Matematik Eğitiminde Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Matematik Öğretmenleri ve Öğretmen Adaylarının Görüşleri: Sistematik Bir Derleme

Öz

Bu çalışma eğitimde yapay zekanın kullanımına ilişkin matematik öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının algılarının, tutumlarının ve görüşlerinin çeşitli açılardan incelendiği araştırmaların içerik analizi yaklaşımıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Google Akademik, TR Dizin, ERIC, ScienceDirect, PROQUEST ve Scopus veri tabanları “artificial intelligence”, “artificial intelligence in education of mathematics” ve “mathematics education” “matematik eğitimi”, “matematik öğretmeni”, “öğretmen adayı” ve “eğitimde yapay zekâ” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmış ve toplam 957 kayda ulaşılmıştır. Yinelenen ve tam metne erişilemeyen kayıtlar (n=173) çıkarılmış; güncel eğitim uygulamalarına odaklanmak amacıyla son iki yıl dışındaki ve dil kriterlerini karşılamayan çalışmalar (n=287) dışlanmıştır. Kalan çalışmaların %33,1’inin matematik eğitimi ile ilişkili olduğu belirlenmiş; başlık ve özet incelemesi ve dahil etme kriterlerini karşılayan matematik öğretmenleri veya matematik öğretmen adaylarıyla yürütülmüş olan araştırmalar seçilerek bir derleme çalışması oluşturulmuştur. Belirlenen ölçütleri karşılayan toplam 27 çalışma sistematik derlemeye dahil edilmiş; bu çalışmalar yayın yılı, yöntem, örneklem grubu ve temel bulgular açısından kodlanarak analiz edilmiştir. Çalışmaların büyük bir kısmında katılımcıların yapay zekâya yönelik genel olarak olumlu bir tutum sergiledikleri ancak etik kaygılar ve güvenilirlik endişeleri nedeniyle belirli bir çekimserlik yaşadıkları saptanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda öğretmen adaylarının, aktif öğretmenlere göre daha yüksek bir kabul düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Ortak bulgular değerlendirildiğinde yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesinin ve TPAB yeterliklerinin desteklenmesinin, öğretmenlerin yapay zekâ araçlarını derslere entegre etmelerinde öğretmenlerin yapay zekâ ve araçları matematik derslerinde etkileşimli biçimde kullanabilmeleri için bu teknolojilere yönelik eğitimlere ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Bununla birlikte, mevcut literatürde öğretmen adaylarının öğretim süreçlerine aktif katılımında yapay zekâya yönelik tutum, algı ve uygulama becerileri inceleyen yeni araştırmalarda daha farklı sonuçlar elde edilebileceği beklenmektedir. Bu doğrultuda, öğretmen eğitimi programlarında yapay zekâ temelli uygulamalara yer verilmesinin ve bu sürecin etkilerini ortaya koyan çalışmaların artırılmasının, matematik öğretiminde teknolojinin bütüncül ve sürdürülebilir biçimde entegrasyonuna katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Matematik eğitimi
• Yapay zekâ
• Eğitimde yapay zekâ.

Mathematics Teachers' and Teacher Candidates' Views on the Use of Artificial Intelligence in Mathematics Education: A Systematic Review

