Araştırma Makalesi

Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi

Cilt: 24 Sayı: 1 29 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, okul öncesi dönemde babaların çocuklarıyla birlikte gerçekleştirdikleri hikâye kitabı okuma davranışlarını ve bu davranışları yordayan değişkenleri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış olup İstanbul’da yaşayan ve 3-6 yaş aralığında çocuğu olan 284 baba ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma bulguları, babaların çocuklarıyla birlikte okuma etkinliklerine genel olarak yüksek düzeyde katılım gösterdiklerini; “Etkileşimli Okuma” alt boyutunda daha aktif olduklarını, “Okuryazarlık Öğretimi” boyutunda ise daha sınırlı kaldıklarını ortaya koymaktadır. Gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre, demografik değişkenlerin (yaş, gelir vb.) tek başına okuma davranışlarını açıklamada sınırlı kaldığı; modele okuma alışkanlıklarının eklenmesiyle açıklanan varyansın önemli ölçüde arttığı görülmüştür. Modelde okuma sıklığı ve okuma süresi etkileşimli okuma davranışlarını pozitif yönde; çocuk sayısı ve baba eğitim düzeyi ise negatif yönde anlamlı olarak yordamıştır. Eğitim düzeyi arttıkça puanların düşmesi, babaların öz değerlendirmelerinde artan farkındalıkla birlikte daha eleştirel bir tutum sergilemeleriyle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca ilk kitap alma yaşının gecikmesi ile okuma puanları arasında pozitif bir ilişki saptanmış; bu durum babaların sürece geç dâhil olsalar bile mevcut durumda telafi edici bir motivasyonla hareket ettikleri şeklinde yorumlanmıştır. Sonuçlar, babaların okuma sürecine aktif katılımının eğitim düzeyinden ziyade oluşturulan okuma rutinleri ve zamansal süreklilikle şekillendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aram, D. & Shapira, R. (2012). Parent-child shared book reading and children's language, literacy, and empathy development. Rivista Italiana di Educazione Familiare, 2, 55-65.
  2. Armbruster, B. B., Lehr, F., & Osborn, J. (2003). A child becomes a reader. National Institute for Literacy.
  3. Bailey, R. & Rhee, K. B. (2005). Reach Out and Read: Promoting pediatric literacy guidance through a transdisciplinary team. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, 16(2), 225–230.
  4. Baker, C. E. (2013). Fathers’ and mothers’ home literacy ınvolvement and children’s cognitive and social emotional development: Implications for family literacy programs. Applied Developmental Science, 17(4), 184–197. https://doi.org/10.1080/10888691.2013.836034
  5. Barone, C., Fougère, D., & Pin, C. (2021). Social origins, shared book reading, and language skills in early childhood: Evidence from an information experiment, European Sociological Review, 37(1), 18–31.
  6. Burgess, S. R., Hecht, S. A., & Lonigan, C. J. (2002). Relations of the home literacy environment (HLE) to the development of reading-related abilities: A one-year longitudinal study. Reading Research Quarterly, 37(4), 408–426. https://doi.org/10.1598/RRQ.37.4.4
  7. Cabrera, N. J., Shannon, J. D., & Tamis-LeMonda, C. (2007). Fathers' influence on their children's cognitive and emotional development: From toddlers to pre-K. Applied Developmental Science, 11(4), 208–213. https://doi.org/10.1080/10888690701762100
  8. Chacko, A., Fabiano, G. A., Doctoroff, G. L. & Fortson, B. L. (2018). Engaging fathers in effective parenting for preschool children using shared book reading: A randomized controlled trial. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 47(1), 79–93. https://doi.org/10.1080/15374416.2016.1266648

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Nisan 2026

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

27 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

23 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çelik, B., Kamadan, H., & Değirmenci, Ş. (2026). Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(1), 160-183. https://doi.org/10.37217/tebd.1751872
AMA
1.Çelik B, Kamadan H, Değirmenci Ş. Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi. TEBD. 2026;24(1):160-183. doi:10.37217/tebd.1751872
Chicago
Çelik, Büşra, Hatice Kamadan, ve Şeyma Değirmenci. 2026. “Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (1): 160-83. https://doi.org/10.37217/tebd.1751872.
EndNote
Çelik B, Kamadan H, Değirmenci Ş (01 Nisan 2026) Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 1 160–183.
IEEE
[1]B. Çelik, H. Kamadan, ve Ş. Değirmenci, “Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi”, TEBD, c. 24, sy 1, ss. 160–183, Nis. 2026, doi: 10.37217/tebd.1751872.
ISNAD
Çelik, Büşra - Kamadan, Hatice - Değirmenci, Şeyma. “Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/1 (01 Nisan 2026): 160-183. https://doi.org/10.37217/tebd.1751872.
JAMA
1.Çelik B, Kamadan H, Değirmenci Ş. Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi. TEBD. 2026;24:160–183.
MLA
Çelik, Büşra, vd. “Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 1, Nisan 2026, ss. 160-83, doi:10.37217/tebd.1751872.
Vancouver
1.Büşra Çelik, Hatice Kamadan, Şeyma Değirmenci. Babaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarıyla Birlikte Kitap Okuma Davranışlarının İncelenmesi. TEBD. 01 Nisan 2026;24(1):160-83. doi:10.37217/tebd.1751872

                                                                                                    Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yayınlanmaktadır.

                                                                                                                                      Creative Commons Lisansı