Example Integration of Cartoons with the Science Education Curriculum: Ege ile Gaga

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship between the episodes of the animated series Ege and Gaga and the 2018 Science Curriculum. Within the scope of the study, it was investigated how animated series, which are intensively watched by early-age children, can be evaluated in terms of science education. The research focuses on the distribution of episodes according to their inclusion of scientific concepts, subject areas, grade levels, units, and learning outcomes. In this regard, qualitative research methods were used in the study. A total of 157 episodes of Ege and Gaga, broadcast on TRT Çocuk and YouTube platforms, were analyzed through document analysis; the episodes were classified according to subject areas, grade levels, units, and learning outcomes using a developed evaluation rubric. The findings indicate that some episodes were not directly associated with science learning outcomes, while a significant portion corresponded to concepts, units, and outcomes across different grade levels. This suggests that the animated series has potential as a teaching material in science education. The study contributes to the literature on the use of animated series in science teaching processes. Furthermore, it provides recommendations for researchers, teachers, and content creators who wish to build upon this study.

Anahtar Kelimeler

• Cartoon
• Ege ile Gaga
• Science Education Curriculum
• Subject area
• Document analysis

Çizgi Filmlerin Fen Bilimleri Öğretim Programı’yla İlişkilendirilmesi: Ege ile Gaga Örneği

Öz

Bu araştırmanın amacı Ege ile Gaga çizgi filmi bölümlerinin 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programı’yla ilişkisini incelemektir. Çalışma kapsamında erken yaş grubu bireylerin yoğun biçimde izlediği çizgi filmlerin fen eğitimi açısından nasıl değerlendirilebileceği incelenmiştir. Araştırma; bölümlerin fen kavramlarını içerme durumlarına, konu alanlarına, sınıf seviyelerine, ünitelere ve kazanımlara göre dağılımının nasıl olduğunu incelemektedir. Bu doğrultuda araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. TRT Çocuk ve YouTube platformlarında yayınlanan Ege ile Gaga’nın 157 bölümü doküman analizi yoluyla incelenmiş; bölümler, geliştirilmiş rubrik doğrultusunda konu alanları, sınıf seviyeleri, üniteler ve kazanımlar bağlamında sınıflandırılmıştır. Bulgular, bazı bölümlerin fen bilimleri kazanımlarıyla ilişkilendirilmediğini, önemli bir kısmının ise farklı seviyelerdeki kavram, ünite ve kazanımlarla örtüştüğünü göstermiştir. Bu durum çizgi filmin fen öğretiminde potansiyel bir materyal olarak değerlendirilebileceğini işaret etmektedir. Çalışma çizgi filmlerin fen eğitimi süreçlerinde kullanılabilirliğine yönelik alanyazındaki tartışmalara katkı sağlamaktadır. Ayrıca mevcut araştırmayı daha ileriye taşımak isteyen araştırmacılara, öğretmenlere ve yapımcılara bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Çizgi film
• Ege ile Gaga
• Fen Bilimleri Öğretim Programı
• Konu alanı
• Doküman analizi

Kaynakça

1. Anadolu Ajansı. (2016). Eğitici animasyon "Ege ile Gaga" ekrana geliyor. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/egiticianimasyon-ege-ile-gaga-ekrana-geliyor/652745 sayfasından erişilmiştir.
2. Abdüsselam, Z. (2013). Çizgi filmlerin fen öğretimine etkisi: Kuvveti keşfedelim örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
3. Akıncı, A. (2013). Okul öncesi döneme yönelik hazırlanan çizgi filmlerde değerlerin sunumu: TRT Çocuk kanalı örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
4. Ateş, E. (2019). Çizgi filmlerle fen eğitimine bir aksiyon örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
5. Aytekin, M. & Oğuzcan, D. (2020). Kültürün yeniden üretimi bağlamında türk kültüründeki oyun ve oyuncakların canlandırma filmlerde incelenmesi: Rafadan Tayfa dehliz macerası örneği. Journal of History School, 48, 3418-3449. https://doi.org/10.29228/joh.44222
6. Ayvacı, Ş. H., Abdüsselam, Z., & Abdüsselam, M. S. (2012). Animasyon destekli çizgi filmlerin fen öğretimine etkisi: 6. sınıf kuvveti keşfedelim konusu örneği. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(4), 182-190. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/21a.ayvaci.pdf sayfasından erişilmiştir.
7. Bakeman, R. & Gottman, J. M. (1997). Observing interaction: An introduction to sequential analysis. Cambridge University.
8. Banchonhattakit, P., Duangsong, R., Muangsom, N., & Kamsong, T. (2015). Effectiveness of brain-based learning and animated cartoons for enhancing healthy habits among school children in khon kaen, Thailand. Asia-Pacific Journal of Public Health, 27(2), 2028-2039. https://doi.org/10.1177/1010539512466425

