BAĞLANMA VE PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK ARASINDAKİ İLİŞKİDE KİŞİLERARASI İLETİŞİMİN ARACI ROLÜ

Öz

Bu araştırma, bireylerin bağlanma ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide kişilerarası iletişimin aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın örneklem grubu 18-45 yaş arası yetişkinlerden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında veriler çevrimiçi anketler ile toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği, Kişilerarası İletişim Yetkinliği Envanteri ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sürecinde verilerin analizi için IBM SPSS Statistics 26 paket programı kullanışmıştır. Bağlanma stilleri, kişilerarası iletişim yetkinliği ve psikolojik sağlamlığın demografik değişkenlere göre farklılaşma durumunu incelemek amacıyla Bağımsız Grup t Testi uygulanmıştır. İlk olarak bağlanma stilleri, kişilerarası iletişim yetkinliği ve psikolojik sağlamlık değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı Analizi ile incelenmiştir. İkinci olarak bağlanma ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide kişiler arası iletişim yetkinliğinin aracı rolünü sınamak amacıyla Hiyerarşik Regresyon Analizi ve Hayes (2013)'in geliştirmiş olduğu Process Makro v4.2 eklentisi kullanılmıştır. Ek olarak araştırmada önerilen modele ait doğrudan ve dolaylı etkinin anlamlılığını belirlemek amacıyla bootstrapping tekniği kullanılarak güven aralıkları incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, bağlanma stilleri, kişilerarası iletişim yetkinliği ve psikolojik sağlamlık arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Ek olarak değişkenlerin demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Son olarak gerçekleştirilen aracılık analizinde kişilerarası iletişim yetkinliğinin bağlanma stilleri ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Mevcut çalışmada kişilerarası iletişim yetkinliğinin aracı rolünün tespit edilmiş olması ilerideki önleme ve müdahale çalışmalarında özen gösterilmesi gereken noktalara dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• psikolojik sağlamlık
• bağlanma stileri
• iletişim
• kişilerarası iletişim

THE MEDIATING ROLE OF INTERPERSONAL COMMUNICATION IN THE RELATIONSHIP BETWEEN ATTACHMENT AND PSYCHOLOGICAL RESILIENCE

Öz

This research aims to examine the mediating role of interpersonal communication in the relationship between attachment and psychological resilience. Convenience sampling methods were used in the study, which was designed in accordance with the relational screening model.The sample group of the study consists of adults between the ages of 18-45. Data were collected through online surveys. Personal Information Form, Three-Dimensional Attachment Styles Scale, Interpersonal Communication Competence Inventory and Brief Psychological Resilience Scale were used as data collection tools. IBM SPSS Statistics 26 was used to analyze the data in the research process. The relationships between attachment styles, interpersonal communication competence and psychological resilience variables were examined using Pearson Product Moment Correlation Coefficient Analysis. Secondly, Process Macro v4.2 plugin developed by Hayes (2013) were used to test the mediating role of interpersonal communication competence in the relationship between attachment and psychological resilience. According to the findings of the study, there are significant relationships between secure attachment, avoidant attachment, anxious-ambivalent attachment, interpersonal communication competence, and psychological resilience. Moreover, in the mediation analysis revealed that interpersonal communication competence has a mediating role in the relationship between secure, avoidant, and anxious-ambivalent attachment styles and psychological resilience. In conclusion, the findings underscore the protective role of interpersonal communication competence in fostering psychological resilience. The identification of this mediating role of interpersonal communication competence in the present study highlights important considerations for future prevention and intervention efforts.

