“Vahşi Robot” Animasyon Filminin 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda Yer Alan Değerler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada “Vahşi Robot” animasyon filminin 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan değerlere göre inceleyerek değerler eğitimi bağlamında çocuklar üzerinde etkide bulunabilecek kesitleri tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın veri kaynağını 2024 yılında yayınlanan Vahşi Robot animasyon filmi oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi kullanılmış, veri analizinde ise betimsel analiz tercih edilmiştir. Araştırmada Vahşi Robot animasyon filminde 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan değerlere etki edebilecek olumlu ve olumsuz kesitler tespit edilmiştir. Araştırmanın bulguları incelendiğinde Vahşi Robot animasyon filmde programda yer alan 12 değere rastlanmıştır. Vahşi Robot animasyon filminde programda yer alan değerler açısından olumlu etki edebilecek 87 kesit belirlenmiş ve bu kesitlerin etki edebileceği 11 değer tespit edilmiştir. Bunlardan en sık tekrarlanan; yardımseverlik, sevgi, sorumluluktur. Filmde değerlere olumsuz etki edebilecek toplamda dokuz kesit belirlenmiş ve bu kesitlerin etki edebileceği yedi değer tespit edilmiştir. Bunlardan en sık tekrarlanan dürüstlük değeridir. Elde edilen sonuçlar Vahşi Robot animasyon filminin 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan değerler açısından kullanılabilecek olumlu kesitleri olduğunu göstermiştir. Ayrıca filmde Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda yer alan değerler açısından olumsuz etki edebilecek kesitler dikkate alınarak araştırmanın birinci alt probleminde tespit edilen değerler açısından materyal olarak kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Değerler eğitimi
• Animasyon film
• Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı

Examination of “The Wild Robot” Animation Film in Terms of the Values in the 2024 Social Studies Curriculum

Öz

This study aims to examine the animated film “Wild Robot” in light of the values included in the 2024 Social Studies Curriculum and identify segments that may influence children in the context of values education. The data source for the study is the animated film Wild Robot, released in 2024. The document review method, one of the qualitative research methods, was used in the study, and descriptive analysis was preferred in data analysis. The study identified positive and negative segments in the animated film Wild Robot that could influence the values included in the 2024 Social Studies Curriculum. Upon examining the findings of the research, 12 values included in the curriculum were found in the Wild Robot animated film. A total of 87 segments in the Wild Robot animated film that could have a positive impact on the program's values were identified, and 11 values these segments could affect were determined. The most frequently repeated of these were kindness, love, and responsibility. A total of nine segments that could have a negative impact on values were identified in the film, and seven values that these segments could affect were identified. The most frequently repeated of these was honesty. The results showed that the animated film Wild Robot included positive segments that aligned with the values outlined in the 2024 Social Studies Curriculum. In addition, it is suggested that the film be used as material in terms of the values determined in the first sub-problem of the research, taking into account the segments in the film that may have a negative impact on the values included in the Social Studies Course Curriculum.

Anahtar Kelimeler

• Values education
• Animation film
• Social Studies Curriculum

Kaynakça

1. Akcan, F. & Akyürek-Tay, B. (2023). “Ailem robotlara karşı” animasyon filminin aile birliğine önem verme değeri açısından incelenmesi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 1108-1126. https://doi.org/10.38151/akef.2023.101
2. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(51), 395-407.
3. Arslan, M. & Arslan, A. (2025). Pinokyo animasyon filminin kök değerleri çerçeve bilimsel çözümlemesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi(73), 422-464. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1496853 Ay, H. & Yangil, M. K. (2021). Kral Şakir çizgi filminin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 45-60. https://dergipark.org.tr/en/pub/usaksosbil/issue/67942/915966#article_cite sayfasından erişilmiştir.
4. Aydın, M. Z. & Akyol-Gürler, Ş. (2012). Okulda değerler eğitimi (1. b.). Nobel.
5. Aydın, M. Z. & Gürler, Ş. A. (2012). Okulda değerler eğitimi yöntemler-etkinlikler-kaynaklar. Nobel.
6. Aydoğmuş, S., Aydoğmuş, M. A., & Bozkurt, Z. A. (2022). “Zootropolis” animasyon filminin on kök değer açısından incelenmesi. Rumeli Eğitim Araştırmaları Dergisi(2), 1-23. http://doi.org/10.53688/re.14
7. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/898942 sayfasından erişilmiştir.
8. Beldağ, A. & Yarar-Kaptan, S. (2017). Arabalar filminin içerdiği değerlere ilişkin bir inceleme. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 487-499. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1486962 sayfasından erişilmiştir.

