Derleme

Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme

Cilt: 24 Sayı: 2 30 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme

Öz

Bu sistematik derleme, 0–3 yaş çocukların kurumsal bakım ortamlarında (kreş/gündüz bakımevi) bakım veren duyarlılığının çocukların gelişimsel kazanımları üzerindeki etkilerini bütüncül biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Dahil edilen çalışmalar araştırmacılar tarafından önceden belirlenen değerlendirme kriterleri doğrultusunda yöntemsel özellikleri, duyarlı bakımın ele alınış biçimi ve çocukların gelişimsel kazanımları açısından sistematik biçimde analiz edilmiştir. Eleştirel değerlendirmede ise Sistematik Derleme için Araştırma Değerlendirme Aracı kullanılmıştır. Bulgular, duyarlı bakımın hem kurumsal yapı ve koşullarla hem de bakım verenin çocukla kurduğu duygusal ve etkileşimsel bağın niteliğiyle şekillenen çok boyutlu bir süreç olduğunu göstermektedir. Uygun çocuk–bakım veren oranı, grup büyüklüğü ve bakımın sürekliliği gibi yapısal kalite göstergeleri, duyarlılığın gerçekleşmesi için temel koşullar olarak öne çıkmaktadır. Bu koşulların sağlandığı ortamlarda çocukların daha yüksek sosyal-duygusal uyum ve daha düşük problem davranışlarla ilişkili olduğu görülmektedir. Duyarlı bakım, yalnızca anlık duygusal tepkiler değil; aynı zamanda öğrenmeye yönelik etkin destek, ortak dikkat ve karşılıklı etkileşim gibi öğretimsel bileşenleri de kapsamaktadır. Günlük rutinler—özellikle yemek zamanları ve etkileşimli okuma etkinlikleri—çocuklarla nitelikli etkileşimlerin kurulduğu doğal öğrenme bağlamları olarak dikkat çekmektedir. Genel olarak duyarlı bakımın, bireysel farklılıklar ve sınıf iklimiyle etkileşim içinde gelişen; çocukların bağlanma güvenliğini, öz-düzenlemelerini, dil ve bilişsel becerilerini destekleyen bütüncül bir bağlam olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acredolo, L. P. & Goodwyn, S. (2000). Baby signs: How to talk with your baby before your baby can talk. Random House.
  2. Ainsworth, M. D. S. (1989). Attachments beyond infancy. American Psychologist, 44, 709-716. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.4.709
  3. Ainsworth, M. D. S., Bell, S. M., & Stayton, D. J. (1974). Infant–mother attachment and social development: Socialization as a product of reciprocal responsiveness to signals. P. M. Richards (Ed.), The Integration of a child into a social world içinde (s. 99-135). Cambridge University.
  4. Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. N. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation. Psychology.
  5. Alves, C. R., Seibel, B. L., Gaspardo, C. M., Altafim, E. R., & Linhares, M. (2024). Home-visiting parenting programs to improve mother-infant interactions at early ages: A systematic review. Psychosocial Intervention, 33(2), 117-132. https://doi.org/10.5093/pi2024a7
  6. Ansari, A. & Pianta, R. C. (2019). Teacher–child interaction quality as a function of classroom age diversity and teachers’ beliefs and qualifications. Applied Developmental Science, 23(3), 294-304. https://doi.org/10.1080/10888691.2018.1439749
  7. Bateman, A. (2024). Infant embodied requests and teacher-practitioner offers during early childhood education mealtimes. Appetite, 200, 107539. https://doi.org/10.1016/j.appet.2024.107539
  8. Ballarotto, G., Murray, L., Bozicevic, L., Marzilli, E., Cerniglia, L., Cimino, S., & Tambelli, R. (2023). Parental sensitivity to toddler’s need for autonomy: An empirical study on mother-toddler and father-toddler interactions during feeding and play. Infant Behavior and Development, 73, 101892. https://doi.org/10.1016/j.infbeh.2023.101892

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çocuk Gelişimi Eğitimi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

28 Ağustos 2026

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2025

Kabul Tarihi

24 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Gündoğdu Ayar, R., & Avcı, N. (2026). Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(2), 1662-1692. https://doi.org/10.37217/tebd.1822462
AMA
1.Gündoğdu Ayar R, Avcı N. Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme. TEBD. 2026;24(2):1662-1692. doi:10.37217/tebd.1822462
Chicago
Gündoğdu Ayar, Rumeysa, ve Neslihan Avcı. 2026. “Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (2): 1662-92. https://doi.org/10.37217/tebd.1822462.
EndNote
Gündoğdu Ayar R, Avcı N (01 Ağustos 2026) Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 2 1662–1692.
IEEE
[1]R. Gündoğdu Ayar ve N. Avcı, “Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme”, TEBD, c. 24, sy 2, ss. 1662–1692, Ağu. 2026, doi: 10.37217/tebd.1822462.
ISNAD
Gündoğdu Ayar, Rumeysa - Avcı, Neslihan. “Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/2 (01 Ağustos 2026): 1662-1692. https://doi.org/10.37217/tebd.1822462.
JAMA
1.Gündoğdu Ayar R, Avcı N. Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme. TEBD. 2026;24:1662–1692.
MLA
Gündoğdu Ayar, Rumeysa, ve Neslihan Avcı. “Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 2, Ağustos 2026, ss. 1662-9, doi:10.37217/tebd.1822462.
Vancouver
1.Rumeysa Gündoğdu Ayar, Neslihan Avcı. Duyarlı Bakımın Erken Çocukluk Gelişimine Etkileri: 0–3 Yaş Kurumsal Bakım Ortamları Üzerine Sistematik Bir Derleme. TEBD. 01 Ağustos 2026;24(2):1662-9. doi:10.37217/tebd.1822462

                                                                                                    Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yayınlanmaktadır.

                                                                                                                                      Creative Commons Lisansı