Anahtar Kelimeler

• attachment
• interpersonal relationship
• interpersonal communication
• psychological resilience

Kaynakça

1. Akdağ, C. (2017). Genç yetişkin bireylerin anne-babalarıyla kurdukları ilişki örüntüsünün romantik ilişkilerindeki kaygı ve kaçınma düzeylerini yordama gücü. (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı. https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=XyNDh0oNibe5iYEIxFUknA&no=RAowofUZNSQuVnj4dL3rVw (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
2. Anders, S. L., & Tucker, J. S. (2000). Adult attachment style, interpersonal communication competence, and social support. Personal Relationships, 7(4), 379–389. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2000. tb00023.x (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
3. Alvord, M. K., Rich, B. A., & Berghorst, L. H. (2016). Resilience interventions. In APA handbook of clinical psychology: Psychopathology and health, 4, 505–519. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/14862-023 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
4. Atwool, N. (2006). Attachment and resilience: Implications for children in care. Child Care in Practice, 12(4), 315–330. https://doi.org/10.1080/13575270600863226 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
5. Babbie, E. R. (2021). The practice of social research. (15. Baskı). Cengage Learning.
6. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037//0022-3514.51.6.1173 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
7. Begen, H., & Şantaş, F. (2024). Duygusal zekâ, iletişim becerileri ve iş stresi arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 27(2), 385-398. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1446776 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
8. Besser, A., & Neria, Y. (2010). The effects of insecure attachment orientations and perceived social support on posttraumatic stress and depressive symptoms among civilians exposed to the 2009 Israel–Gaza war: A follow-up cross-lagged panel design study. Journal of Research in Personality, 44, 335–341. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2010.03.004 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).