9. Bilgin, N. (2006) Sosyal bilimlerde içerik analizi: teknikler ve örnek çalışmalar. Siyasal.
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
11. Çam, İ. D., Yılar, M. B., & Ünal, O. (2020). Son dönem Osmanlı ve güncel ders kitaplarında tasarruf değeri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(3)[100. Yıl Eğitim Sempozyumu Özel Sayı], 350-374. http://doi.org/10.7822/omuefd.808799
12. Dere, İ. & Yavuzay, M. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerine göre okulda değerler eğitimi: Bir olgubilim çalışması. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty(56), 61-91. http://doi.org/10.21764/maeuefd.607187
13. Doğan-Şen, M. (2019). The role of animation cartoons in value education: Ice Age example. International Social Sciences Studies Journal, 5(49), 6142-6153. http://dx.doi.org/10.26449/sssj.1754
14. Ertürk, S. (1982). Eğitimde program geliştirme. Yelkentepe.
15. Forster, N. (1994) The analysis of company documentation. C. Cassell & G. Symon (Ed.), Qualitative methods in organizational research: A practical guide içinde (s. 147-166). Sage.
16. Gömleksiz, N. (2007). Lise öğrencilerinin toplumsal değerlere ilişkin tutumları: Elâzığ ili örneği. Değerler ve Eğitimi Uluslararası Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde (s. 727-741). Dem.
17. Gülden, B. (2015). Değerler eğitiminde çizgi filmlerin işlevi. Eğitimde Gelecek Arayışları Dünden Bugüne Türkiye’de Beceri Ahlak ve Değerler Eğitimi Konferansı içinde (s. 735-765). https://atam.gov.tr/wp-content/uploads/2023/06/EGITIMDE-GELECEK-ARAYISLARI-CILT-I.pdf#page=773 sayfasından erişilmiştir.
18. Güven, S. Arslan, M. A., & Yılmaz, O. (2014). Bestami Yazgan’ın eserlerinde dini değerler. I. Uluslararası Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu Bildirileri içinde (s. 51-59). Ezgi.
19. Hakkoymaz, S. (2021). 2015-2020 yılları arasında Türkiye’de gösterime giren animasyon filmlerinde yer alan kök değerlerin incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1717-1731. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.914920
20. Hoy, W. K. & Adams, C. M. (2015). Quantitative research in education: A primer. Sage.
21. Kan, Ç. (2010). Sosyal bilgiler dersi ve değerler eğitimi. Milli Eğitim Dergisi, 40(187), 138-145. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/442731 sayfasından erişilmiştir.
22. Kan, Ç. & Çevik, S. (2025). Öğrenme alanları ve değerler açısından 2018 ve 2024 sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 19-34. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4665559 sayfasından erişilmiştir.
23. Kanar, S. (2019). Animasyon filmlerinin öğrencilerin değer gelişimine etkileri: Arabalar 1 animasyon filmi örneği. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
24. Karakuş, N. (2015). Okul öncesi döneme hitap eden tema içerikli çizgi filmlerin değerler eğitimine katkısı yönünden incelenmesi (Niloya örneği). Değerler Eğitimi Dergisi, 12(30), 251-277. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/302330 sayfasından erişilmiştir.
25. Kasapoğlu, H. (2013). Okulda değer eğitimi ve hikâyeler. Milli Eğitim Dergisi, 43(198), 97-109. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/442202 sayfasından erişilmiştir.
26. Katırcı, E. K. & Bulut, S. (2024). Sosyal medyanın çocuk ve ergenler üzerindeki etkileri: Bir literatür incelemesi. İbn Haldun Çalışmaları Dergisi, 9(2), 125–144. https://doi.org/10.36657/ihcd.2024.122.
27. Kavruk, H. & Aykaç, N. (2022). Çocuk medyası ürünlerinde değer aktarımı (Tozkoparan dizisi örneği). International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 9(86), 1584-1603.
28. Kiriş, H. M. & Kaçmaz, M. Y. (2023). Rafadan Tayfa Göbeklitepe animasyon filminin değerler eğitimi açısından değerlendirilmesi. Külliye, [Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılı Özel Sayısı], 217-241. https://doi.org/10.48139/aybukulliye.1348844
29. Kristanti, V. & Maisarah, I. (2023). Analysis of moral values in Walt Disney Pictures and Pixar Animation Studios’ “Luca” animated film. Journal of English for Specific Purposes in Indonesia, 2(1), 53-58. https://doi.org/10.33369/espindonesia.v1i2.26089
