Araştırma Makalesi

Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı

Cilt: 33 Sayı: 6 1 Kasım 2022
PDF İndir
EN TR

Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı

Öz

Kozmik ışınlar yeryüzüne çarptığında ortaya çıkan nötronlar hidrojen ile temas ettiklerinde enerjilerini kaybetmektedirler. Enerjisi azalmış nötronlar sayılarak bir bölgenin toprak nemi yüksek başarı ile tespit edilebilmektedir. Bu prensip ile çalışan kozmik ışın nötron sayacı (CRNP) ülkemizde ilk olarak Niğde-Çakıt havzasında denenmiş ve elde edilen sonuçlar bu çalışmada sunulmuştur. Yaklaşık 670 metre çapında bir alan için toprak nemi bilgisini sürekli olarak sağlayabilen CRNP, yüksek mekânsal ve zamansal çözünürlükte toprak nemi verisine ihtiyaç duyan hidrolojik çalışmalar için önemli bir alternatif oluşturmaktadır. 11 Kasım 2016 ile 01 Temmuz 2019 tarihleri arasında, CRNP ile saatlik olarak düzenli veri temini yapılmış olup, elde edilen verilerin aynı bölgede bulunan zaman alanı reflektometresi (TDR) cihazıyla da çok uyumlu sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Biriktirmeli kavramsal bir model olan NAM modeli ile hidrolojik değişkenlerin akıma olan etkileri belirlenebilmektedir. Bu çalışmada CRNP ile elde edilen toprak nemi verileri NAM kavramsal modelinin iyileştirilmesinde kullanılmış, modelin kalibrasyonunda toprak nemi verilerinin de dikkate alınmasıyla Çakıt Havzası debi verileri için Kling-Gupta Verimlilik skoru 0,56(Kalibrasyon) ve 0,42(Doğrulama)'dan 0,81(Kalibrasyon) ve 0,64(Doğrulama)'ya yükselmiştir. Hem Çakıt Havzası hem de Darboğaz Alt Havzası için istatistiksel ölçütlerin çoğunda benzer gelişmeler kaydedilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TUBİTAK

Proje Numarası

115Y041

Kaynakça

  1. G. C. Topp, J. Davis,A. P. Annan, “Electromagnetic determination of soil water content: Measurements in coaxial transmission lines”, Water resources research, 16(3), 574–582, 1980.
  2. J. Huisman, S. Hubbard, J. Redman, A. Annan, “Measuring soil water content with ground penetrating radar”, Vadose zone journal, 2(4), 476– 491, 2003.
  3. S. Hong & I. Shin, “A physically-based inversion algorithm for retrieving soil moisture in passive microwave remote sensing”, Journal of hydrology, 405(1-2), 24–30, 2011.
  4. D. Entekhabi, S. Yueh, P. E. O’Neill, K. H. Kellogg, A. Allen, R. Bindlish, M. Brown, S. Chan, A. Colliander, W. T. Crow, vd. , “Smap handbook–soil moisture active passive: Mapping soil moisture and freeze/thaw from space”, 2014.
  5. W. Gardner & D. Kirkham, “Determination of soil moisture by neutron scattering”, Soil Science, 73(5), 391–402, 1952.
  6. M. Zreda, D. Desilets, T. Ferré, R. L. Scott, “Measuring soil moisture content non-invasively at intermediate spatial scale using cosmic-ray neutrons”, Geophysical research letters, 35(21), 2008.
  7. D. Desilets, M. Zreda, T. Ferré, “Nature’s neutron probe: Land surface hydrology at an elusive scale with cosmic rays”, Water Resources Research, 46(11), 2010.
  8. V. F. Hess, “Observations of the penetrating radiation on seven balloon flights”, Physik. Zeitschr, 13, 1084–1091, 1912.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

25 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

14 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 33 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Duygu, M. B., & Akyürek, Z. (2022). Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı. Teknik Dergi, 33(6), 12987-13012. https://doi.org/10.18400/tekderg.986949
AMA
1.Duygu MB, Akyürek Z. Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı. Teknik Dergi. 2022;33(6):12987-13012. doi:10.18400/tekderg.986949
Chicago
Duygu, Mustafa Berk, ve Zuhal Akyürek. 2022. “Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı”. Teknik Dergi 33 (6): 12987-12. https://doi.org/10.18400/tekderg.986949.
EndNote
Duygu MB, Akyürek Z (01 Kasım 2022) Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı. Teknik Dergi 33 6 12987–13012.
IEEE
[1]M. B. Duygu ve Z. Akyürek, “Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı”, Teknik Dergi, c. 33, sy 6, ss. 12987–13012, Kas. 2022, doi: 10.18400/tekderg.986949.
ISNAD
Duygu, Mustafa Berk - Akyürek, Zuhal. “Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı”. Teknik Dergi 33/6 (01 Kasım 2022): 12987-13012. https://doi.org/10.18400/tekderg.986949.
JAMA
1.Duygu MB, Akyürek Z. Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı. Teknik Dergi. 2022;33:12987–13012.
MLA
Duygu, Mustafa Berk, ve Zuhal Akyürek. “Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı”. Teknik Dergi, c. 33, sy 6, Kasım 2022, ss. 12987-12, doi:10.18400/tekderg.986949.
Vancouver
1.Mustafa Berk Duygu, Zuhal Akyürek. Kozmik Işın Nötron Sayacı ile Ölçülen Toprak Neminin Hidrolojik Modellerde Kullanımı. Teknik Dergi. 01 Kasım 2022;33(6):12987-3012. doi:10.18400/tekderg.986949