E. (1983). Combatting burnout. Children and Youth Services Review, 5(3), 263-275. http://doi:10.1016/0190-7409(83)90031-2
81. Rak, C. F. & Patterson, L. E. (1996). Promoting resilience in at‐risk children. Journal of Counseling & Development, 74(4), 368-373. http://doi:10.1002/j.1556-6676.1996.tb01881.x
82. Rasmussen, V., Turnell, A., Butow, P., Juraskova, I., Kirsten, L., Wiener, L., …, & IPOS Research Committee. (2016). Burnout among psychosocial oncologists: An application and extension of the effort–reward imbalance model. Psycho-Oncology, 25(2), 194-202. http://doi:10.1002/pon.3902
83. Ross, R. R., Altmaier, E. M., & Russell, D. W. (1989). Job stress, social support, and burnout among counseling center staff. Journal of Counseling Psychology, 36(4), 464-470. http://doi:10.1037/0022-0167.36.4.464
84. Rupert, P. A. & Kent, J. S. (2007). Gender and work setting differences in career-sustaining behaviors and burnout among professional psychologists. Professional Psychology: Research and Practice, 38(1), 88-96. https://doi:10.1037/0735-7028.38.1.88
85. Salovey, P. & Mayer, J. D. (1990). Emotional Intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9(3), 185-211. https://doi:10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG
86. Santrock, J. W. (2014). Ergenlik (D. M. Siyez, Çev., 14. b.). Nobel.
87. Sayıldı, H. & Büyükyılmaz, O. (2020). İş-aile çatışması, aile-iş çatışması ve iş stresi arasındaki ilişki: Üniversite personeli üzerine bir araştırma. Economics Business and Organization Research, 2(1), 52-69. https://dergipark.org.tr/en/pub/ebor/issue/54897/707538 sayfasından erişilmiştir.
88. Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., & Maslach, C. (2009). Burnout: 35 years of research and practice. Career Development International, 14(3), 204-220. http://doi:10.1108/13620430910966406
89. Shahid, R., Stirling, J., & Adams, W. (2018). Promoting wellness and stress management in residents through emotional intelligence training. Advances in Medical Education and Practice, 9, 681-686. http://doi:10.2147/AMEP.S175299
90. Smout, M. F., Simpson, S. G., Stacey, F. & Reid, C. (2022). The influence of maladaptive coping modes, resilience, and job demands on emotional exhaustion in psychologists. Clinical Psychology & Psychotherapy, 29(1), 260-273. http://doi:10.1002/cpp.2631
91. Stebnicki, M. A. (2007). Empathy fatigue: Healing the mind, body, and spirit of professional counselors. American Journal of Psychiatric Rehabilitation, 10(4), 317-338. https://doi:10.1080/15487760701680570
92. Stewart, M., Reid, G., & Mangham, C. (1997). Fostering children’s resilience. Journal of Pediatric Nursing, 12(1), 21-31. http://doi:10.1016/S0882-5963(97)80018-8
93. Sylvester-Nwosu, P., Martin, M., & Martin, D. (2024). The struggle between self-care and burnout among school counselors. Journal of Counselor Practice, 15(1), 91-122.
94. Szilagyi, A. (2021). Stress and burnout for helping professionals. Counselors navigating the Covid pandemic. Journal of Educational Sciences & Psychology, 11(73), 128-134. http://doi:10.51865/JESP.2021.2.14
95. Şahin-Sak, İ. T., Nas, E. & Sak, R. (2017). Okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokul kademesinde görev yapan rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin karşılaştırılması. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 404-433. http://doi:10.23891/efdyyu.2017.16
96. Tanrıöğen, A. & Türker, Y. (2019). Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması. Pamukkale University Journal of Education, 47, 348-369. http://doi:10.9779/pauefd.514377
97. Teran, S. P. (2015). Emotional intelligence and resilience: An exploration of burnout in mental health professionals. (Yüksek Lisans Tezi). https://www.proquest.com/docview/1751029058?pq-origsite=gscholar&fromopenview=true&sourcetype=Dissertations%20&%20Theses sayfasından erişilmiştir.
98. Terzi̇, Ş. (2006). Kendini Toparlama Gücü Ölçeği’nin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(26), 77-86.
99. Thompson, I., Amatea, E., & Thompson, E. (2014). Personal and contextual predictors of mental health counselors’ compassion fatigue and burnout. Journal of Mental Health Counseling, 36(1), 58-77. http://doi:10.17744/mehc.36.1.p61m73373m4617r3
100. Türk PDR-Der. (2011). Psikolojik danışma ve rehberlik alanında çalışanlar için etik kurallar (8. b.). Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği.
101. Umay, G. (2015). Psikolojik danışman ve rehberlik öğretmenlerinin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin ilişkisi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
102. Wachter, C. A., Clemens, E. V., & Lewis, T. F. (2008). Exploring school counselor burnout and school counselor ınvolvement of parents and administrators through an Adlerian theoretical framework. Journal of Individual Psychology, 64(4), 432-449. https://core.ac.uk/download/pdf/345080761.pdf sayfasından erişilmiştir.
103. Wagnild, G. M. & Young, H. M. (1993). Development and psychometric. Journal of Nursing Measurement, 1(2), 165-178.
104. Wardle, E. A. & Mayorga, M. G. (2016). Burnout among the counseling profession: A survey of future professional counselors. I-manager’s Journal on Educational Psychology, 10(1), 9-15. http://doi:10.26634/jpsy.10.1.7068
105. Wentzel, K. R. (1998). Social relationships and motivation in middle school: The role of parents, teachers, and peers. Journal of Educational Psychology, 90(2), 202-209.
106. WHO. (2010). Mental Health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-strengthening-our-response sayfasından erişilmiştir.
107. Wright, M. O. & Masten, A. S. (2005). Resilience processes in development. S. Goldstein & R. B. Brooks (Ed.), Handbook of resilience in children içinde (s. 17-37). Springer US. http://doi:10.1007/0-306-48572-9_2
108. Yavuz, R. & Polat, Ü. (2024). Psikolojik danışmanların okullarda karşılaşılan sorunlara ilişkin görüşleri (Manisa il örneği). Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 212-238. https://dergipark.org.tr/tr/pub/turksosbilder/issue/82228/1415430 sayfasından erişilmiştir.
109. Yıldız, E. (2012). Mesleki tükenmişlik ve rehber öğretmenler üzerine bir araştırma. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(33), 37-61. https://dergipark.org.tr/en/pub/erusosbilder/issue/23767/253351 sayfasından erişilmiştir.
110. Young, M. E. (2019). Yansıtma becerileri: Duyguları yansıtma. F. Bacanlı & G. Yüksel (Ed.), Yardım sanatını öğrenme: Temel yardım becerileri ve teknikleri (A. Güngör, A. B. Sökmez, A. Büyükgöze Kavas, D. M. Siyez, F. Bacanlı, …, & Z. Traş, Çev.) içinde (s. 105-125). Pegem Akademi.
111. Yüksel-Şahin, F. (2008). Ortaöğretimdeki öğrenci görüşlerine göre Psikolojik Danışma ve Rehberlik (PDR) hizmetlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-26.