Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme)

Mukadder Yaycıoğlu

Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme)

Öz

Cervantes, "Tajo‟dan Paktolo‟ya" uzanan Akdeniz‘i en iyi anlatan yazardır diyebiliriz. Braudel‘den çok önce yapıtlarında "Eski Göl"den ticaret savaş ve büyük kültür alış-veriş alanı olarak söz eder. Parnasos‟a Yolculuk‟ta Akdeniz‘de oluşan melez kültürün taşıyıcıları olarak "kötü şairler"i gösterir. La gran sultana‘da İber Yarımadası‘ndan gelen antikahramanlarının Osmanlı topraklarındaki yükselişlerini, kahramana dönüşümlerini konu eder. Ressamla yazarı, resimle yazıyı bir tutan Cervantes, La gran sultana‘da, derin anlamı oluşturmak için görsel sanatlara özgü "göz aldatmacası" tekniğini kullanır. Bu teknikten yapı- şifre oluşturmak / yapı-şifre sökmek, oyun kişilerinin gerçek/öteki kimliklerini (Eski Hıristiyan/Yeni hıristiyan) gizlemek/açıklamak için yararlanır. Aynı amaçla, resim ve diğer görsel sanatlarda kullanılan bir diğer tekniğe, ışık-gölge (claroscuro) oyununa başvurur; iki anlam katmanı oluşturur. Birincisinde komik, eğlendirici, yüzeysel, yanıltıcı olanı, ikinci katmanda ise örtük, karanlık, tarihsel olanı resmeder; İstanbul sokaklarından Topkapı sarayına dek uzanan istihbarat ağını gözler önüne serer. Akdeniz Canavarı Cervantes La gran sultana‘da okurun/seyircinin dikkatini Catalina‘nın dinini, adını değiştirmemek için gösterdiği direnç, Sultan‘a olan duygusal uzaklığı ile Sultan‘ın Catalina‘ya gösterdiği tolerans ve duyduğu aşk üzerine çeker. Bu karşıtlıktan/gerilimden yararlanarak sürekli bir katmandan diğerine geçer. Bu gelgitlerin sonucu olarak yeni bir oyun kişisi ("Osmanlı İspanyol") doğar. Cervantes kaşla göz arasında melez gibi görünen bu yeni kahramanın ne Osmanlı/Müslüman ne de İspanyol/Hıristiyan olmadığını gösterir. Anlaşıldığı üzere Eski Ahit‘te dayanarak Eski Hıristiyan/Yeni Hıristiyan kavramlarını tersine çevirir.

Anahtar Kelimeler

Cervantes, La Gran Sultana, “Osmalı İspanyol”, göz aldatmacası, kimlik, Eski Hıristiyan/Yeni Hristiyan

Kaynakça

Alborg, Juan Luis: Historia de la literatura española, Madrid, Editorial Gredos, 1983, Vol. II
Alpyağıl, Recep: „Marrano‟ Derrida, „Morisko‟ İbn Arabi‖, Cogito, Sayı: 47-48, Yaz-Güz , s. 223-235
Arı, Bülent: “Levant Diplomasisinde Nufûzlu Portekizli bir Yahudi: David Passi‖ (Uluslarası Sempozyum “Birinci Türk-İspanyol-Sefardi Tarih ve Kültür Buluşması‖, Ankara Üniversitesi DTCF, 2005). (Yayın aşamasında)
Caro Baroja, Julio: Los moriscos de Granada, Madrid, Ediciones Istmo, 1976.
Casalduero, Joaquín: Sentido y forma del teatro de Cervantes, Madrid, Editorial Gredos, arası Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi Kongresi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yayınları No: 174, 2010, s. 632.
Cervantes, ―El viaje del Parnaso‖ adlı şiir kitabında Akdeniz‘in sınırlarını bu sözlerle çizer. ―Monstruo‖ (Canavar) sözcüğü, Altın Çağ İspanya‘sında, sıra dışı zeka ve yaratıcılık güçüne işaret ediyordu. Cervantes, Lope de Vega‘ya Monstruo de la Naturaleza (Doğa Canavarı) adını taktığı gibi biz de Cervantes‘e ―Monstruo del Mediterráneo‖ adını takmayı uygun gördük. Cervantes Saavedra, Miguel de: Teatro completo, (Edición prologada y anotada por Fermín Blánquez), Barcelona, Editorial Iberia, 1966, Vol. II
Cervantes Saavedra, Miguel de: Don Quijote, (Çev. Bertan Onaran), İstanbul, Bilge Pazarlama-Sosyal Yayınlar, 1982, Cilt II
Cervantes Saavedra, Miguel de: Teatro completo, (Edición, introducción y notas de Florencio Sevilla Arroyo y Antonio Rey Hazas), Barcelona, Editorial Planeta, 1987

