Okul Öncesi Eğitim Programlarının Değerlendirme Açısından Karşılaştırmalı Analizi: 2013, 2024 EÇE ve 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı

Öz

Eğitim programlarının işlevsel ve yararlı bir biçimde uygulamaya koyulabilmesi için değerlendirme sürekli bir gelişim gerektirir. Eğitim programları zamanla değişmiş ve içinde bulunduğumuz zamanın gereksinimleri dikkate alınarak yenilenmiştir. Bu sebeple, eğitim programları zaman içinde geçerliliğini yitirebilir ve başlangıçtaki amaçlara hizmet edemeyebilir. Araştırmanın amacı 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı, 2024 Erken Çocukluk Eğitimi-Okul Öncesi Eğitim Programı ve 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli-Okul Öncesi Eğitim Programı’nın değerlendirme boyutunun karşılaştırılmasıdır. Bu araştırma nitel bir araştırma olup doküman incelemesi ve doküman analizi yapılmıştır. Araştırmada yer alan programların değerlendirme boyutu incelediğinde ise en büyük farklılık 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli-Okul Öncesi Eğitim Programı’nın beceri temelli olması, 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı ve 2024 Erken Çocukluk Eğitimi-Okul Öncesi Eğitim Programı’nın ise gelişimsel temelli olmasıdır. Daha sonraki yapılacak olan çalışmalarda, üç program sadece değerlendirme boyutuyla değil, aynı zamanda hedef, içerik, öğretim süreçleri, kazanımlar, aile katılımı, çevre düzenlemesi gibi tüm boyutlar açısından kapsamlı bir şekilde karşılaştırılarak daha bütüncül bir analiz yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Beceri temelli
• Değerlendirme
• Maarif
• Okul öncesi

Comparative Analysis of Preschool Curricula in Terms of Evaluation: 2013, 2024 ECE, and 2024 The Century of Türkiye Education Model Preschool Curricula

Öz

For curricula to be implemented in a functional and useful manner, evaluation requires continuous development. Curricula have been updated over time, taking into account the changing needs of the present era. For this reason, curricula may lose their validity over time and may not serve their original purposes. The purpose of this study is to compare the evaluation dimensions of the 2013 Preschool Curriculum, the 2024 Early Childhood-Preschool Curriculum, and the 2024 The Century of Türkiye Education Model-Preschool Curriculum. This research is a qualitative study involving document review and document analysis. When examining the evaluation dimension of the curricula included in the research, the most significant difference is that the 2024 The Century of Türkiye Education Model-Preschool Curriculum is skill-based, while the 2013 Preschool Curriculum and the 2024 Early Childhood-Preschool Curriculum are developmentally based. In future studies, the three curricula can be comprehensively compared not only in terms of the evaluation dimension but also in terms of all dimensions, such as objectives, content, teaching processes, outcomes, family participation, and environmental arrangements, enabling a more holistic analysis.

Anahtar Kelimeler

• Skills-based
• Assessment
• Education
• Preschool

Kaynakça

1. Akkaya, A. (2023). 2018 ve 2023 hayat bilgisi dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Kapadokya Eğitim Dergisi, 4(1), 60-69. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kaped/issue/78627/1294779 sayfasından erişilmiştir.
2. Arslan, S. & İlkay N. (2015). Okul öncesi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 1(1), 22-23.
3. Aydın, R. & Sağlık, T. S. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleğe ilişkin tutumları ile program değerlendirme becerilerinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(19), 311-344. https://doi.org/10.57135/jier.1583227
4. Beaty, J. J. (2018). Erken çocuklukta gözlem ve değerlendirme (M. Boz, Çev.). Anı.
5. Bekiroğlu, D. & Güllühan, N. Ü. (2022). Almanya Federal Cumhuriyeti Bayern Eyaleti okul öncesi eğitim programının incelenmesi. 2. International Marmara Scientific Research and Innovation Congress’inde sunulmuş bildiri, 19-20 Nisan, İstanbul. https://www.isarconference.org/_files/ugd/6dc816_ee0b81b2c3b445aa91a2dd7a76619cfe.pdf sayfasından erişilmiştir.
6. Best, J. W. & Kahn, J. V. (2017). Eğitimde araştırma yöntemleri (M. Durmuşçelebi, Çev.), (O. Köksal, Ed.). Dizgi.
7. Black, M. M., Walker, S. P., Fernald, L. C. H., Andersen, C. T., DiGirolamo, A. M., Lu, C., …, & Grantham-McGregor, S. (2017). Early childhood development coming of age: science through the life course. The Lancet, 389(10064), 77–90. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(16)31389-7Bower
8. Bostan, B. P. & Bolat, E. Y. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı Türkçe alan becerilerinin incelenmesi. 8. Uluslararası Eğitim ve Değerler Sempozyumu’nda sunulmuş bildiri 17-20 Ekim, Girne/KKTC. https://isoeva.com/upload/e4548d76-fa9b-41eb-b7d1-ee6cf4b22551.pdf sayfasından erişilmiştir.