9. Barak, M., Ashkar, T., & Dori, Y. J. (2011). Learning science via animated movies: Its effect on students’ thinking and motivation. Computers & Education, 56(3), 839-846. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2010.10.025
10. Bayır, E. & Günşen, G. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının en çok izledikleri çizgi filmlerin bilimsel açılardan analizi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 746-761. https://doi.org/10.24315/trkefd.303686
11. Berber, A., Anılan, B., Odabaşı, İ. N., & Alkan, D. (2019). Fen bilimleri öğretmen adaylarının eğitimde çizgi filmin kullanımına ilişkin görüşleri. Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 465-492. https://doi.org/10.17494/ogusbd.548529
12. Bieri, F., Yuan, L. P., Li, Y. S., He, Y. K., Bedford, A., Li, R. S., & Raso, G. (2013). Development of an educational cartoon to prevent worm infections in Chinese schoolchildren. Infect Dis Poverty, 2(1), 29-38. https://doi.org/10.1186/2049-9957-2-29
13. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
14. Cengiz, Ö., Küsmüş, G. İ., & Ramazan, O. (2020). TRT çocuk kanalında yayınlanan çizgi filmlerin gelişim alanlarına göre değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 271-287. https://doi.org/10.17860/mersinefd.633447
15. Cihan-Aydoğdu, C. (2025). Popüler kültürde sürdürülebilirlik: Çizgi filmler üzerinden bir iletişim analizi. TRT Akademi, 10(25), 902-925. https://doi.org/10.37679/trta.1712742
16. Çakmak, S. (2010). İki boyutlu eğitici animasyonlar ile eğitici yayın illüstrasyonlarının karşılaştırılması ve 10-12 yaş öğrencilerinin öğrenmelerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
17. Çelik, S. Ö. (2015). 7.sınıf basit makineler konusunun film ve çizgi filmler ile öğretiminin tutuma ve akademik başarıya etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
18. Dalacosta, K., Kamariotaki-Paparrigopoulou, M., Palyvos, J. A., & Spyrellis, N. (2009). Multimedia application with animated cartoons for teaching science in elementary education. Computers & Education, 52(4), 741-748. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2008.11.018
19. Demirbaş, M. & Yağbasan, R. (2005). Sosyal öğrenme teorisine dayalı öğretim etkinlikle rinin, öğrencilerin bilimsel tutumlarının kalıcılığına olan etkisinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 363-382. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/153276
20. Ergen-Kılcı, Ş. (2009). Tüketim toplumunun bir formu olarak çizgi filmlerde çocukluk ve toplumsal cinsiyet temsilleri: barbie, bratz ve winx club. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
21. Ergin, E. (2025). Türkiye’de çocuk çizgi filmlerinin “Google Trends” üzerinden analizi: Çocukların izleme tercihleri ve gelişimsel yansımaları. TRT Akademi, 10(25), 1096-1121. https://doi.org/10.37679/trta.1743076
22. Forster, N. (1994). The analysis of company documentation. C. Cassell & G. Symon (Ed.), Qualitative methods in organizational research, a practical guide içinde (s. 147-166). Sage.
23. Glesne, C. (2012). Nitel araştırmaya giriş (A. Ersoy & P. Yalçınoğlu, Çev.). Anı.
24. Güler, T. & Akman, B. (2006). 6 yaş çocuklarının bilim ve bilim insanı hakkındaki görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(31), 55-66. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/87688 sayfasından erişilmiştir.
25. İnanlı, M. S. (2008). Televizyondaki çocuk programlarının beş-altı yaş çocukları için sözel şiddet ve antisosyal sözcükler içerme durumunun incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
26. Kadan, G. & Aral, N. (2017). Evrensel değerlerin çizgi filmler açısından incelenmesi. Journal of Research in Education and Teaching 6(4), 104-117. https://jret.elapublishing.net/files/109/MAN/6-4/6-4-13.pdf sayfasından erişilmiştir.
27. Kanar, S. (2019). Animasyon filmlerinin öğrencilerin değer gelişimine etkileri: Arabalar 1 animasyon filmi örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
28. Kapucu, M. S. (2014). Fen ve teknoloji dersinde görsel medya kullanımına yönelik fen bilgisi öğretmenlerin görüşleri. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 4(2), 75-90. https://doi.org/10.14527/pegegog.2014.010
29. Korkmaz, Ö. (2023). Okul öncesi döneme yönelik çizgi filmlerin çocukların bilişsel gelişim alanını desteklemesi açısından incelenmesi: TRT Çocuk kanalı örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
