Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi
Öz
Bu çalışma, okul öncesi dönemde babaların çocuklarıyla birlikte gerçekleştirdikleri hikâye kitabı okuma davranışlarını ve bu davranışları yordayan değişkenleri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış olup İstanbul’da yaşayan ve 3-6 yaş aralığında çocuğu olan 284 baba ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma bulguları, babaların çocuklarıyla birlikte okuma etkinliklerine genel olarak yüksek düzeyde katılım gösterdiklerini; “Etkileşimli Okuma” alt boyutunda daha aktif olduklarını, “Okuryazarlık Öğretimi” boyutunda ise daha sınırlı kaldıklarını ortaya koymaktadır. Gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre, demografik değişkenlerin (yaş, gelir vb.) tek başına okuma davranışlarını açıklamada sınırlı kaldığı; modele okuma alışkanlıklarının eklenmesiyle açıklanan varyansın önemli ölçüde arttığı görülmüştür. Modelde okuma sıklığı ve okuma süresi etkileşimli okuma davranışlarını pozitif yönde; çocuk sayısı ve baba eğitim düzeyi ise negatif yönde anlamlı olarak yordamıştır. Eğitim düzeyi arttıkça puanların düşmesi, babaların öz değerlendirmelerinde artan farkındalıkla birlikte daha eleştirel bir tutum sergilemeleriyle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca ilk kitap alma yaşının gecikmesi ile okuma puanları arasında pozitif bir ilişki saptanmış; bu durum babaların sürece geç dâhil olsalar bile mevcut durumda telafi edici bir motivasyonla hareket ettikleri şeklinde yorumlanmıştır. Sonuçlar, babaların okuma sürecine aktif katılımının eğitim düzeyinden ziyade oluşturulan okuma rutinleri ve zamansal süreklilikle şekillendiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aram, D. & Shapira, R. (2012). Parent-child shared book reading and children's language, literacy, and empathy development. Rivista Italiana di Educazione Familiare, 2, 55-65.
- Armbruster, B. B., Lehr, F., & Osborn, J. (2003). A child becomes a reader. National Institute for Literacy.
- Bailey, R. & Rhee, K. B. (2005). Reach Out and Read: Promoting pediatric literacy guidance through a transdisciplinary team. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, 16(2), 225–230.
- Baker, C. E. (2013). Fathers’ and mothers’ home literacy ınvolvement and children’s cognitive and social emotional development: Implications for family literacy programs. Applied Developmental Science, 17(4), 184–197. https://doi.org/10.1080/10888691.2013.836034
- Barone, C., Fougère, D., & Pin, C. (2021). Social origins, shared book reading, and language skills in early childhood: Evidence from an information experiment, European Sociological Review, 37(1), 18–31.
- Burgess, S. R., Hecht, S. A., & Lonigan, C. J. (2002). Relations of the home literacy environment (HLE) to the development of reading-related abilities: A one-year longitudinal study. Reading Research Quarterly, 37(4), 408–426. https://doi.org/10.1598/RRQ.37.4.4
- Cabrera, N. J., Shannon, J. D., & Tamis-LeMonda, C. (2007). Fathers' influence on their children's cognitive and emotional development: From toddlers to pre-K. Applied Developmental Science, 11(4), 208–213. https://doi.org/10.1080/10888690701762100
- Chacko, A., Fabiano, G. A., Doctoroff, G. L. & Fortson, B. L. (2018). Engaging fathers in effective parenting for preschool children using shared book reading: A randomized controlled trial. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 47(1), 79–93. https://doi.org/10.1080/15374416.2016.1266648
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Okul Öncesi Eğitim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Büşra Çelik
*
0000-0002-4954-7352
Türkiye
Hatice Kamadan
0009-0002-9602-3321
Türkiye
Şeyma Değirmenci
0000-0001-7586-7483
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
3 Nisan 2026
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
27 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
23 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1