9. Bornstein, M. & Hendricks, C. & Hahn, C.-S. & Haynes, O. & Painter, K. & Tamis-LeMonda, C. (2003). Contributors to self-perceived competence, satisfaction, investment, and role balance in maternal parenting: A multivariate ecological analysis. Parenting-Science and Practice, 3, 285-326.
10. Bowlby, J. (1958). The nature of the child’s tie to his mother. International Journal of Psychoanalysis, 39, 350–373.
11. Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Penguin Books. https://ia600109. us.archive.org/26/items/attachmentlossvo00john/attachmentlossvo00john.pdf (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
12. Ciechanowski, K., Stasiuk, K., & Czabała, C. (2021). Bağlanma stilleri ve duygusal zekâ arasındaki ilişki: Kültürel farklılıklar. The Polish Journal of Applied Psychology, 19 (2), 33-47. https://doi. org/10.4467/2450028XPP.21.003.14312 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
13. Chilton, T. L. (2001). The relations among insecure attachment, ego development and hardiness [Doctoral dissertation, Indiana University]. ProQuest Dissertations Publishing.
14. Creswell, J. W. (2013). Steps in conducting a scholarly mixed methods study. DBER Speaker Series. https://doi.org/10.1037/e566772013-001 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
15. Çıkrıkçı, Ö. ve Çinpolat, E. (2021). Kişiler arası İletişim Yetkinliği Envanteri’nin (KİYE) Türkçeye uyarlanması. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 757-775.
16. Davydov, D. M., Stewart, R., Ritchie, K., & Chaudieu, I. (2010). Resilience and mental health. Clinical Psychology Review, 30(5), 479–495. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.03.003 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
17. Derlercq, F., & Willemsen, J. (2006). Distress and post-traumatic stress disorders in high risk professionals: Adult attachment style and the dimensions of anxiety and avoidance. Clinical Psychology and Psychotherapy, 13, 256–263. https://doi.org/10.1002/cpp.492 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
18. Doğan T. (2015) Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102. https://toad.halileksi.net/wp-content/ uploads/2022/07/kisa-psikolojik-saglamlik-olcegi-toad.pdf (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
19. Duran, S., & Demirci, H. T. (2025). Examining the relationship between attachment styles, stress coping styles, and psychological resilience levels in adults seeking treatment for alcohol and substance use disorders. Journal Of Ethnicity in Substance Abuse, 1–16. Advance Online Publication. https:// doi.org/10.1080/15332640.2025.2535490 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
20. Emery, R., & Forehand, R. (1994). Parental divorce and children’s well-being: A focus on resiliency. In R. J. Haggerty, N. Garmezy, M. Rutter, & L. R. Sherrod (Eds.). Stress coping and development risk and resilience in children, 64–99. Cambridge, England. Cambridge Press.
21. Eminağaoğlu, N. (2006). Güç koşullarda yaşayan sokak çocuklarında dayanıklılık (sağlamlık). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay. jsp?id=aR7azpOBMywCnrZduVWrwg&no=MySxncQ0XUvTAT7wcVYLHw (Erişim Tarihi: 29.06.2026).
22. Erigüç, G. & Şener, T. & Eriş, H. (2013). İletişim becerilerinin değerlendirilmesi: Bir meslek yüksekokulu öğrencileri örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 16 (1), 45-65. https://izlik.org/ JA63RP97PS (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
23. Erözkan, A. (2007). Üniversite öğrencilerinin iletişim becerilerini etkileyen faktörler. Marmara Üniversitesi Açık Arşiv Sistemi, 59–72. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2015 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
24. Erzen, E. (2016). Three dimensional attachment style scale, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 17(3), 01-21. https://doi.org/10.17679/iuefd.17323631 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
25. Fergus, S., & Zimmerman, M. A. (2005). Adolescent resilience: a framework for understanding healthy development in the face of risk. Annual Review of Public Health, 26, 399–419. https:// doi.org/10.1146/annurev.publhealth.26.021304.144357 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
26. Fraley, R. C., & Bonanno, G. A. (2004). Attachment and loss: A test of three competing models on the association between attachment-related avoidance and adaptation to bereavement. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(7), 878–890. https://doi.org/10.1177/0146167204264289 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
27. Gizir, C. A. (2016). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(28). https://izlik.org/JA94JK82XR (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
28. Godor, B. P., van der Horst, F. C. P., & Van der Hallen, R. (2023). Unravelling the roots of emotional development: examining the relationships between attachment, resilience and coping in young adolescents. The Journal of Early Adolescence, 44(4), 429-457. https://doi. org/10.1177/02724316231181876 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
29. Gürbüz, S., & Bayık, M. E. (2021). Aracılık modellerinin analizinde yeni yaklaşım: Baron ve Kenny’nin yöntemi hâlâ geçerli mi?. Türk Psikoloji Dergisi, 37(88), 1-14.
