Sosyal Hizmet Lisans Bölümlerinin Akreditasyon Yolculuğu: Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma ile güdülen amaç, akredite sosyal hizmet lisans bölümlerinde görev yapan akademisyenlerin kalite ve akreditasyon süreçlerine ilişkin deneyimlerinin sosyal hizmet eğitimine yansımalarını incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yaklaşım benimsenmiş ve veri toplamak amacıyla derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Örneklemi, Türkiye’de yer alan akredite sosyal hizmet bölümlerinde görev yapan ve çalışmaya katılmayı kabul eden on beş öğretim elemanı oluşturmaktadır. Veriler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, “Akreditasyonla Tanışma”, “Hazırlık Aşaması”, “Değerlendirme Süreci” ve “Akreditasyon Sürecinin Etkileri” olmak üzere dört ana tema altında sunulmuştur. Araştırma bulgularına göre akreditasyon, farkındalık yaratma, hesap verebilirlik ve şeffaflık sağlama, destek mekanizmalarını harekete geçirme, programın tüm aktörleri tarafından sahiplenilme ve ulusal ve uluslararası ölçekte tanınırlığın artması gibi olumlu yönleriyle öne çıkmaktadır. Hazırlık sürecinde yeterli bilgilendirme yapılmaması, sürecin kurumsal kültüre dönüşmemesi hâlinde artan iş yükü, sorumluluğun eşit paylaşılmaması ve öğrenci ile idari personelin sürece yeterince katılamaması ise olumsuz yönler olarak belirlenmiştir. Araştırma, akreditasyon sürecine başvurmayı planlayan bölümler için yol gösterici öneriler sunmakta ve kalite güvencesi anlayışının kurumsallaşmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akreditasyon
• Kalite güvencesi
• Sosyal hizmet eğitimi
• Nitel araştırma

A Qualitative Study on the Accreditation Journey of Undergraduate Social Work Departments

Öz

The aim of this study is to examine the reflections of academics’ experiences regarding quality and accreditation processes on social work education in accredited undergraduate social work departments. A phenomenological approach, one of the qualitative research designs, was adopted, and in-depth interviews were used as the data collection method. The study group consisted of fifteen faculty members working in accredited social work departments in Türkiye who voluntarily agreed to participate. The data were analyzed using content analysis. The findings were presented under four main themes: “Introduction to Accreditation,” “Preparation Phase,” “Evaluation Process,” and “Impacts of the Accreditation Process.” According to the research findings, accreditation was described as a process that promotes awareness, ensures accountability and transparency, activates support mechanisms, fosters ownership among all stakeholders, and enhances national and international recognition. However, the lack of adequate orientation during the preparation phase, increased workload when not institutionalized, unequal distribution of responsibilities, and insufficient involvement of students and administrative staff were identified as negative aspects of the process. The study offers guiding recommendations for departments planning to apply for accreditation and aims to contribute to the institutionalization of a quality assurance culture.

Anahtar Kelimeler

• Accreditation
• Quality assurance
• Social work education
• Qualitative research

Kaynakça

1. Aktan, C. C. & Gencel, U. (2007). Yükseköğretimde akreditasyon. C. C. Aktan (Ed.) Değişim çağında yükseköğretim içinde (s. 1-14). Yaşar Üniversitesi.
2. Aküzüm, C. & Saraçoğlu, M. (2018). Akreditasyon sürecine hazır olma durumu: Eğitim fakültesi üzerine bir uygulama. International Social Sciences Studies Journal, 4(26), 5772-5784. http://doi.org/10.26449/sssj.1041
3. Albrithen, A., Ibrahim, Q., Faraj, Z., & Osburn, L. (2024). Evaluating two academic programs of social work: a comparison between the United Arab Emirates University and the Al-Quds University in Palestine. Social Work Education, 44(5), 1178-1198. https://doi.org/10.1080/02615479.2024.2376865
4. Alptekin, K. & Türkeri, S. S. (2023). Ulusal sosyal hizmet eğitimi standartları ve yeterliliklerini belirleme üzerine yapılan çalışmalara genel bir bakış. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 18-29. https://doi.org/10.55109/tushad.1255478
5. Alptekin, K., Topuz, S., & Zengin, O. (2017). Türkiye’de sosyal hizmet eğitiminde neler oluyor? Toplum ve Sosyal Hizmet, 28(2), 50-69. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/issue/38627/448480 sayfasından erişilmiştir.
6. Apgar, D. (2022). Linking social work licensure examination pass rates to accreditation: The merits, challenges, and implications for social work education. Journal of Teaching in Social Work, 42(4), 335-353. https://doi.org/10.1080/08841233.2022.2112809
7. Artan, T., Arıcı, A., Çiçek, M., Bolat, G. B., & Kocaoğlu, S. N. (2021). Sosyal hizmet mezunu istihdam araştırması: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa örneği. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 21(2), 338-366.
8. Ayyıldız, A. A. (2021). Sosyal hizmet eğitimi ve akreditasyon. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 5(2), 72-84. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tushad/issue/67462/817352 sayfasından erişilmiştir.

9. Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/318527 sayfasından erişilmiştir.
10. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/38061/399955 sayfasından erişilmiştir.
11. Bangura, M. (2023). Social work education: Reevaluating undergraduate quality assurance in the Social Work Unit, Fourah Bay College, University of Sierra Leone. British Journal of Teacher Education and Pedagogy, 2(1), 1–11. https://doi.org/10.32996/bjtep.2023.2.1.1
12. Boboyi, A. (2024). Strategies for sustaining the accreditation of bachelor of social work in South Africa. Research in Educational Policy and Management, 6(2), 91–103. https://doi.org/10.46303/repam.2024.24
13. Brennan, J. & Shah, T. (2000). Quality assessment and institutional change: Experiences from 14 countries. Higher Education, 40(3), 331–349. https://doi.org/10.1023/A:1004159425182
14. CASWE. (2025). Accreditation. https://caswe-acfts.ca/our-activities/accreditation/ sayfasından erişilmiştir.
15. CSWE & NASW. (2020). The social work profession: Findings from three years of surveys of new social workers (December 2020). https://www.cswe.org/cswe/media/workforce-study/the-social-work-profession-findings-from-three-years-of-surveys-of-new-social-workers-dec-2020.pdf sayfasından erişilmiştir.
16. CSWE. (2022). Educational policy and accreditation standards for baccalaureate and master's social work programs. https://www.cswe.org/getmedia/bb5d8afe-7680-42dc-a332-a6e6103f4998/2022-Educational-Policy-and-Accreditation-Standards-(EPAS).pdf sayfasından erişilmiştir.
17. CSWE. (2025). Directory of accredited BSW and MSW programs. https://www.cswe.org/accreditation/about/directory/ sayfasından erişilmiştir.
18. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev. Ed.). Eğiten Kitap.
19. Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. SAGE.
20. Dill, D. (2007). Quality assurance in higher education: Practices and issues. P. P. Peterson, E. Baker, & B. McGaw (Ed.), International encyclopedia of education içinde (s. 377-383). Elsevier.
21. Hill, K. M., Erickson, C. L., Donaldson, L. P., Fogel, S. J., & Ferguson, S. M. (2017). Perceptions of macro social work education: An exploratory study of educators and practitioners. Advances in Social Work, 18(2), 522-542. https://doi.org/10.18060/21455
22. EASSW. (2021). EASSW standards and guidelines for quality in social work education. https://www.eassw.org sayfasından erişilmiştir.
23. EASSW. (2025). About EASSW. https://www.eassw.org/ sayfasından erişilmiştir.
24. Fidan, M., Bıyıklı, F., & Özkara, B. (2022). Akademisyenler için akreditasyon ne anlama geliyor? Yükseköğretimde kalite üzerine nitel bir araştırma. Sosyal Mucit Academic Review, 3(2), 213-236. https://doi.org/10.54733/smar.1166028
25. Garcia, J. A. & Floyd, C. E. (2002). Addressing evaluative standards related to program assessment: How do we respond? Journal of Social Work Education, 38(3), 369-382. https://doi.org/10.1080/10437797.2002.10779105
26. Grymonpre, R. E., Bainbridge, L., Nasmith, L., & Baker, C. (2021). Development of accreditation standards for interprofessional education: A Canadian case study. Human Resources for Health, 19(1), 1–10. https://doi.org/10.1186/s12960-020-00551-2
27. Harvey, L. (2004). The power of accreditation: Views of academics. Journal of Higher Education Policy and Management, 26(2), 207–223. https://doi.org/10.1080/1360080042000218267
28. Harvey, L. & Newton, J. (2004). Transforming quality evaluation. Quality in Higher Education, 10(2), 149–165. https://doi.org/10.1080/1353832042000230635
29. Hull, G. H. Jr., May, J., & Holmes, M. D. (1994). Quality assurance in social work education: A comparison of outcome assessments across the continuum. Journal of Social Work Education, 30(3), 388–396. https://doi.org/10.1080/10437797.1994.10672248
30. IASSW. (2020). Global standards for the education and training of the social work profession. https://www.iassw-aiets.org/wp-content/uploads/2020/11/IASSW-Global_Standards_Final.pdf sayfasından erişilmiştir.