9. Buldu, M. (2017). Okul öncesi matematik öğretiminde değerlendirme. Pegem.
10. Dinçkurt, B. & Kesicioglu, O. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin güne başlama ve günü değerlendirme zamanlarında yaptıkları uygulamalarının incelenmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 5(2), 31-51. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1141657 sayfasından erişilmiştir.
11. Direk, İ. N. & Batmaz, O. (2024). Okul öncesi eğitim programlarına bir bakış: 2013 ve 2024 programlarının karşılaştırılması. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi(15), 866-880. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1442767
12. Eroğlu, B. E., Eker, Z., & Eker, C. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programının hassas beceriler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 897-909. https://doi.org/10.17755/esosder.157163
13. Ensar İ. R. (2024). Uluslararası bakalorya ilk yıllar programının okul yöneticileri ve öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Open AIRE tarafından DSpace. https://openaccess.izu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12436/7134/901885.pdf sayfasından erişilmiştir.
14. Erdoğan, N. I. & Canbeldek, M. (2017). Erken çocukluk eğitiminde ölçme ve değerlendirme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1306-1327. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.31178-338827
15. Göçer, A., Arslan, S., & Çaylı, C. (2017). Türkçe eğitiminde öğrenci gelişim durumunun belirlenmesinde süreç temelli tamamlayıcı ölçme değerlendirme yöntem ve araçları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(28), 263-292. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbe/issue/38547/1186320 sayfasından erişilmiştir.
16. Gullo, D. F. & Hughes, K. (2011). Reclaiming kindergarten: Part I. Questions about theory and practice. Early Childhood Education Journal, 38, 323–328. https://doi.org/10.1007/s10643-010-0429-6
17. Güven, G., Yumugan, S., & Sakarya, O. (2025). 2024 Maarif Modeli ile Türk kültürünün okul öncesi eğitimde yeniden yorumlanması. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(2), 20258-20258. https://doi.org/10.5281/zenodo.14843223
18. Işıkoğlu-Erdoğan, N. & Canbeldek, M. (2017). Erken çocukluk eğitiminde ölçme ve değerlendirme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1306-1327. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.31178-338827
19. Kaçar, G. (2023). Çok kültürlü eğitim uygulamalarının karşılaştırılması: Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Finlandiya ve Türkiye örneği. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 8(1), 15-36. http://ijeces.hku.edu.tr/tr/pub/article/1243528 sayfasından erişilmiştir.
20. Kahramanoğlu, R. (2017). Okul temelli program geliştirme. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 29-36. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/339581 sayfasından erişilmiştir.
21. Kalaycı, N. & Bayrakcı, Z. (2025). Okul öncesi eğitim programlarının karşılaştırılmalı analizi ve değerlendirilmesi (2013-2024). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(1), 698-727. https://doi.org/10.37217/tebd.1568266
22. Karaaslan, O., Yoldaş, Z., Beklen, C., Öztarhan, H., & Karakut, R. (2023). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerini uygulamadaki yeterlilikleri. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(13), 26-99. https://doi.org/10.51947/yonbil.1136176
23. Kartal, H. (2007). Erken çocukluk eğitimi programlarından Anne-Çocuk Eğitim Programı’nın altı yaş grubundaki çocukların bilişsel gelişimlerine etkisi. İlköğretim Online, 6(2), 234–248. https://dergipark.org.tr/en/pub/ilkonline/article/107171 sayfasından erişilmiştir.