Öz

This study aims to evaluate, through a content analysis approach, research examining mathematics teachers' and teacher candidates' perceptions, attitudes, and views regarding the use of artificial intelligence in education from various perspectives. To this end, the Google Scholar, TR Index, ERIC, ScienceDirect, PROQUEST, and Scopus databases were searched using the keywords ‘artificial intelligence’, ‘artificial intelligence in mathematics education’, ‘mathematics education’, ‘mathematics teacher’, ‘teacher candidate,’ and ‘artificial intelligence in education.’ A total of 957 records were identified. Duplicate records and those without full text access (n=173) were excluded; studies outside the last two years and those not meeting language criteria (n=287) were excluded to focus on current educational practices. It was determined that 33.1% of the remaining studies were related to mathematics education; a review was compiled by selecting studies conducted with mathematics teachers or mathematics teacher candidates that met the inclusion criteria based on title and abstract review. A total of 27 studies meeting the specified criteria were included in the systematic review; these studies were coded and analysed in terms of publication year, method, sample group, and key findings. The majority of the studies found that participants generally had a positive attitude towards artificial intelligence but experienced a certain degree of reluctance due to ethical concerns and reliability issues. Comparisons between groups revealed that teacher candidates had a higher level of acceptance than active teachers. When common findings are evaluated, it is evident that developing artificial intelligence literacy and supporting TPAB competencies indicates that teachers need training on these technologies in order to integrate artificial intelligence tools into their lessons and to be able to use artificial intelligence and tools interactively in mathematics lessons. However, it is expected that new studies examining teacher candidates' attitudes, perceptions, and application skills towards artificial intelligence in their active participation in teaching processes may yield different results in the existing literature. In this regard, it is considered that incorporating AI-based applications into teacher training programmes and increasing studies that reveal the effects of this process will contribute to the holistic and sustainable integration of technology in mathematics teaching.

Anahtar Kelimeler

• Mathematics education
• Artificial intelligence
• Artificial intelligence in education.

Kaynakça

1. Abdul Kader, (2025). Artificial intelligence and english language teaching. IJARIIE, 9(3).
2. Acar, S., & Peker, B. (2025). Matematik öğretmen adaylarının gözünden: ChatGPT’nin eğitimde kullanımı. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (Özel Sayı), 23- 41. https://doi.org/10.51119/ereegf.2025.136 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
3. Akinwalere, S. N., & Ivanov, V. (2022). Artificial intelligence in higher education: Challenges and opportunities. Border Crossing, 12(1), 1–15. https://doi.org/10.33182/bc.v12i1.2015 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
4. Albalawi, A.S. (2025). Integrating AI into education: Perspectives from mathematics teachers. International Journal of Research in Education and Science (IJRES), 11(4), 896- 921. https:// doi.org/10.46328/ijres.3779 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
5. Alsharidah, M.A. & Alkramiti, A.M. (2024). Teachers’ perceptions towards using artificial intelligence in mathematics education. Amazonia Investiga, 13(84), 43-60. https://doi. org/10.34069/AI/2024.84.12.3 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
6. Ballenas, E. & Lasco, M. (2024). Exploring mathematics teachers’ behavioral intentions to use artificial intelligence through structural equation modeling. 2024 International Conference on TVET Excellence & Development (ICTeD), 195–200. https://doi.org/10.1109/ ICTED62334.2024.10844599 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
7. Bernardi, M. L., Capone, R., Faggiano, E., & Rocha, H. (2025). Generative AI in mathematics education: pre-service teachers’ knowledge and implications for their professional development. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 56(8), 1513–1530. https://doi.org/10.1080/0020739X.2025.2490104 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
8. Çelik, I., Dindar, M., Muukkonen, H., Järvelä, S. (2022). The promises and challenges of artificial intelligence for teachers: a systematic review of research. TechTrends 66, 616–630. https://doi.org/10.1007/s11528-022-00715-y (Erişim Tarihi: 17.06.2026).