Eroğlu, Ahmet Hikmet, Osmanlı Devletinde Yahudiler (XIX. Yüzyılın Sonuna Kadar), Ankara, Alperen Yayınları, 2000
Lewis, Bernard: Çatışan Kültürler. Keşifler Çağında Hıristiyanlar Müslümanlar Yahudiler, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2007, s. 40.
Rábade Obradó, María del Pilar: ―Cristianos nuevos‖, Medievalismo: Boletín de la Sociedad Española de Estudios Medievales, Año n. 14, Nşm. 13-14, 2004, s. 275-292.
Rodrigues da Silva Tavim, José Alberto: ―La ‗Materia Oriental‘ en el trayecto de dos señores judíos del imperio otomano: João Micas / Joseph Nasci y Alvaro Mendes / D. Salomon ibn Ya‘ish‖ (Uluslararası Sempozyum ―Birinci Türk-İspanyol-Sefardi Tarih ve Kültür Buluşması‖, Ankara Üniversitesi DTCF, 2005). (Yayın aşamasında)
Sola, Emilio ve Fernandez de la Peña, José: Cervantes y la Berbería (Cervantes, mundo turco-berberisco y servicios secretos en la época de Felipe II), Madrid, Fondo de la Cultura Económica, 1996
Sola, Emilio: Novela secreta,Editorial Voluptae Libris, 1996
Uluçay, Çağatay: Harem II, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1992
Yaycıoğlu, Mukadder: ―El engaño a los ojos y/o tropelía como técnica narrativa en el Quijote‖, Cervantes y el Mediterráneo hispano-otomano, (Ed. Pablo Martín Asuero, Mukadder Yaycıoğlu, Paulino Toledo), İstanbul, Editorial İsis, 2006, s. 229-296
Yaycıoğlu, Mukadder: “Cid(e) Hamet(e) Benengel(i): autor(a) del Quijote disfrazado/a de mujer/hombre”, Sevilla, ArCiBel Editores, 2009, s. 589-615
Yaycıoğlu, Mukadder: “İspanyol Edebiyatında Anti-Kahramanlar ve Kimlik (Eski Hıristiyan/Yeni Hıristiyan) Sorunsalı”, III. Uluslar arası Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi Kongresi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yayınları No: 174, 2010, s. 617-632
Zimic, Stanislav: ―El viaje de Turquía de Cervantes‖, Segismundo, nşms. 27-32, 1978-1980
―Historia de los judíos en Asturias”, http://www.tarbutsefarad.com Cervantes/Mediterranean Monster, La Gran Sultana and the “Ottoman Spanish” “To be or not to be” (Dramaturgical Analysis)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Mukadder Yaycıoğlu Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2011

Gönderilme Tarihi

27 Aralık 2011

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2010 Sayı: 16

IZ

https://izlik.org/JA49PY25EM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yaycıoğlu, M. (2011). Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme). Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, 16, 1-22. https://izlik.org/JA49PY25EM

AMA

1.Yaycıoğlu M. Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme). T.E.D. Dergi. 2011;(16):1-22. https://izlik.org/JA49PY25EM

Chicago

Yaycıoğlu, Mukadder. 2011. “Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” ‘Olmak ya da Olmamak’ (Dramaturjik Çözümleme)”. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, sy 16: 1-22. https://izlik.org/JA49PY25EM.

EndNote

Yaycıoğlu M (01 Aralık 2011) Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme). Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi 16 1–22.

IEEE

[1]M. Yaycıoğlu, “Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” ‘Olmak ya da Olmamak’ (Dramaturjik Çözümleme)”, T.E.D. Dergi, sy 16, ss. 1–22, Ara. 2011, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49PY25EM

ISNAD

Yaycıoğlu, Mukadder. “Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” ‘Olmak ya da Olmamak’ (Dramaturjik Çözümleme)”. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi. 16 (01 Aralık 2011): 1-22. https://izlik.org/JA49PY25EM.

JAMA

1.Yaycıoğlu M. Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme). T.E.D. Dergi. 2011;:1–22.

MLA

Yaycıoğlu, Mukadder. “Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” ‘Olmak ya da Olmamak’ (Dramaturjik Çözümleme)”. Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü Dergisi, sy 16, Aralık 2011, ss. 1-22, https://izlik.org/JA49PY25EM.

Vancouver

1.Mukadder Yaycıoğlu. Akdeniz Canavarı Cervantes, La Gran Sultana ve “Osmanlı İspanyol” “Olmak ya da Olmamak” (Dramaturjik Çözümleme). T.E.D. Dergi [Internet]. 01 Aralık 2011;(16):1-22. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49PY25EM