31. IFSW. (2018). Global social work statement of ethical principles. https://www.ifsw.org/global-social-work-statement-of-ethical-principles/ sayfasından erişilmiştir.
32. Kaygusuz, E. (2023). Türkiye’de iletişim eğitiminin akreditasyonu: Akredite programlardaki idareci akademisyenlerin görüşlerine yönelik bir araştırma. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 64, 123-153. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2023-1238362
33. Krysik, J. L. & Finn, J. (2015). Etkili bir uygulama için sosyal hizmet araştırması (E. Erbay, Çev. Ed.). Nika.
34. Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
35. Loukkola, T. & Zhang, T. (2010). Examining quality culture: Part 1-Quality assurance processes in higher education institutions. European University Association.
36. Newton, J. (2000). Feeding the beast or improving quality? Academics’ perceptions of quality assurance and quality monitoring. Quality in Higher Education, 6(2), 153–163. https://doi.org/10.1080/713692740
37. Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
38. Özer, M., Gür, B. S., & Küçükcan, T. (2011). Kalite güvencesi: Türkiye yükseköğretimi için stratejik tercihler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2, 59-65. https://dergipark.org.tr/tr/pub/higheredusci/issue/61475/917966 sayfasından erişilmiştir.
39. Secret, M. C., Abell, M. L., & Berlin, T. D. (2016). Student voices speak quality assurance: Continual improvement in online social work education. Journal of Social Work Education, 52(1), 30–42. https://doi.org/10.1080/10437797.2016.1112630
40. Semerci, Ç., Semerci, N., Ünal, F., Yılmaz, E., Kaygın, H., Ulus, İ. Ç., …, & Yılmaz, Ö. (2021). Akademisyenlerin akreditasyon algılarının incelenmesi. Asya Öğretim Dergisi, 9(1), 1-14. https://doi.org/10.47215/aji.823723
41. SHOD. (2022). Dernek hakkında. https://sosyalhizmetokullari.org/about-us/ sayfasından erişilmiştir.
42. SHUÇEP Çalışma Grubu. (2020). Sosyal hizmet ulusal çekirdek eğitim programı. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Ulusal-cekirdek-egitimi-programlari/sosyal-hizmet-ulusal-cekirdek-egitim-programi.pdf sayfasından erişilmiştir.
43. Stensaker, B. (2008). Outcomes of quality assurance: A discussion of knowledge, methodology and validity. Quality in Higher Education, 14(1), 3–13. https://doi.org/10.1080/13538320802011532
44. Şahin, S. & Çankır, B. (2019). Sürdürülebilir kalite algısı ve iş performansı: çalışmaya tutkunluğun aracı rolü. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(3), 196-211. https://doi.org/10.35379/cusosbil.578560
45. TSE. (2005). Kalite yönetim sistemleri-Şartlar. https://www.tse.org.tr/ sayfasından erişilmiştir.
46. Vidovich, L. & Slee, R. (2001). Bringing universities to account? Exploring some global and local policy tensions. Journal of Education Policy, 16(5), 431–453. https://doi.org/10.1080/02680930110071039
47. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
48. Yiğit, T. (2017). Türkiye’de sosyal hizmet eğitim/öğretiminde kalite güvence sistemi ve akreditasyon standartlarına ilişkin bir model çerçeve önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 28(1), 151-168. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/issue/38637/448607 sayfasından erişilmiştir.
49. YÖKAK. (2022). Kurum İç Değerlendirme Raporu (KİDR) Hazırlama Kılavuzu (Sürüm 3.1.). https://yokak.gov.tr/Common/Docs/KidrKlavuz1.4/KIDR_Haz%C4%B1rlama_K%C4%B1lavuzu_3.1.pdf sayfasından erişilmiştir.
50. YÖK. (2024). Sosyal hizmet programı bulunan tüm üniversiteler. https://yokatlas.yok.gov.tr/lisans-bolum.php?b=10193 sayfasından erişilmiştir.
51. Zayachuk, Y. & Yamelynets, M. (2021). Accreditation procedures as a factor of quality assurance of higher education in Germany. Pedagogika Studia i Rozprawy, 30(30), 179-189. http://dx.doi.org/10.16926/p.2021.30.12