9. Chiu, T. K. F., & Chai, C.-s. (2020). Sustainable curriculum planning for artificial intelligence education: a self-determination theory perspective. Sustainability, 12(14), 5568. https://doi. org/10.3390/su12145568 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
10. Chowdhury, A. (2023). When spirituality meats creative works and design: A theory on trinity of creative practices. International Journal of Design and Allied Sciences, 2(2), 68-73. https:// zenodo.org/records/10449979 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
11. Coştu, S. ve İlgün Ş. (2020). Matematik eğitimine yönelik geliştirilen materyallerin yeniden değerlendirilmesinde üniversite-okul iş birliği açısından mevcut durumun tespitine yönelik bir çalışma. e- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7, 367-389. https://doi.org/10.30900/ kafkasegt.826264 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
12. Demir, B.& Beyazhançer, R. (2024). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının yapay zekâ öz-yeterliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 11(113), 2393-2398. https://doi.org/10.5281/zenodo.14279357 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
13. Demir, G., & Ev Çimen, E. (2024). Lesson plan preparation process with ChatGPT in mathematics teaching: An example of research and practice. Technology, Innovation and Special Education Research (TISER), 4(1), 83-98. https://www.tiserjournal.com/wp-content/uploads/2024/08/ Lesson-Plan-Preparation-Process-with-ChatGPT-in-Mathematics-Teaching-An-Example-of- Research-and-Practice-4.pdf (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
14. Egara, F. O., & Mosimege, M. (2024). Exploring the integration of artificial intelligence-based ChatGPT into mathematics instruction: perceptions, challenges, and implications for educators. Education Sciences, 14(7), 742. https://doi.org/10.3390/educsci14070742 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
15. Eker, C. & Halıcı Gürbüz, S. (2024). Matematik öğretmenlerinin matematik dersinde yapay zekâ kullanımına yönelik yeterlilik algıları. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 7(7), 513-528. https://doi.org/10.26677/TR1010.2024.1425 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
16. Govender, R. (2023). The impact of artificial intelligence and the future of ChatGPT for mathematics teaching and learning in schools and higher education. Pythagoras, 44(1), a787. https://doi. org/10.4102/pythagoras.v44i1.787 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
17. Hasan, R., Ovy, A. K. M., Zahan, I., Hakim, A., Hafız, R. (2020). A decision support system of selecting groups (science/ business studies/ humanities) for secondary school students in Bangladesh. 2020 11th International Conference on Computing, Communication and Networking Technologies (ICCCNT). Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), Inc. https:// doi.org/10.1109/ICCCNT49239.2020.9225411 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
18. International Society for Technology in Education. (2008). NETS for teachers. http://www. iste.org/standards/nets-for-teachers/nets-for-teachers-2008.aspx. (Erişim Tarihi: 05.12.2025).
19. Jang, H. (2008) Supporting students’ motivation, engagement, and learning during an uninteresting activity. Journal of Educational Psychology, 100, 798-811. https://selfdeterminationtheory.org/ SDT/documents/2008_Jang_JEP.pdf (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
20. Kay, K. (2010). 21st century skills: Why they matter, what they are, and how we get there. In J. Bellanca & R. Brandt (Eds.), 21st century skills: Rethinking how students learn (1–20). Solution Tree Press.
21. Kolchenko V. (2018). Can Modern AI replace teachers? Not so fast! Artificial Intelligence and Adaptive Learning: Personalized Education in the AI age. HAPS Educator. 22(3), 249-252. https:// doi.org/10.21692/haps.2018.032 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
22. Liu, J., Sun, D., Sun, J., Wang, J., & Yu, P. L. H. (2025). Designing a generative AI enabled learning environment for mathematics word problem solving in primary schools: Learning performance, attitudes and interaction. Computers and Education: Artificial Intelligence, 9. https://doi. org/10.1016/j.caeai.2025.100438 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
23. McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? Computer Science Department, Stanford University, 2. https://www-formal.stanford. edu/jmc/whatisai.pdf Erişim Tarihi: 17.06.2026).
24. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü [YEĞİTEK]. (2025). Eğitimde yapay zekâ politika belgesi ve eylem planı (2025-2029). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı https://yegitek.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_06/17092340_ egitimdeyapayzekapolitikabelgesiveeylemplani202520291.pdf (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