24. Kızılkaya, A. (2021). Türkiye, Amerika ve Finlandiya okul öncesi eğitim sistemlerinin karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). http://adudspace.adu.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11607/4434/ 3295.pdf sayfasından erişilmiştir.
25. McAfee, O. & Leong, D. J. (2012). Erken çocukluk döneminde gelişim ve öğrenmenin değerlendirilmesi ve desteklenmesi (B. Ekinci, Çev. Ed). Nobel.
26. McAfee, O., Leong, D. J., & Bodrova, E. (2016). Assessing and guiding young children’s development and learning (6. b.). Pearson.
27. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
28. MEB. (2013). Okul Öncesi Eğitim Programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20195712275243-okuloncesi_egitimprogrami.pdf sayfasından erişilmiştir.
29. MEB. (2022). PISA 2022 Türkiye Raporu. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://pisa.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_03/21120745_26152640_pisa2022_ rapor.pdf sayfasından erişilmiştir.
30. MEB. (2024a). Erken Çocukluk Eğitimi-Okul Öncesi Eğitim Programı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/ okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf sayfasından erişilmiştir.
31. MEB. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitimi Programı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programokuloncesiOnayli.pdf sayfasından erişilmiştir.
32. Mindes, G. (2003). Assessing young children. Merrill Prentice Hall.
33. Ocak, G. & Yılmaz, M. (2025). Eğitimde dönüşüm: MEB (2013), MEB (2024a) ve MEB (2024b) Okul Öncesi Eğitim Programları’nın karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(2), 2075-2100. https://doi.org/10.37217/tebd.1605623 sayfasından erişilmiştir.
34. Saracho, O. (2015). Contemporary perspectives on research in assessment and evaluation in early childhood education. Information Age.
35. Serdaroğlu, H. U. & Bekir, H. (2024). Okul öncesi eğitim programında güncellemeler. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 1-29. https://doi.org/10.20493/birtop.1489551
36. Snow, C. E. & Van Hemel, S.B. (2008). Early childhood assessment: why, what and how. The National Academies.
37. Taş, Ş., Şentürk, Ş., & Şiraz, F. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Okul Öncesi Eğitim Programının, program ögeleri açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi (UENAMAD), 3(2), 85-99. https://dergipark.org.tr sayfasından erişilmiştir.
38. Turan, M. A. & Sakız, G. (2014). Fen ve teknoloji dersinde portfolyo kullanımının öğrenci başarısı ve kalıcılığa etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 48-63. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.880423
39. Üredi, P. (2024). Öğretmen yetiştirme programlarına yön vermek üzere bütüncül ölçme ve değerlendirme uygulamalarının öğretim programlarında uygulanma düzeyleri. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 7(2), 10-30. https://doi.org/10.52974/jena.1497259
40. Van Hemel, S. B. & Snow, C. E. (2008). Early childhood assessment: Why, what, and how. National Academies. Wortham, S. C., Barbour, A., & Desjean-Perrotta, B. (2016). Assessment in early childhood education (7. b.). Pearson.
41. Yaman, R., Özer, G., Daşdemir, Z., Yiğit, T., & Aktan, Ö. (2024). Okul öncesi eğitiminde portfolyo aracı ile değerlendirmenin önemi. International QMX Journal, 3(3), 1486-1499. https://doi.org/10.5281/zenodo.10899576
42. Yavuz, Y. (2023). Etkili okul örgütsel yapı-okul yönetimi-etkin katılım. Efe Akademi.
43. Yiğit, C., Özyurt, M., & Adıyaman, H. (2019). Okul öncesi öğrencilerinin programın kazanımlarına ulaşma durumlarının değerlendirilmesine ilişkin bir model önerisi. Journal of Theory and Practice in Education, 15(3), 237-252. https://doi.org/10.17244/eku.444573