30. Küçükali, T. (2023). Görsel öğrenme bağlamında çizgi film ile animasyon filmlerin fen eğitimi ve bilim öğretimi açısından değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
31. Korukcu, A., Güngör, M., & Ardahanlı, Ö. (2015). Animasyon filmlerin değerler bağlamında incelenmesi. Dem.https://www.academia.edu/25987321/Animasyon_Filmlerin_De%C4%9Ferler_Ba%C4%9Flam%C4%B1nda_%C4%B0ncelenmesi_S%C4%B0NEMA_VE_D%C4%B0N sayfasından erişilmiştir.
32. MEB. (2013). Okul Öncesi Eğitim Programı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf sayfasından erişilmiştir.
33. MEB. (2018). Fen Bilimleri Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay sayfasından erişilmiştir.
34. Neuman, W. L. (2012). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nicel ve nitel yaklaşımlar (5. b.). Yayın.
35. Ogelman, H. G. & Demirci, A. (2024). Okul öncesi dönem çizgi filmlerindeki çevre temalarının incelenmesi. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 5(1), 76-96. https://doi.org/10.54637/ebad.1420625
36. Önen-Öztürk, F. & Küçükali, T. (2025). Görsel öğrenme bağlamında çizgi filmlerin fen eğitimi ve bilim öğretimi açısından incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 14(2), 482-502. https://dx.doi.org/10.30703/cije.1507878
37. Özer-Aytekin, K. (2020). Analysis of science images presence in cartoons (A Turkish TV channel case). European Journal of Educational Research, 9(3), 1347-1366. https://doi.org/10.12973/eu-jer.9.3.1347
38. Sak, R., Şahin-Sak, İ. T., Öneren-Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250. http://doi.org/10.33400/kuje.843306
39. Sevim, Z. (2013). Çizgi filmlerin değerler eğitimi bakımından karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
40. Taştan, Z. (2022). Yabancı çocuklara Türkçe öğretiminde çizgi filmler: Ege ile Gaga örneği. International Eurasian Conference on Education and Social Studies’de sunulmuş bildiri, 1-3 Eylül, Guarda, Portekiz. https://www.academia.edu/122577303/Yabanc%C4%B1_%C3%87ocuklara_T%C3% BCrk%C3%A7e_%C3%96%C4%9Fretiminde_%C3%87izgi_Filmler_Ege_%C4%B0le_Gaga_%C3%96rne%C4%9Fi sayfasından erişilmiştir.
41. TRT Çocuk. (2023, Temmuz 20). Ege ile Gaga. https://www.trtcocuk.net.tr/ege-ile-gaga sayfasından erişilmiştir.
42. TÜİK. (2013). 06-15 Yaş Grubu Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanımı ve Medya, 2013. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Use-of-Information-and-Communication-Technology-and-Media-by-Children-Aged-06-15-2013-15866 sayfasından erişilmiştir.
43. TÜİK. (2021). Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2021-41132 sayfasından erişilmiştir.
44. TÜİK. (2024). Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638 sayfasından erişilmiştir.
45. Uzun, E. (2022). Pre-service teachers' views on the process of designing activities through cartoons. Education Quarterly Reviews[Special Issue 2: Current Education Research in Turkey], 587-601. http://doi.org/10.31014/aior.1993.05.04.646
46. Ünal, N. & Durualp, E. (2012). Televizyonun okul öncesi çocuklar üzerindeki etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 93-104. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/254163 sayfasından erişilmiştir.
47. Yapıcı, Ş. (2006). Bir eğitim aracı olarak televizyon ve etkileri. Bilim, Eğitim ve Düşünce Dergisi, 6(2), 1-15.
48. Yaşar-Ekici, F. (2015). Çizgi filmlerin çocuklar üzerindeki etkilerine ilişkin çok boyutlu bir değerlendirme. Türk ve İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(5), 70-84. https://openaccess.izu.edu.tr/server/api/core/bitstreams/aaf66934-88ea-4af5-b488-1f08950aebe7/content sayfasından erişilmiştir.
49. Yener, Y., Yılmaz, M., & Kara, G. (2021). Çizgi filmlerde fen-mühendislik girişimcilik uygulamaları: aslan örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 1-29. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1444966 sayfasından erişilmiştir.
50. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. b.). Seçkin.
51. Yıldız, V. (2023). Çizgi filmlerin fen eğitimine entegrasyonu: Durum çalışması. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
52. Zakirman, Z., Rahayu, C., & Gusta, W. (2022). E-animation media to improve the understanding of elementary school science learning. Jurnal Basicedu, 6(3), 3411-3419. https://jbasic.org/index.php/basicedu/article/view/2595 sayfasından erişilmiştir.