25. Motseki, P. D., Jojo, Z., & Gumbo, M. (2025). Supporting the quality of mathematics teaching through lead teachers. African Journal of Teacher Education and Development, 4(1). https:// hdl.handle.net/10520/ejc-ajoted_v4_n1_a98 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
26. Motseki, P., & Jojo, Z. (2025). Teachers’ perceptions on the use of ChatGPT in teaching grade 12 mathematics. Journal of Education, (99), 122-141. http://dx.doi.org/10.17159/2520-9868/ i99a07 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
27. National Council of Teachers of Mathematics (NCTM) (2000). Principles and Standards for School Mathematics. Reston, VA: NCTM.
28. Oster-levınz, A., & Klıeger, A. (2010). Indicator for technological pedagogical content knowledge (TPACK) Evaluation Of Online Tasks. Turkish Online Journal of Distance Education, 11(4), 47-71. https://izlik.org/JA56FL93HZ (Erişim Tarihi: 17.06.2026). Plant, R. (2011). An introduction to artificial intelligence. 32nd Aerospace Sciences Meeting and Exhibit.
29. Rasheed, Z., Ghwanmeh, S., & Abualkishik, A. Z. (2023). Harnessing artificial intelligence for personalized learning: a systematic review. Data and Metadata, 2, 146. https://doi. org/10.56294/dm2023146 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
30. Russell, S. and Norvig, P. (2010) Artificial Intelligence: A Modern Approach. 3rd Edition, Prentice-Hall, Upper Saddle River.
31. Schorcht, Sebastian, Nils Buchholtz, and Lukas Baumanns. (2024). Prompt the problem— Investigating the mathematics educational quality of AI-supported problem solving by comparing prompt techniques. Frontiers in Education 9, 1–15. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1386075 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
32. Sevil, Ş., & Saralar-Aras, İ. (2024). Eğitimde kullanılan yapay zekâ araçları: Öğretmen el kitabı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü. https://yegitek. meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_07/12172521_meb_nek_yapay_zek_araclari_12072024_ web.pdf (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
33. Tapan Broutin, M. S., (2024). Exploring Mathematics Teacher Candidates’ Instrumentation Process of Generative Artificial Intelligence for Developing Lesson Plans. TÜBA Higher Education Research/Review, 14(1), 165-176. https://doi.org/10.53478/yuksekogretim.1347061 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
34. Tashtoush, M. A., Wardat, Y., Al Ali, R., & Saleh, S. (2024). Artificial intelligence in education: Mathematics teachers’ perspectives, practices, and challenges. Iraqi Journal for Computer Science and Mathematics, 5(1). https://doi.org/10.52866/ijcsm.2024.05.01.004 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
35. Turing, A. M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 59(236), 433–460. JSTOR: https://www.jstor.org/stable/2251299 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
36. Türel, E., Küçükvardar, M., Myatiyev, O., Avcı, Y. (2024). Eğitim ve iletişim sürecinde yapay zekâ okuryazarlığına ilişkin bir araştırma. European Journal of Managerial Research (EUJMR), 8(15), 198-212. https://doi.org/10.62666/eujmr.1588636 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
37. TÜBİTAK BİLGEM. (2021). Türkiye Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021–2025. https://bilgem. tubitak.gov.tr/wp-content/uploads/sites/8/TR-UlusalYZStratejisi2021-2025.pdf (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
38. Wang, Y., Wei, Z., Wijaya, T. T., Cao, Y., & Ning, Y. (2025). Awareness, acceptance, and adoption of Gen-AI by K-12 mathematics teachers: An empirical study integrating TAM and TPB. BMC Psychology, 13(1), 478. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02781-2 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
39. Watson-Huggins, J., & Trotman, S. (2025). Preservice teachers’ perspective on using gen AI in math education. FDLA Journal, 9(1), Article 21. https://nsuworks.nova.edu/fdla-journal/ vol9/iss1/21 (Erişim Tarihi: 01.11.2025).
40. Yimer, S. (2025). Evaluating the effectiveness of mathematics teachers professional development using artificial intelligence-generated assessment. Research Square. https://doi.org/10.21203/ rs.3.rs-7980611/v1 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
41. Yücelbakan, B. (2019). The history of the artificial intelligence as an alternative workforce and the possible opportunities/threats for its future. In S. Yılmaz (Ed.), Business and management (83-99). Akademisyen Yayınevi.
42. Zafari, M., Bazargani, J. S., Sadeghi-Niaraki, A., & Choi, S. M. (2022). Artificial intelligence applications in k-12 education: a systematic literature review. IEEE Access, 10(1), 61905-61921. https://doi.org/10.1109/access.2022.3179356 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).
43. Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education–where are the educators, International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 39. https://doi. org/10.1186/s41239-019-0171-0 (Erişim Tarihi: 17.06.2026).