Düşünce Yazısı

Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?

Cilt: 25 Sayı: 76 11 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?

Öz

Bu yazı, 23-24 Nisan 2026 tarihlerinde, Edirne’de, Trakya Üniversitesi’nde düzenlenen 9. Tıp Eğitimi Kış Okulunda gerçekleştirilen “Tasarımsal Düşünme ve Anlatı Atölyesi”nin planlanması sürecinde ortaya çıkmıştır. Tasarımsal düşünme, hızlıca çözümlere atlamak yerine ‘sorunun, deneyimin ve bağlamının arkeolojisi’ ile ‘problemde/sorunlu durumda ve deneyimde kalmayı’, ‘soruda, arayışta, keşifte kalma’yı öne alan ve bu keşifle birlikte “sorunu yeniden çerçeveleme”, “yeniden bağlamlaştırma” ve “yeniden anlatılama”yı değişim sürecinin merkezine yerleştiren farklı bir yaklaşımdır. Kees Dorst’un çizdiği çerçeveyle belirtmek gerekirse, sağlık bakım, eğitim ve yönetim de dâhil olmak üzere tüm alanlarda, bugün için karşı karşıya olunan sorunların “açık”, “karmaşık”, “dinamik” ve “ağ tabanlı” doğası, bizleri bu sorunlara farklı şekillerde yönelmeye zorlamaktadır. Bu yazıda tasarımsal düşünme “karmaşıklık”, “bağlamsallık”, “anlatısallık” ve “düşünümsellik” kavram seti üzerinden ele alınmış ve sağlık bakım, eğitim, yönetim ve liderlik süreçlerinde yaşanan dönüşümler için tasarımsal, anlatısal bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Dorst’un dokuz adımlık “Çerçeve yaratma modeli” yeniden düzenlenerek, üç aşamalı ve dokuz adımlı olmak üzere üç aşamadan “Tasarımsal anlatısal düşünme ve çerçeve yaratımı” çerçevesi çizilmiştir. Üç aşama (Sorunun ve deneyimin arkeolojisi, Yaratıcı bakma, duyma, düşünme ve eyleme ve Hayata g eçirme, dönüşümün organizasyonun kültürü haline gelmesi) ve dokuz adımdan (sorunun arkeolojisi, paradoks, deneyimin bağlamsal arkeolojisi, alanın bağlamsal arkeolojisi, temalar, çerçeveler, gelecekler, dönüşüm ve benimseme) oluşan bu çerçeve, bu süreçte dikkate alınması gereken 11 ilke (Bağlama saldır, Yargıyı askıya al, Karmaşıklığı kucakla, Odağı uzaklaştır, genişlet ve yoğunlaş, Olumlayıcı, dönüşüme açık bir ortam/iklim oluşmasını ve bunun organizasyonun kültürü haline gelmesini sağla, Örüntüler, kalıplar ara, Temaları derinleştir, Çerçeveleri keskinleştir; Hazırlıklı ol, Anı, anlatı yarat, Nihayete erdir) ile desteklenmiştir. Sonrasında yazı organizasyonlarda olumlayıcı dönüşüm ekosistemi, iklimi oluşturma ve dönüşümsel liderlik ile genişletilmiştir. Ayrıca tasarımsal düşünme ve çerçevelemeye ilişkin uygulama alanları, sağlık bakım, eğitim ve yönetim süreçlerinde değişime yönelik farklı örneklerle açılmış; bu şekilde, sağlık alanında karşı karşıya olunan karmaşık sorunların başka türlü ele alınabileceği ve bu farklı yaklaşım ile ortaya çıkarabilecek dönüşümsel deneyimler zenginleştirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Morin E. Geleceğin eğitimi için gerekli yedi bilgi (çev. Hüsnü Dilli). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı; 2006.
  2. 2. Stewart M. Ten global challenges in medical education: wicked issues and options for action. Medical Science Educator. 2021;31(1):S17-S20.
  3. 3. Eoyang GH, Mennin S. Wicked problems in health professions education: adaptive action in action [version 1]. MedEdPublish. 2019;8:226.
  4. 4. Gülpınar MA. Yeni bir anlam çerçevesi/paradigma arayışı. Tıp Eğitimi Dünyası. 2021;20(60):82-100.
  5. 5. Morin E. Yolumuzu değiştirelim: koronovirüsün öğrettikleri (Çev. Murat Erşen). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları; 2021.
  6. 6. Dorst K. Yenilikçi çerçeve: tasarımın getirdiği yeni düşünme biçimleri (Çev. Erkal Ünal). Koç Üniversitesi Yayınları; 2018.
  7. 7. Gülpınar MA, Tanrıöver Ö. Integration of behavioral, social, and humanities sciences into healthcare and education and their alignment with medical education programs. Medical Teacher. 2025;47(5):842-852.
  8. 8. Gülpınar MA. Adem’le Havva: Tanrı’nın insanda ve insanla durduğu rüya. Tanpınar üzerine bir okuma çerçevesi ve okuma denemesi. Post Yayınları; 2026. s. 20-30.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tıp Eğitimi

Bölüm

Düşünce Yazısı

Yayımlanma Tarihi

11 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

19 Haziran 2026

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 25 Sayı: 76

Kaynak Göster

APA
Gülpınar, M. A. (2026). Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler? Tıp Eğitimi Dünyası, 25(76), 28-44. https://doi.org/10.25282/ted.1975011
AMA
1.Gülpınar MA. Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler? TED. 2026;25(76):28-44. doi:10.25282/ted.1975011
Chicago
Gülpınar, Mehmet Ali. 2026. “Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?”. Tıp Eğitimi Dünyası 25 (76): 28-44. https://doi.org/10.25282/ted.1975011.
EndNote
Gülpınar MA (01 Ağustos 2026) Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler? Tıp Eğitimi Dünyası 25 76 28–44.
IEEE
[1]M. A. Gülpınar, “Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?”, TED, c. 25, sy 76, ss. 28–44, Ağu. 2026, doi: 10.25282/ted.1975011.
ISNAD
Gülpınar, Mehmet Ali. “Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?”. Tıp Eğitimi Dünyası 25/76 (01 Ağustos 2026): 28-44. https://doi.org/10.25282/ted.1975011.
JAMA
1.Gülpınar MA. Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler? TED. 2026;25:28–44.
MLA
Gülpınar, Mehmet Ali. “Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler?”. Tıp Eğitimi Dünyası, c. 25, sy 76, Ağustos 2026, ss. 28-44, doi:10.25282/ted.1975011.
Vancouver
1.Mehmet Ali Gülpınar. Tasarımsal ve anlatısal düşünme sağlık bakım, eğitim ve yönetimde değişim süreçlerine ilişkin neler söyler? TED. 01 Ağustos 2026;25(76):28-44. doi:10.25282/ted.1975011