30. Hayes, A. F., & Rockwood, N. J. (2017). Regression-based statistical mediation and moderation analysis in clinical research: observations, recommendations, and implementation. Behaviour Research and Therapy, 98(39-57).
31. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2nd ed.). Guilford Press.
32. Höltge, J., Theron, L., Cowden, R. G., Govender, K., Maximo, S. I., Carranza, J. S., Kapoor, B., Tomar, A., van Rensburg, A., Lu, S., Hu, H., Cavioni, V., Agliati, A., Grazzani, I., Smedema, Y., Kaur, G., Hurlington, K. G., Sanders, J., Munford, R., … Ungar, M. (2021). A cross-country network analysis of adolescent resilience. Journal of Adolescent Health, 68(3), 580–588. https://doi.org/10.1016/j. jadohealth.2020.07.010 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
33. Huang, Y. C., and Lin, S. H. (2018). An inventory for assessing interpersonal communication competence of college students. British Journal of Guidance & Counselling, 46(4), 385-401.
34. Jang, S. A., Smith, S., & Levine, T. (2002). To stay or to leave? The role of attachment styles in communication patterns and potential termination of romantic relationships following discovery of deception. Communication Monographs, 69(3), 236–252.
35. Jones, S. M. (2005). Attachment style differences and similarities in evaluations of affective communication skills and person-centered comforting messages. Western Journal of Communication, 69(3), 233–249. https://doi.org/10.1080/10570310500202405 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
36. Karaırmak, Ö. (2007). Investigation of personal qualities contributing to psychological resilience among earthquake survivors: A model testing study [Doctoral dissertation, Middle East Technical University].
37. Karaırmak, Ö., & Güloğlu, B. (2014). Deprem deneyimi yaşamış yetişkinlerde bağlanma modeline göre psikolojik sağlamlığın açıklanması. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 1-18. https://doi.org/10.14812/cufej.2014.0010 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
38. Khodarahimi, S., Hashim, I. H. M., & Mohd-Zaharim, N. (2016). Attachment styles, perceived stress and social support in a Malaysian young adults sample. Psychologica Belgica, 56(1), 65–79. https://doi.org/10.5334/pb.320 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
39. Kural, A. I., & Kovacs, M. (2021). Attachment anxiety and resilience: The mediating role of coping. Acta Psychologica, 221, 1–8. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2021.103447 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
40. MacKinnon, D. P., Krull, J. L., & Lockwood, C. M. (2000). Equivalence of the mediation, confounding and suppression effect. Prevention Science, 1(4), 173–181. https://doi.org/10.1023/a:1026595011371 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
41. Masten, A. S. (2014). Ordinary magic: Resilience in development. Guilford Press. https:// ocfcpacourts.us/wp-content/uploads/2020/06/Ordinary_Magic_Resilience_Process_000935. pdf (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
42. Masten, A. S., & Cicchetti, D. (2016). Resilience in development: progress and transformation. Developmental Psychopathology. Wiley Online Library, 4. https://doi.org/10.1002/9781119125556. devpsy406 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
43. Meyers, S. R. (2007). The relationship between parental divorce and adult romantic attachment: Considering factors of parenting style and psychological hardiness ETD Collection for Pace University. https://digitalcommons.pace.edu/dissertations/AAI3287858 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
44. Napier, T., Howell, K., Schaefer, L., & Schwartz, L. (2020). Differentiating the effects of anxious and avoidant attachment on depression and resilience following trauma. Journal of American College Health. https://doi.org/10.1080/07448481.2020.1762605 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
45. Neria, Y., Guttmann, S., Koenen, K., Levinovsky, L., Zakin, G., & Dekel, R. (2001). Do attachment and hardiness relate to each other and to mental health in real life stress? Journal of Social and Personal Relationships, 18(6), 844–859.
46. Orhan, M. (2024). Psikolojik sağlamlığın yordayıcıları olarak bağlanma stilleri, stresle başa çıkma tarzları ve problem çözme becerileri. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı. https://openaccess.izu.edu.tr/server/api/ core/bitstreams/1206f05b-ca07-4ea6-a0de-a40fb7a9173a/content (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
47. Özcan, Ç. (2019). Yeme tutumlarının bağlanma örüntüleri ve geçmişi kabul etme ile ilişkisinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı. https://openaccess.uskudar.edu.tr/server/api/core/bitstreams/0cefcfbd-d924- 4b1e-9f8d-c158301bbb81/content (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
48. Özen, Ü. (2024). İletişim fakültesi öğrencilerinin kişiler arası iletişim yetkinliği durumlarının demografik özelliklere göre incelenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(4), 2747– 2762. https://doi.org/10.15659/3.Sektor-Sosyal-Ekonomi.24.11.2448 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
49. Patterson, L., Rak, C. (1996). Promoting resilience in at-risk children. Journal of Counseling Development, 74(4). https://doi.org/10.1002/J.1556-6676.1996.TB01881.X (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
50. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models. Behavior Research Methods, Instruments, & Computers, 36(4), 717–731. https://doi.org/10.3758/BF03206553 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
51. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40(3), 879–891. https://doi.org/10.3758/BRM.40.3.879 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
52. Rachmi, Asri, A., Sa diyah, Nuswantoro, P., Mokodenseho, S. (2024). The influence of emotional intelligence and effective communication on interpersonal relationship quality and life satisfaction in Indonesia. The Eastsouth Journal of Social Science and Humanities, 1(2), 68-83. https://doi. org/10.58812/esssh.v1i02.213 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
53. Ramos, K., Langer, S. L., Todd, M., Romano, J. M., Ghosh, N., Keefe, F. J., Baucom, D. H., Syrjala,K. L., & Porter, L.S. (2023). Attachment style, partner communication, and physical well-being among couples coping with cancer. Personal Relationships, 27(3), 526–549. https://doi.org/10.1111/ pere.12330 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
54. Rutter, M. (2007). Resilience, competence, and coping. Child Abuse & Neglect, 31(3), 205– 209. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2007.02.001 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
55. Sagone, E., Commodari, E., Indiana, M. L., & La Rosa, V. L. (2023). Exploring the association between attachment style, psychological well-being, and relationship status in young adults and adults—a cross-sectional study. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(3), 525-539. https://doi.org/10.3390/ejihpe13030040 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
56. Schmitt, N. (1996). Uses and abuses of coefficient alpha. Psychological Assessment, 8(4), 350–353. https://doi.org/10.1037/1040-3590.8.4.350 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
57. Smith, B. W., Dalen, J., Wiggins, K., Tooley, E., Christopher, P., & Bernard, J. (2008). The brief resilience scale: Assessing the ability to bounce back. International Journal of Behavioral Medicine, 15(3), 194–200. https://doi.org/10.1080/10705500802222972 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
58. Smith, M., Cui, R., Odom, J. V., Leys, M. J. and Fiske, A. (2020). Giving support and suicidal ideation in older adults with vision-related diagnoses. Clinical Gerontologist, 43, 17–23. https:// doi.org/10.1080/07317115.2019.1659465 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
59. Song S, Yang X, Yang H, Zhou P, Ma H, Teng C, Chen H, Ou H, Li J, & Mathews CA (2021). Psychological resilience as a protective factor for depression and anxiety among the public during the outbreak of COVID-19. Frontiers in Psychology, 11, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.618509 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
60. Şipit, G. (2019). Yetişkin bireylerde bağlanma stillerinin duyguları ifade etme şekilleri ve empatik eğilim yeteneklerine etkileri. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay. jsp?id=D5hfaEbPJzKm0qKOuYKDiA&no=v0x3NDA_JYrJZtK-yaOoRQ (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
61. Şirin, H., & Izgar, H. (2013). Üniversite öğrencilerinin iletişim becerileri ve olumsuz otomatik düşünceleri arasındaki ilişki. İlköğretim Online, 12(1), 254-266. https://izlik.org/JA33ER94FG (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
62. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
63. Tang, X. (2024). The effects of attachment styles on resilience and emotion regulation. Journal of Education, Humanities and Social Sciences, 26, 755-759. https://doi.org/10.54097/shp3g660 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
64. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
65. Thompson, G., Wrath, A., Trinder, K., & Adams, G. C. (2018). The roles of attachment and resilience in perceived stress in medical students. Canadian Medical Education Journal, 9(4), 69–77. https:// doi.org/10.36834/cmej.42969 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
66. Turton, H., Berry, K., Danquah, A. and Pratt, D. (2021). The relationship between emotion dysregulation and suicide ideation and behaviour: A systematic review. Journal of Affective Disorders Reports, 5. https://doi.org/10.1016/j.jadr.2021.100136 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
67. Werner, E. (1994). Resilient children. Young Children, 40, 68-72.
68. Yıldırım, S., Kazandı, E., Cirit, K., & Yağız, H. (2021). The effects of communication skills on resilience in undergraduate nursing students in Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 57(3), 1120–1125. https://doi.org/10.1111/ppc.12665 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
69. Zhao, X., Lynch, J., Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: myths and truths about mediation analysis. Journal of Consumer Research, 37(197–206). https://doi.org/10.1086/651257 (Erişim Tarihi: 15.06.2026).
70. Zins, J. E., Weissberg, R. P., Wang, M. C., & Walberg, H. J. (2004). Building academic success on social and emotional learning: What does the research say? Teachers College Press.