30. Li, R. (2018). Research on cultural orientation and its aesthetic value of American animated. 2018 4th International Seminar on Education, Arts and Humanities (ISEAH 2018) içinde (s. 31-35). Francis Academic. http://doi.org/10.25236/iseah.2018.008
31. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel.
32. Murat, M., Doğan, Ş., & Öner, R. E. (2019). “Afacanlar Sınıfı” animasyon filmi ve kök değerler. International Social Sciences Studies Journal, 5(46), 5542-5563. http://doi.org/10.26449/sssj.1798
33. Najib, N. A. M. & Tibek, S. R. (2015). Value and culture in Aladdin animated film. International Journal of West Asian Studies, 1(6), 63-76. https://doi.org/10.5895/ijwas.2014.06 Özaydın, A. (2020). Animasyon filmlerin sosyal bilgiler dersi öğretim programı bağlamında incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
34. Özgökbel-Bilis, P. (2014). Rol modelleri ve toplumsal değerler açısından “uçaklar” adlı animasyon filmi üzerine bir inceleme. Selçuk İletişim, 8(3), 201-227. https://doi.org/10.18094/si.51086
35. Patton, M. Q. (2015). Qualitative evaluation and research methods. Sage.
36. Sabuncu-Tanşu, G. & Yorulmaz, B. (2023). Kral Şakir çizgi filminin içerdiği değerler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi – USBED 5(8), 1-30. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbed sayfasından erişilmiştir.
37. Sel, B. (2022). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretim programı kapsamında kültürel mirasın animasyon çizgi dizilerle aktarımı: Bir Yörük Hikayesi Maysa ve Bulut. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 2969-3000. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1052307
38. Selanik-Ay, T. & Korkmaz, Ç. (2017). Sosyal bilgiler programında yer alan değerler ve kültürel ögeler bağlamında “Küçük Hezarfen” çizgi filmi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 49-62. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/409327 sayfasından erişilmiştir.
39. Sen, M. & Yener, Y. (2022). An examination of animated movies within the scope of values education in basic education. International Online Journal of Educational Sciences, 14(4), 922-944. https://doi.org/10.15345/iojes.2022.04.003
40. Srimayanti, K. & Widyastuti, T. (2023). The value of friendship in animated films Masha and the Bear: semiotic review. MEDIASI Jurnal Kajian Dan Terapan Media, Bahasa, Komunikasi, 4(3), 204–225. https://doi.org/10.46961/mediasi.v4i3.803
41. Şahin, T. & Ersoy, F. (2012). Sosyal bilgiler ders kitaplarının değerler eğitimi yaklaşımları açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 1535-1558.
42. TDK. (2025). Değer. Türk Dil Kurumu Sözlükler. https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
43. TÜİK. (2024). Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Survey-on-Information-and-Communication-Technology-Usage-by-Children-2024-53638 sayfasından erişilmiştir.
44. Ünal, O. (2020). Yakın dönem Türk animasyon filmlerinin değerler eğitimi bağlamında incelenmesi. International Journal of Field Education, 6(2), 64-83. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1418904 sayfasından erişilmiştir.
45. Yazıcı, F. & Apak, C. (2022). Toplumsal değerler bağlamında interaktif çocuk filmleri üzerine bir inceleme: Netflix örneği. 6. Kültürel Bilişim, İletişim ve Medya Çalışmaları Konferansı Bildirileri içinde (s. 23-25).
46. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
47. Yıldırım, R (2022). Din ve değerler eğitimi açısından ‘Tay’ animasyon sinema filminin incelemesi. İlahiyat Akademi, 16 (Aralık 2022), 63-82. https://doi.org/10.52886/ilak.1204432
48. Yıldırım, Y. & Çalışkan, A. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204-220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121
49. Yılmaz, D. & Güney, R. (2021). Medyanın çocuklar üzerindeki etkileri ve kullanımına ilişkin öneriler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(4), 486–494. https://doi.org/10.46483/deuhfed.829839
50. Yılmaz, E. (2025). An online material for values education in primary school: "Afacanların Hikâyesi" animations. Journal of Social Perspective Studies, 2(1), 34–47. https://doi.org/10.5281/zenodo.15133588